Уағыздың да уағызы бар

Екі ауыз сөзбен түйіп айтатын қа­зақ «Аңқау елге – арамза молда», «Дүм­ше молда дін бұзар» дейді. Қазір не көп, уағыз айтушылар көп. Алай­да кей­бірінің айтқандары қанатты сөздегідей пайдасынан зияны көп пе деген ойға қаласың.

Егемен Қазақстан
02.07.2018 1156
2

Жуырда «Егер жәннатқа ер адам бір әйелімен кірсе, онда оған 70 хор қызы беріледі. Әйеліңізбен 71, оған өзіңізге меншіктелген 2 хор қызы және бар. Сонда 73 әйеліңіз болса, әр хор қызына тағы 70 күтуші беріледі. Солардың бәрін қосқанда 4900 әйеліңіз болады. Ал сол кезде екінші, үшінші әйел алмағандар бармақтарын шайнайды екен. Шіркін-ай, ана көкемнің әйелі мұнша болып кетті-ау, ал менде 4900 ғана деп» серпіп тұрып уағыз айтып жатыр. Енді бірі «байлығы бар қыздар жағдайы нашар еркекке екінші, үшінші, төртінші болып тиіп, күйеуінің жағдайын жасасын. Кіші жар бəйбішенің баласының ішіп-жеуін, киінуін, болашағын міндетіне алсын», деген ойды тамағын кенеп қойып таратуда. Бұл не? Ертеден келе жатқан отбасылық құндылыққа соққы беру ме? Ер атын иеленген ерлердің намысы келмей тыңдайтын дүние ме өзі? Əлде жауапсыз əке, альфонс, масыл еркек санын көбейтуге жасалған, сөйтіп қазақ азаматының бойындағы намысын өлтіруге жасалған уағыз ба? Қайсысы болса да дұрыс емес. Осындай ойларды тыңдап отырып, қазақ санын көбейтуді бетперде етіп, ұлтты аздыратын мұндай уағыздардың пайдасынан зияны көп қой дейсің.

Тағы бір дүмше «Адамзат баласында әйелдерге өте жаман көзқарас болған, қыз туғанда жылап, адамдар өздерінің перзентін тірідей көміп отырған. Қыздардың қадірі болған емес. Бұл жай ғана араб өлкесінде емес, бүкіл дүниеде әйел затының қадірі болған емес...» деп үзілді-кесілді байламмен соғып тұр. Ал халықтың тарихын білген ғұлама, елге уағыз айтатын ұстаз Тұмар, Зарина сынды аналарға көш бастатқан, қызын қонағым деп қадірлеп, тек төріне отырғызған жұрттың ұрпағына бұлай айтпаса керек-ті.

Ендігі бір уағызға назар салсақ, жәннаттың тілі араб тілі, о дүниеге барғанда сұрақ-жауап араб тілінде қойылады деген мазмұнда айтылып, араб тілін білмеген жанға жағдайдың қиындайтыны жеткізіледі. Құдіреті күшті Жаратушы онда неге барлық халықты бір тілде сөйлейтін етіп тудыра салмаған, өзі сан түрлі рең, сан түрлі тіл беріп, әдет-ғұрып, салт-сана, дәстүр сыйлап, оны неге о дүниеге барғанда өшіре салады екен деген ойға кетесің еріксіз...

«Кредит алсаң анаңмен жеті рет зина жасағандай күнәға батасың» дейді келесісі. Бұл сөзді қалай айтуға болады? Кімнің қарызға батқысы, несие алғысы, банктің алдына барып, өсіміне көніп кредит алғысы келеді? Бəрі мəжбүрліктен ғой. Ай сайын еңбекақы алатын, жұмысы бар адамдардың, күйеуі мен əйелі де жұмыс істейтін отбасылардың басым бөлігі пəтер алу түгілі тұрмысқа қажетті мүлік-мүкәмалды айлығына ала алмайды. Қайтеді? Домалап жерде жатпайын деп төсек алайын десе де, төрімде диван тұрсын мейманым тізе бүксе де десе де, азық-түлігімнің ашып-тұшып берекесі кетпесін деп тоңазытқыш, тұрмысқа қажет басқа да керектерін алайын десе де айлығы құрғыр шолтаң ете қалады.

Қаланың бір басынан екінші басына жұмысқа үлгеру, əрі баланы балабақшаға апару қандай қиын. Əсіресе тіршілігі асығыс қалада. Таң атпай баланы балабақшаға жеткізіп, одан аялдамадағы иін тірескен халықпен жапатармағай автобусқа міну керек. Кейде сыймай қалып, жұмыстан қалып бара жатқан соң амалсыздан такси тоқтатуға тура келеді. Бұл отбасының бюджетіне тағы салмақ. Сосын кредитке көлік алады. Өйткені азаматтың баласын тоңдырғысы, жұмыстан күнара қалып қызарақтағысы келмейді. Сонда осы ниет зина жасау ма? Халықтың жағдайын көре тұра сондай уағыз айту ненің белгісі?

Дін тақырыбымыз емес. Бұл жөнінен арнайы біліміміз жоқ. Бірақ кей уағыз­шылардың түпкі ойын танып, елдікке зияны барлығын біліп тұрып үндемей қалуды ар алдында мүсəпірлікке балаймыз. Ресейде Шамиль Аляутдинов есімді танымал ғалым бар. Исламды қорғап сөйлегенде елді аузы­на қаратып, оппененттерін де жымдай қылады. Бірақ өткенде сол кісінің бір уағызын тыңдап бой тартып қалдым. Оның арманы Ресей керегесін кеңейту, орыс тілінің үстемдігі жүретін шекараны ұлғайта түсу екен. Кезінде Орыс ханның ұрпағы Урусов пен түбіне бойласаң арыстан жүректі Ораз-Мұхамед сұлтанның ұрпағы Тевкелевтің араға делдалдыққа жүргеніндей Шамиль бауырдың да көксегені бар екен. Бұл біздің елдігімізге зияны бар ой. Сондықтан уағыздың да уағызы, уағызшының да уағызшысы бар. Барлығын талғамай жұтып, тамағымызға көлденең тұрып қалмауын ескерсек деймін.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Елімізде 1 қазаннан бастап депозит шарттары өзгереді

20.09.2018

Машина жасаушылар форумына әлемнің 20 елінен 1000-нан астам делегат қатысады

20.09.2018

Жеңімпаз қыздың қайырымдылығы көпке үлгі

20.09.2018

Б. Сағынтаев Инвесторларды тарту мәселелері жөніндегі Үкіметтік кеңестің отырысын өткізді

20.09.2018

Экс-чемпион бокс мектебінің директоры болып тағайындалды

20.09.2018

 Жаңа заң – жаңа үміт

20.09.2018

Мөлдірдің мөлдір әлемі

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу