Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Егемен Қазақстан
16.07.2018 67
3

Алайда орыс әлемі ұлысы бар, кішісі бар, өз тұлғаларының бет-бейнесі арқылы тұл­ғатану жолында тынымсыз әрі тартымды һәм нәтижелі жұмыс жүргізіп жат­қанын аңдайсыз. Мұндай биографиялық фильмдер солтүстіктегі көршімізде соң­ғы 10-20 жылдықта көптеп түсірілді. Тіп­ті қазаққа қырғидай тиген қанқұйлы әскер­басыларының бірі Кольчакты да «Адмираль» атауымен антына адал қаһарман ретінде көрсеткені есте. Солтүстіктегі елдің сол сияқты саяси тұлға, өнер өкілі болсын, барлық биографиялық фильмдерінде әдемі әдіптелген идеологиялық иірімдер де көрініс беріп қалады. Бірақ бәрібір көркемдік ізде­ністері мен психологиялық портреттері саясаттың салқынын ақтап тұрады. Міне, бұл мәдениет пен өнердің ұлт мүддесімен қабысуы дер едік.

Әрине Қазақстанда да өмірбаяндық өнімдер жарыққа шығып жатыр. Әлбетте, оның ішінде көрерменді баурап алып жат­қаны сирек. Әйтеуір бір әбестік байқалып қалады. Әбестік ұлт тарихынан бейхабар біреулердің күлдібадам дүниесінен айғайлап көрініп тұрса, біледі-ау деген білімпаз, жұртқа жақын жанашыр азаматтар жанынан табылған туындылар де жауһар болып жан-дүниемізді жаулап жатқан жоқ. Экрандау саласында бір әлсіздік бар. Қаржы жеткеніне шығармашылық қауқар жетпейді, шығармашылық қабілеті түгелі қазанның қақпағынан қағыс қалатындай көрінеді. Ал қаншалықты жақсы ой, жаңашыл идея, тың бастама болғанымен пышыраңқы, күңгірт, діттеген ернеуіне жете алмаған шикі шығарманы ақтауға болмайды.

Әйтпесе әлгіндей әдемілігімен, әнімен, сәнімен болса да замананың қиялай соққан желі мен зар-запыранына тұншығып, әлеуетін әсте әспеттей бермеген қоғамда әуре-сарсаң күймен өмір кешкен әжелеріміздің қилы тағдыры жетерлік. Солардың бірі Күләш Байсейітова туралы сериал түсірілді. Бірақ кім түсірді? Әңгіме сонда. Қазақ сахнасының киесіне айналған тұлғаларды кейіптеуге өзгеше академиялық деңгей, ғаламат суреткерлік қабілет, әйел әлеміндегі қуаныш пен күйзелісті түйсінетін және түйсінте алатын терең түйсік қажет. Ал әр нәрсенің басын бір шалатын жолбикелердің қазақтың қайраткер перзенттерімен «ойнауға» моральдық құқы жоқ. Сондықтан режиссураны сахнадағы «гламурмен» шатыстыратын кемталант жандардың «Қозы Көрпеш пен Баян сұлу» сияқты 500 жылдан аса тарихы бар эпосты экрандауын ойлы көрерменнің сын садағына алуы әбден орынды. Өзіңіз салыстырып көріңізші, «Қыз Жібек» эпосын экрандауға кімдер қатысты?.. Режиссері Сұлтан Қожықов, сценарийшісі Ғабит Мүсірепов, музыкасын жазған Нұрғиса Тілендиев, ән мәтіндерін жазған Қадыр Мырзалиев. Асанәлі Әшімов, Құман Тастанбеков, Әнуар Молдабеков, Кененбай Қожабеков, Меруерт Өтекешова сынды актерлік құрамының өзі қандай?! Әрине шығармашылық жол – ауыр жол. Бірақ қазақ халқы қайраткерлерін, әсіресе өнер майталмандарын қадірлей біледі, төбесіне көтереді. Әгәраки, жұрт жүрегіне жол тапқан шығарма жазылса автордың да бағының жанғаны. Бүгінде еліміз бұл кесек дүниелерді толғатып жатыр деп сенейік. Әрине ауызды қу шөппен сүрте беруге де болмас, соңғы 10 жылдықты шиырлайтын болсақ, кинотуындылардың арасында қазақы бояуы қанық, тілі кестелі «Біржан сал» көркем фильмі биографиялық фильмдердің ғана емес, ұлттық картиналардың да қатарына қосылған қазына іспетті әсер қалдырғаны рас. Сол себепті жан-жақты жіті бақылап отырған көрермен көңілінен орын табу да, оларды жетелі көрерменге жетелеу де бәсі биік өнерді қажет етеді.

Бүгінде Елбасының «Рухани жаңғыру» бағдарламасы аясында өнер мен мәдениетке айтарлықтай қолдау көрсетілуде. Кеше ғана Ұлыбританияда Кембридж университетінің баспасы қазіргі қазақ әдебиетінің үздік үл­гілерін ағылшын тіліне аударуға һәм таратуға келісімін берді. Сол сияқты қазақ актрисасы Самал Еслямоваға Канн фестивалінің талғампаз киносүйер қауымы тік тұрып ұзақ қошемет көрсетті. Иә, қазіргі қазақ өнерінде, мейлі экранда, сахнада, әдеби туындыда болсын, шынайы шығармашыл, таланты тас жаратын жандарды табу, оларды ортақ мүддеге шоғырландыру арқылы өшкен отты қаузауға болады. Қадыр Мырзалиев айтқандай, «Өткен өмір – өшкен от. От түгіл, өлімсіреген шоқтың өзі қымбат. Үрлеп-үрлеп қайта тұтатқың келеді...». Биографиялық фильмдердің бәсін биіктетер болсақ, біз өткенімізді де, өшкенімізді де, өзімізді де табатын боламыз.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Екатеринбургтағы жол апатында 5 қазақстандық зардап шекті

21.02.2019

Жамбылда аз қамтылған және көпбалалы отбасылар үшін 10 жатақхана салынады

21.02.2019

Үкіметті уақытша басқару Асқар Маминге жүктелді

21.02.2019

Мемлекет басшысының мәлімдемесі

21.02.2019

Елбасы Үкіметті таратты

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің төрағасымен кездесті

21.02.2019

Сенаторлар халықаралық келісімдерді ратификациялады

21.02.2019

Индустрияландыру бағдарламасы аясында 20 мың тұрақты жұмыс орны ашылады

21.02.2019

Қызылордалық полицейлер заңсыз аң аулаушыларды ұстады

21.02.2019

Түркістан облысының өз футбол командасы құрылады

21.02.2019

Жайық өзені бойында ауқымды рейд өткізілді

21.02.2019

Биыл 65 мың ірі қара сатып алуға ақша бөлінеді

21.02.2019

Бас прокуратура өтемақы қорына өндіру тәртібін түсіндірді

21.02.2019

Қоғамға көмектесетін инклюзивті инновациялар

21.02.2019

Дариға Назарбаева Еуропалық Одақтың Орталық Азия жөніндегі арнайы өкілімен кездесті

21.02.2019

Airastana 1 сәуірден бастап Қазақстан арқылы Ташкентке рейстерді ұлғайтады

21.02.2019

Қазақстан Ұлттық Банкінің төрағасы неміс бизнес-қоғамдастығының өкілдерімен кездесті

21.02.2019

Қазақстан мен ЕҚДБ арасындағы ынтымақтастық мәселесі талқыланды

21.02.2019

Семейлік оқушы-кәсіпкер Нәдір Сәбитов жиһаз шығаратын цех ашты

21.02.2019

Алексей Луценко «Оман турының» жеңімпазы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу