Dám men dáme

Aldymen, Qazaqstannyń taǵamy men tamaqtaný salasyna túrik as máziriniń, ásirese, dóner-káýabynyń dendep engenin moıyndaıyqshy... Qazir keń-baıtaq Otanymyzdyń qaı buryshyna, qaı qalasyna saparlap barsańyz da aldyńyzdan ıisi burqyrap dóner shyǵady. 

Егемен Қазақстан
11.09.2018 61
3

Kúlli Eýropa elderiniń ishinde Anglııa men Germanııa dámhanalarynyń ózinen oıyp turyp oryn alǵan bul taǵamnyń basty ereksheligi nede?! Bálkim, shymshyp qana salynǵan taǵam túrleriniń moldyǵy men tutynar tusta ydys-aıaq, shanyshqy-qasyqty qajet etpeıtindigi shyǵar?!

Otbasynda ony juqpa nan dep ataıtyn. О́z aýylymyz, kórshi aýyl, anda-sanda at izin salyp turatyn alystaǵy naǵashy apa aýylynda da dál osy taǵam eshkimge tańsyq emes edi. Iá, bir kezdegi anam pisiretin sol juqpa nanǵa pisken sıyr eti men qus etin juqalap jonyp salyp, nanyn oraı qoısańyz, týra búgingi dóner bop shyǵa keledi. Bir kese aırandy umytpańyz! Túbi bir týysqan túrik aǵaıyndardyń erte zamandardan-aq tamaǵynyń da bizdikimen birdeı bolǵa­ny aqıqat. Tek ózderiniń eńbekqorlyǵy, pysyqtyǵy arqyly túrik aǵaıyndar búgingi taǵam órkenıetine bizden erterek qol jetkizdi ári damytty. Túrikterdiń ábjildigine eriksiz súısinesiń!

Rasynda da bizdiń dámimiz ben dámemiz týraly keıde bir tereńnen tolǵap oı qozǵaýǵa májbúr bolady ekensiń. Qazirgi tańda Qazaqstannyń taǵamy men tamaqtandyrý salasynda qazaq as máziri tómennen sanaǵanda aldyńǵy qatardy alyp turǵany da kópke aıan. Nege dep oılaısyz? Bizde taǵam joq pa, jetpeı me? Asta-tók, tolyp jatyr. Máselen, qazaqtyń ulttyq taǵamynyń dámin tatý úshin qaladaǵy eń qymbat «Jeruıyq» meıramhanasyna nemese Medeý shatqaly men Shymbulaq asýyna barý shart pa? Jaraıdy barsyn. Biraq qystygúni soǵym naýqany kezinde ózimiz bappen asaıtyn qazy men qartany kóldeneń kók attyǵa bizdiń ulttyq dámimiz dep usynǵannan ne uttyq? Astanaǵa ándetip kelgen shala mas reseılik ánshiler toby qazy men baýyrsaǵymyzdy araqpen qatar qoıyp kelemejdep ketti ǵoı, bilseńiz?! Jaraıdy, tegi qazaqtyń ózi de kúndelikti as mázirine qazy men qarta, jal men jaıa qoımaıdy. Kúndelikti jıi tutynatyn dámimiz – sorpa, kespe, sút kóje, keıde tezdetip pisiretin qýyrdaq, sút qosqan sháı, aıran, jemis-jıdek tosaby, sary maı... emes pe? Endeshe ár úıdiń aq dastarhanynda sáni men nári úılesip turatyn osynaý on san ulttyq taǵamymyz qoǵamdyq ortada óz ornyn nege taba almaı júr?! 

О́kinishtisi, dámhanalarda bul taǵam­­dardyń barlyǵy da tur. Biraq basqa ult taǵamy degen ataýmen atalady – «shorpa, «lapsha», «jarkoe», «chaı s molokom...».

Jandos esimdi jigittiń Venaǵa issapar­men baryp kelgennen soń aıtqan bir áńgimesin umyta alar emespin. Qazaqstan elshiligi qyzmetkeri Jandosty tústenýge jańadan ashyl­ǵan kishigirim «Samarqand» dámhanasyna ertip barady. Dámhana ıesi ózbek azamaty olarǵa erekshe iltıpat tanytady. Kelýshilerdiń kóptigine qara­mastan, qazanyn qaldyryp qaıta-qaıta kelip-ketip áńgimege aralasyp júrgen aspaz taıaý ýaqytta Qazaqstannyń Taraz ben Shymkentinen tapsyrys boıynsha súrlengen qazy aldyryp, pyshaqtyń qyryndaı etip qıyp ózbek palaýynyń betine salatynyn aıtypty. Naǵyz palaý sonda bolady depti. Eń qyzyǵy, ózi aspaz, qajet kezde daıashy da bola salatyn dámhana ıesi keshe ǵana О́zbekstannyń Aýstrııadaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi qyzmetin atqarǵan eken. Dıplomattyq qyzmetten óz ótinishimen bas tartqan. Shirkin, qazaq taǵamyna da dál osy tektes mahabbat kerek-aý!

Bul kúnderi Almatyda túrik, ózbek dám­hanalarynan aıaq alyp júre almaısyz. Oǵan qaptaǵan grýzın dámhanalary men meımanhanalary kelip qosyldy. Alda qaı ulttyń ashanasy bizge qyzmet kórsetýge kezekte tur? Jumbaq. Sansyz meıramhanalar men dámhanalardyń barlyǵynda da qazaqtyń qyzdary men jigitteri qyzmet etedi. Ony aıtasyz, birde grýzın dámhanasynyń bas aspazy bolyp eńbek etetin qazaq jigitimen tanysqanda aýzyma sóz túspeı qalǵany bar... 

Ádette Tashkentke barsańyz, qaptaǵan shaıhanalardy kórer edińiz. Sondaı-aq ala shapandy aǵaıynnyń aýylyna at basyn burǵandar birden dámdi palaý daıarlaıtyn meıramhanalar men dámhanalarǵa kózi túser edi. Kórshi Reseıdiń qalyń orman arasyndaǵy eldi mekenderine jolyńyz tússe, borshtan aýyz tıip qaıtatynyńyz belgili. Al bizdiń qalalarǵa kelgen qonaq qaı ulttyń as-aýqatynan dám tatam dese de, tańdaý mol. Bul ultymyzdyń keńqoltyq bolmysy da bolar, bálkim. Biraq eń áýeli ulttyq taǵamdarymyzdy áspetteıtin ortalyqtar jelisin ashatyn belsendi, kreatıvti kásipkerler qajet-aq. Olarǵa osy kúni múmkindik mol. О́ıtkeni bul ulttyq ashana jelisi ıgerilmeı, túren salynbaı turǵan tyń marketıngtik júıe deýge bolady.

Sózdiń túıini, qazanymyzǵa qashan ıe bolamyz?! Qarapaıym ǵana qazaq mázirimen ulttyq ashanalarymyz qalalarda qashan jappaı paıda bolady? Álde kespeni «chabres», «kemmı-kelin» dep kúlip qoıyp, jaıma nandy «Arzý» dep túsiniksiz tilde atap qoıyp, qaryn maılaǵanymyzǵa máz bolyp júre beremiz be?!

Talǵat SÚIINBAI,

«Egemen Qazaqstan»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.09.2018

Көкшетау тұрғыны тираждық лотерея ойынының миллионері атанды

20.09.2018

Жаңа еңбекақы жүйесі - оңтайландыру нәтижелеріне тікелей байланысты - Алик Шпекбаев

20.09.2018

Кесенелер тұрғызу жарысқа айналып бара ма?..

20.09.2018

Бүгін елімізде машина жасаушыларының VI форумы басталды

20.09.2018

Атырауда халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті

20.09.2018

Бакуде дзюдодан әлем чемпионаты басталды

20.09.2018

Қоқыс өңдейтін цех ашар едім - Сергей Привалов

20.09.2018

Доллар бағамы 358 теңгеге түсті

20.09.2018

Ұрпақ сабақтастығының үлгісі

20.09.2018

АҚШ-тағы «Флоренс» дауылынан зардап шегушілер саны артты

20.09.2018

«Хат қоржын» (20.09.2018)

20.09.2018

Еурокомиссия Амазонға қатысты антимонополиялық тексерулерін бастауы мүмкін

20.09.2018

Әлеуметтік мәртебесі рәсімделеді

20.09.2018

Көкірек көзіміз қайтсек ашылады?

20.09.2018

Оралда бұқаралық домбыра тартудан рекорд жасалды

20.09.2018

Ұлттық ұлан командирлері біліктілігін шыңдады

20.09.2018

Қызылордада «Үздік анықтаушы» анықталды

20.09.2018

Балуандар Бухаресте бақ сынайды

20.09.2018

Кенияда жаттығып жүрген қазақ қызы

20.09.2018

Ақын Сараның 165 жылдығына арналған айтыс өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу