Tо́relik qyzmetke tо́r qashan beriledi?

Abaı atamyz: «Burynǵy qazaq jaıyn jaqsy bilgen adamdar: «bı ekeý bolsa, daý tórteý bolady» dep aıtypty», deıdi. Rasynda, bul sózdiń ómir tájirıbesinen alynǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni bul arada hakim bıdiń sany emes, sapasy daýdy azaıtatynyna mán bergeni anyq. Al endi bul búgingi kúni de elimiz aýmaǵyndaǵy tórelik qyzmet prosesinde týyndaıtyn qoǵamdyq qatynastardy sheshýde eń basty eskerer jaıt bolyp tur. Sebebi azamattyq daýlardy qaraýda qara qyldy qaq jaratyn ádil sheshimge qol jetkizý áli de arman.

Егемен Қазақстан
14.09.2018 401
3

Onyń birqatar sebebi bar. Sonyń biri bir bıdiń shyǵarǵan sheshimin ekinshi bı rastaýy qajet. Bul azamattyq daýlar isinde kezdesetin jaıt. Mundaı daý kóp jáne olar tez qaralyp, tez sheshimin tabýy tıis. Al daýlasyp qalǵan jandardy tyǵyryqtan shyǵarý úshin ádil tórelik jasaý degenimiz, ıaǵnı eki tarapqa da tıimdi jol taýyp berý – qara qyldy qaq jarý. Bul talap oryndalmaǵan jaǵdaıda, sotqa senim de azaıady. Degenmen qazirgi kezde kez kelgen azamattyq daýlardy aýdandyq sottarda ǵana qaraý sapaǵa áserin tıgizetindigi aıqyndaldy. Máselen, múliktik daýlar ózge de azamattyq ister sekildi aýdandyq jáne arnaıy qurylǵan aýdanaralyq ekonomıkalyq sottarda qaralyp keldi. Árıne áli de qaralyp jatqandary bar. Biraq bul sottarda ózge de qaralatyn is kóp, ıaǵnı ár sýdıanyń júktemesi jyl saıyn kóbeıe túsýde. Sonyń salda­­­­­­rynan múliktik daýlardy qaraý sozbalańǵa túsip, saıabyrsyp qalǵan bolatyn.

Bul tyǵyryqtan shyǵý úshin 2016 jyly elimizde «Tórelik týraly» Zań qoldanysqa endi. Búginde osy zańnyń aıasynda elimiz boıynsha 23 tórelik mekeme ashylyp, olarda túrli múliktik daýlar qaralýda. Olar Ádilet mınıstrligi janynan qurylǵan Tórelik palatasyna tirkelip, tıisti jumys atqarýda. Qazirgi kúni mundaı tórelik mekemeleri arqyly túrli uıymdardyń, kásiporyndardyń, mekemelerdiń, kásipkerlerdiń quqyqtary men zańdy múddeleri qorǵalýda. Muny nege tarqata aıtyp otyrmyz. О́ıtkeni keıbireýler daý-damaı sottarda da qaralady deıtini anyq. Ol ras, onda tek daý-damaıdy ǵana emes, olardy sotqa jetkizbeı kelisim, bitim arqyly sheshý amaldaryn da qarastyrady. Alaıda qaıshylyqtardyń aldyn alý, taraptar arasynda týyndaǵan túrli daýlardy tikeleı kelissózder arqyly retteý múmkin bola bermeıdi. Muny quqyq qorǵaýshylar da tolyqtaı moıyndaıdy. Sondyqtan mámilelerdiń quqyqtyq qamtamasyz etilýi jáne daý-damaı arqyly paıda bolǵan keleńsizdikter men qaıshylyqtardyń naqty da túpkilikti sheshilýi taraptar úshin asa qajet. Mine, osy máselelerdiń oıdaǵydaı sheshimin tabýyna túrtki bolatyn jáne soǵan kepildik beretin jaǵdaı jasalynýy tıis. Muny tórelik qyzmet etýshi mekemeler júzege asyra alady.

Árıne «Tórelik týraly» Zańnyń qabyldanýy, iske asyrylýy elimizdegi sot bıligine qosylǵan eleýli jańalyq qana emes, aldymen azamattardyń ýaqytyn únemdeý men naqty da qajetti sheshimderin der kezinde alýyn kózdegendikten týyndaǵan negizgi maqsat. Iаǵnı, eki tarap arasynda daý týyndaǵanda, aldymen ýaqyt únemdelýi kerek. Adamdar mundaı kezde sotqa júgirip ýaqyt ótkizbeı, osy tórelik qyzmetke júginip, birden sheshim alýy tıis. Biraq «kósh júre túzeledi» degendeı, tórelik qyzmettiń keıbir kemshin tustary da anyqtalyp jatqandyǵy qazir jasyryn emes. Máselen, Astana qalasynda «Teńdeý» atty tórelik keńes ashyp, búgingi kúnge deıin 2 myńnan astam múliktik is qaraǵan Belgibaı Saharıev muny ashyq aıtady. Aıtalyq, taraptar aldyn ala ózara jasalǵan mámile sharttarynda talaptary oryndalmasa nemese buzylsa bul týraly Tórelik qyzmetke birden júgine alady. Jáne ózderi qalaǵan Tórelik qyzmetti tańdaı alady. Al tórelik qyzmeti óz óndirisine qabyldaǵan kez kelgen daýdy sol sátten bastap bir aı ishinde qarap, tıisti tórelik sheshim shyǵaryp beredi. Ol sheshim zań boıynsha sot sheshimimen birdeı pármenge ıe jáne birden oryndalýǵa jatady.

Iá, atalǵan zań boıynsha ol sheshim birden oryndalýу tıis. Biraq joǵaryda aıtylǵan tórelik qyzmettiń kemshiligin kórsetetin qıamet tap osy kezde bastalady eken. Qalaı deısiz ǵoı? Sebebi tóre­lik týraly sheshim naqty oryndalýy úshin, oǵan arnaıy oryndaý qaǵazy berilýi kerek. Onyń ne ekenin kóziqaraqty oqyrman jaqsy túsinedi. Mundaı oryndaý qaǵazynsyz eshqandaı sheshim oryndalmaıdy. Al endi ony kim beredi? Ony beretin aýdandyq sot. Ol da ony birden bere salmaıdy. Sýdıa oryndaý qaǵazyn berý úshin bul máseleni jeke tártippen qarap, sosyn baryp oryndaý qaǵazyn berý týraly uıǵarym shyǵarady. Kórdińiz be, tórelik qyzmetke júginý arqyly utqan ýaqytyńyzdan endi oryndaý qaǵazyn alý kezin­de utyla bastaısyz. Qaıtadan sózbuıdaǵa, isti soz­balańǵa salý aldyńyzdan shyǵady. Bul nege kerek?

Rasynda, eger «Tórelik týraly» Zańǵa saı tórelik sheshim sot sheshimimen para-par bolyp tanylsa, onda osy sheshimdi qabyldap otyrǵan tóreshi, ıaǵnı daýdy sheshý úshin taraptar tańdaǵan nemese «Tórelik týraly» Zańǵa sáıkes taǵaıyndalǵan adam oryndaý paraǵyn da nege toltyryp bere almaıdy? Túptep kelgende, oryndaý paraǵy sheshimnen basym emes qoı. Bul ne sonda, joǵaryda Abaı hakim aıtqandaı, bı ekeý bolsa, daý tórteý boladynyń naqty kórinisi me? Olaı bolsa, jekelegen azamattar men zańdy tulǵalar arasynda týyndaǵan kez kelgen daýdy sheshýge arnalǵan atalǵan zań talaptary qaǵajý qalǵan sekildi. Demek, bul zań atyna saı áli pármendi de dármendi bola almaı tur. Eger álemniń damyǵan elderindegideı atalǵan zań tolyqqandy kúshine ense, Tórelik qyzmettiń alar bıigi zor bolmaq.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Қызылшадан екпе қорғайды

22.01.2019

Кеңсе қызметкерлерінің саулығын кім ойлайды?

22.01.2019

Jaýapkershilik joq jerde...

22.01.2019

Ұлттық бірыңғай тестілеуді жылына төрт рет тапсырады

22.01.2019

Бюджет жобалары артық шығынды көтермейді

22.01.2019

Тарихи-мәдени мұра – баға жетпес қазына

22.01.2019

Қоғам жаңғырмай, сана жаңғырмайды

22.01.2019

Суармалы алқаптар қалпына келтірілуде

22.01.2019

Білімді азаматтар жемқорлыққа неге жол береді?

22.01.2019

Өзара ынтымақтастық мәселелері талқыланды

22.01.2019

Сапалы жолды сақтаудың әлегі

21.01.2019

Мектеп түлегі «Болашақпен» оқи алады

21.01.2019

Шағын фермалардағы жоғарғы технология

21.01.2019

Қостанай облысы өткен жылы алғаш рет экспортқа мол ет шығарды

21.01.2019

Тереза Мэй Еуроодақтан шығуға байланысты қосымша жоспарын таныстырады

21.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев Зимбабве Республикасы Президентінің ресми сапары бойынша брифинг өткізді

21.01.2019

Қазақстанда соңғы 10 жылда нәрестелер өлімі-жітімі екі есе төмендеді

21.01.2019

Қарағандыда мамандандырылған фронт-офис ашылды

21.01.2019

Нұрлан НҰРҒАЛИЕВ: Ағам – мен үшін нағыз қаһарман!

21.01.2019

Әулиеатада денсаулық сақтау деңгейі жақсарып келеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу