Елбасы. Елорда. ЭКСПО

Еліміздің тәуелсіздіктен бергі айтулы жетістік­терінің дені биыл жиырмасыншы белестен асып отырған елордамыздың тарихымен тығыз байланысты екені белгілі. Иә, Елбасы идеясы бо­йынша Есілдің жағасында жаңа елорданың бой көтеруімен еліміздің жаңа дәуірі басталды десек, артық айтқандық емес. Бүгінгі күні Астана көптеген маңызды геосаяси әрі халықаралық маңызды шешімдер қабылданатын орталықтардың біріне айналды. Астананы көшіру Қазақстанды тәуелсіз мемлекет ретінде орнықтыру тұрғысынан қажет едi. Жаңа байтағынан бастау алған экономикалық және әлеуметтік маңызы зор жобалардың, ауқымды саяси бастамалардың арқасында еліміз қуатты мемлекет ретінде қалыптасып, әлемнің алдыңғы қатарлы еліне айналу жолында талай белестерді бағындырды. Елорда осы уақыт ішінде әлемдік деңгейдегі талай іс-шараның өтуіне ұйытқы болды. Солардың бірі де бірегейі – ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі.

Егемен Қазақстан
21.09.2018 3298
2

Еліміз абыроймен өткерген ЭКСПО Қазақстанның танымалдылығын арттырып қана қоймай, ел экономикасына оң әсерін тигізді. Шағын және орта бизнес миллиардтаған теңгеге тапсырыс алды. Туроператорлардың қызметіне деген сұраныс екі есеге жуық ұлғайды. Кәсіпкерлік субъектілерінің саны 10 проценттен аса көбейді. Ең бастысы, еліміздің Еуразия өңіріндегі қауіпсіз әрі қарқынды дамып келе жатқан мемлекет ретіндегі оң имиджін нығайта түсті.

Тағы бір атап айтатын мәселе, Мемлекет басшысының әу бастағы стратегиялық жоспарының арқасында халықаралық көрме бір сәттік, науқандық шара болып қалмай, Астананың, тұтас еліміздің дамуына серпін беретін ұзақ мерзімді жоба ретінде жүзеге асты. ЭКСПО елорданың екінші тынысын ашты десек те болады. «Салынған нысандар көрмеден кейін тиімді пайдаланылуы тиіс» деген болатын Елбасы. Сондықтан құрылыс та осы мақсатқа орайластырыла салынып, қазіргі күні халықтың игілігіне жұмыс істеп тұр. Музейге айналған «Нұр Әлем» павильоны бүгінде елорда қонақтары ат басын тірейтін негізгі орындардың бірі болса, өзге павильондарда ұлттық IT-орталық, «Астана» халықаралық қаржы орталығы сияқты мекемелер орналасып, ел экономикасын дамытуға еселі үлес қосып жатыр. 

Тоқсан үш күн бойы Қазақстан мен қазақстандықтарды әлем назарында ұстаған айтулы оқиғаның тарих қойнауына енгеніне де бір жыл өтті. Оның жабылу салтанатын «Егемен» толық жазған болатын. Бүгін біз осы көрменің өткізілу тарихына шолу жасап өткенді жөн көрдік. 
Қазақстан ЭКСПО-2017-ні Астана қаласында өткізу туралы өтінішін Париждегі Халықаралық көрмелер бюросының (ХКБ) штаб-пәтерінде болатын конкурсқа 2011 жылдың 10 маусымында тапсырғаны белгілі. Шешім 2012 жылдың қараша айындағы 152-ші отырыста анықталды. Осы уақыт аралығында Қазақстан көрмені қандай тақырыпта өткізетінін анықтап, 2012 жылдың наурыз айында Астанаға келген ХКБ сарапшыларына таныстырған болатын. 

Көңіл күпті. Мұндай көрмені өткізуге Қазақстан түгіл кешегі жарты әлемді жалпағынан басып өткен КСРО да бірнеше рет талпынғанымен қол жеткізе алмаған. Тұтас Азияда Үндістан, Пәкстан, Түркия, Иран, Тайланд және бірнеше бақуатты ел болғанымен, осы уақытқа дейін Жапония, Қытай және Оңтүстік Корея секілді үш мемлекеттің ғана жолы болып, көрмені өздерінде өткізе алған еді. Ресей Федерациясы 2002 жылы ЭКСПО-2010-ды Мәскеуде өткізуге талпынып, қаланың сол кездегі мэрі Юрий Лужков көп еңбектенгенімен көрмеге қол жеткізе алмады. Одан кейін де 2020-шы жылғы көрмені Екатеринбург қаласында өткізбек болып, көп әрекеттенді. Бірақ бұл жолы да конкурста жеңе алмай, Дубай қаласына жол берді. Енді бұл ел ЭКСПО-2025-ті өткізбекке әрекеттеніп жатыр. 

Осындай тартысты додаға қатысуға жас Қазақстанның 2011 жылы тәуекел етуі – ерекше оқиға болғаны хақ. Бірақ әлемдік додаға батыл араласуға еліміздің беделі мен жетістіктері жеткілікті еді. Ең алдымен Қазақстан дүние дүрбелеңге толы тұста ішкі һәм сыртқы қақтығыстарға жол бермей, аз уақыттың ішінде тәуелсіздігін нығайтып, саяси тұрақты ел ретінде танылып үлгерген-ді. Аумағындағы табиғи ресурстардың мол қорын да тиімді пайдаланып, Орталық Азияда экономикалық тұрғыдан жоғары қарқынмен дамып келе жатқан ел екенін көрсетті. Сонымен қатар көптеген халықаралық маңызды құжаттарға қол қойып, ашық ел ретінде демократиялық жолмен дамитынына барлық әлемнің назарын аудара білді. 

Қазақстан осындай даму бағытынан таймай, ғаламдық бейбітшілік пен тұрақтылықтың сақталуын да белсенді түрде жақтайтынына дүние жүзін сендірді. Бұл – біздің елдің сыртқы саясаттағы табысты позициясы болғаны да шындық. Әлемдегі ең үлкен ядролық сынақ полигонын КСРО әлі құламай тұрған кездің өзінде жауып, одан әрі өз аумағындағы әлемде 4-ші орын алатын ядролық арсеналдан бас тартуы да Қазақстанның бейбітсүйгіштік имиджін арттыра түсті. Ал ядролық қарудың жасалуын тежеу, таратпау, жою туралы бастамалары осы бағыттағы халықаралық күрестің көшбасшылығына дейін көтерді. Сонымен бірге түрлі конфессияларға төзімді болып, бейбіт өмір сүруге шақырған үндеулер де біздің елде тұрақты түрде өткізіліп келе жатқан Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездерінен дүние жүзіне тарап тұр. Бұған қоса Қазақстан ЕҚЫҰ сияқты халықаралық ұйымның төрағалығына сайланып, тіпті оның 11 жыл бойы өтпеген саммитін өткізді. Міне, осының бәрі Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың сарабдал саясатының, халықаралық беделінің арқасында жүзеге асқан бірегей жобалардың жемісі еді. Енді сол бедел ЭКСПО-2017 өткізуді кімге сеніп береміз, кімнің кандидатурасына дауыс береміз деген ХКБ 152-ші отырысында таразыға түсті. 

2012 жылдың 22 қарашасында ХКБ-ның 152-ші отырысына қатысу үшін Елбасымен бірге Қазақстаннан сол кездегі Үкімет басшысының орынбасары, ЭКСПО-2017 жобасына жауапты Қайрат Келімбетов пен Астананың сол кездегі әкімі Иманғали Тасмағамбетов Парижге барған. Журналистер арасында осы жолдардың авторы да болған еді. Отырысқа әрбір елдің өкілдері ғана қатысып, Мемлекет басшылары оған кірмейді екен. Сондықтан қаты­сушыларға Президент Н.Назарбаевтың бейнеүндеуі ғана көрсетілді. Онда Елбасы Қазақстанның көтеріп отырған тақырыбының аса өзекті екенін жеткізе келіп, Астана жеңіп шыққан жағдайда ЭКСПО-2017-нің табысты өтуіне кепілдік беретінін айтқан болатын. 

Сонымен ХКБ-ға қазір 161 мемлекет мүше болғанымен ол кезде да­уыс беруге 147-сі қатысты. Астана мен оның қарсыласы Бельгияның Льеж қаласының қайсысы көп дауыс алатыны мүлде белгісіз еді. Бұрын ЭКСПО-ны 2 рет өткізген тәжірибесі бар Льеж қаласының мэрі Вилли Демеймер мырза да өз елі таңдаған тақырып пен мүмкін­діктерін мақтауын жеткізе таныстырды. Қазақстанмен бәсекеге түскен бұл еуропалық қала дүние жүзіне қару-жарақ ойлап табатын конструкторлардың ота­ны болуымен де аты шыққан. Атақты браунингті ойлап тапқан конструктор да осы қаланың тұрғыны. 

Президент тоқтаған қонақүйдің фойе­сінде бір орында байыз тауып отыра алмай жүрген қазақстандық журна­­лис­тердің де жүрегі күпті. Көрме өткі­зудің негізгі отаны әрі белсенді ұйымдас­ты­рушылары – еуропалық мемлекеттерге алыстағы Азияға барғанша өздері­нің көршілері, салиқалы, салмақты ел Бель­гияны қолдап шығу оңайырақ секілді. 

Сонымен 3-4 сағат өткенде Қай­рат Келімбетов пен Иманғали Тасма­ғам­бетов қонақүйге жүгіре басып кірді. Олар ешкіммен сөйлеспей, бірден Президентке кірген. Әрине нәтижені хабарлауға асыққаны көрініп тұр. Ұзамай Нұрсұлтан Әбішұлы журналистерге шығып, Қазақстанның жеңіске жеткенін жариялады. Дауыс беруге қатысқан 147 мемлекет өкілдерінің 103-і өз дауыстарын Қазақстанға, тек 44-і ғана Бельгияға беріпті... Бұл үлкен жеңіс еді. Президенттің өзі де қуанышты екенін көрсетіп, емен-жарқын отырып, журналистермен еркін сөйлесті. «Өзіңіз қат­ты толғандыңыз ба?» деп сұраған осы жолдардың авторына ол: «Әрине толғанбасам осында келер ме едім» деп жауап берген еді. 

Қазақстандық журналистер екі топ болып барғанбыз. Бір тобы біз болғанда екінші топта «Егеменнің» тағы бір тілшісі Динара Бітік қарындасымыз болған. Ол ХКБ 152-отырысына қатысқан Қазақстан өкілдері Қайрат Келімбетов пен Иманғали Тасмағамбетовтің жеңіске дейін әлемдік журналистерге берген баспасөз мәслихаты туралы ма­йын тамызып жазған. 

Міне, осыдан кейін аса ауқымды жұмыстар басталды. 2012 жылдың 26 қарашасында Президент «Халықаралық ЭКСПО-2017 мамандандырылған көрмесін дайындау және өткізу жөнін­дегі комиссия» құрды. Ал Үкімет 2013 жылдың 15 қаңтарында «Астана ЭКСПО-2017» Ұлттық компаниясы» акцио­нерлік қоғамын құрып, оның төрағасын бекітті. Жыл бойы көрменің архитектурасына, құрылысын жүргізуге, коммерциялық қызмет көрсетуге және т.б. конкурстар жарияланып, оның қорытындылары шығарылды. Ал 2014 жылдың сәуір айында Елбасы ЭКСПО-2017 көрмесінің құрылысына кірісуге бұйрық берді. 

Тарихтың қалың қатпары арасынан Қазақстанның бір айрықша ерлігі ретінде үнемі жарқырап шыға келетін ЭКСПО-2017 осылай болған еді. «Тау алыстаған сайын биіктейді» демекші оның маңызы да жыл өткен сайын арта түсері сөзсіз. 

Жақсыбай САМРАТ,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

14.12.2018

Атырауда қысым тетіктерін шығаратын Қазақстандағы алғашқы кәсіпорын ашылды

14.12.2018

Сенат комитетінде «Табиғи монополиялар туралы» заң жобасы қаралды

14.12.2018

Атырауда жаңа мамандандырылған ХҚКО ашылды

14.12.2018

С.Әкелеев: Бекболат Тілеухан мен Айгүл Қосанованың дауысын мен қойғам

14.12.2018

​БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің мүшелері Астана форматындағы Сирияаралық келіссөздерді мойындады

14.12.2018

Бақытжан Сағынтаев мемлекеттік қызметкерлер мен ұлттық компаниялардың қызметкерлеріне марапаттар табыстады

14.12.2018

Қазақстан Президенті мемлекеттік наградалар мен сыйлықтар тапсыру рәсіміне қатысты

14.12.2018

ШҚО Аягөз қаласында 600 орындық мектеп ашылды

14.12.2018

Қызылорда облысының әкімі Қ.Көшербаев кәсіпкерлермен кездесті

14.12.2018

Тәуелсіздікке тарту: Қызылордада балабақша ашылды

14.12.2018

Назарбаев Зияткерлік мектебінде Қамқоршылық Кеңестің отырысы өтті

14.12.2018

«Аурухана клоунадасы» жобасы жүзеге асты

14.12.2018

Шағын және орта бизнесте көшбасшы

14.12.2018

Жайық өзенінің суы тұрғындарға қауіп төндірмейді

14.12.2018

Семейдегі «Шығыс» өңірлік әскери қолбасшылығы арнайы кездесу өткізді

14.12.2018

Қанат Исламға Дүниежүзі қазақтар Қауымдастығының мүшелік билеті табысталды

14.12.2018

Г.Әбдіқалықова мемлекеттік наградалар табыстады

14.12.2018

Самал Еслямова «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» атанды

14.12.2018

1991 жылдан бері қазақ жерінде 8,7 миллион сәби дүниеге келді

14.12.2018

Бурабайда «Қансонар-2018» халықаралық турнирі өткізілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Baılyq jasaýshy sala

Árbir adam óz úıiniń ishinde qandaı zattar bar ekendigin jáne onyń qaı jerde turǵandyǵyn, qaı shkaftyń ishinde qandaı zattyń jatqandyǵyn, jertólesinde qandaı azyq túrleriniń saqtalyp turǵandyǵyn jaqsy biledi. Sondyqtan eshnársesin shashaý qaldyrmaıdy. Qajetine qaraı paıdalanyp otyrady. Al ózimizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstanda qandaı zattar bar ekendigin, ásirese, jerimizdiń astynda qandaı mıneraldyq shıkizat kózderiniń shoǵyrlanǵanyn jáne olardyń qory qandaı ekendigin bilemiz be?

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу