Қоғам • 15 Сәуір, 2019

Комиссия жұмысы қыза түсті

612 реткөрсетілді

Өткен апта соңында Орталық сайлау комиссиясының саяси партиялар мен бірқатар мемлекеттік органдар өкілдері қатысқан кеңейтілген отырысы болып, онда 2019 жылғы 9 маусымға тағайындалған Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауында президенттікке кандидаттардың заңнама талаптарына сәйкестігі және шетелдік байқаушылардың қызметін ұйымдастыру мен шетелдік БАҚ өкілдерін аккредиттеу туралы екі Қаулы бекітілді.

Қаулылардың жобасы бо­йынша Орталық сайлау комис­сиясының мүшесі Зәуреш Бай­молдина баяндады. Консти­туцияның 33-бабы 2 және 3-тар­мақ­тарында: «Республика аза­мат­тарының мемлекеттік органдар мен жергілікті өзін өзі басқару органдарын сайлауға және оларға сайлануға, сондай-ақ республикалық референдумға қатысуға құқығы бар. Соттың әрекетке қабілетсіз деп таныған, сондай-ақ сот үкімі бойынша бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтардың сайлануға құқығы жоқ» делінген. Ал 41-баптың 2-тармағында жасы қырықтан кіші емес, мемлекеттік тілді еркін меңгерген, соңғы он бес жылда Қазақстанда тұра­т­ын, және жоғары білімі бар рес­­пуб­ликада туған азаматтар сай­лана алады. Сонымен бір­ге конституциялық заңдар респуб­лика Президенттігіне кандидат­тарға қосымша талаптар қоюы мүмкін.

«Қазақстан Республикасын­дағы сайлау туралы» консти­ту­ция­лық заңның 4-бабының 4-тармағына сәйкес сотты­лы­ғы бар немесе ол жойылмаған не болмаса заңда көрсетілген тәртіппен алынбаған тұлғалар президенттікке кандидат бола алмайтындығы көрсетілген. Сондай-ақ сыбайлас жемқор­лық­қа қатысты қылмыс жасаған және осы қылмыспен құқық бұзғандығы сотпен танылған тұлғалар да кандидат бола алмайды. 54-баптың 1-тармағы Пре­зидент болып сайлану үшін аза­мат мемлекеттік қызметте не­месе сайланбалы мем­лекет­тік лауазымдарда 5 жыл­дан кем емес тәжірибесі болуы керек­тігін талап етеді. Осы бап­тың 2-тармағында үміт­кер рес­публикалық қоғам­дық ұйым отырысының шешімі­мен кандидаттыққа ұсыныла­тын­дығы жөніндегі хаттаманың көшірмесін, өзінің өтінішін және сайлау жарнасын төлегендігі жөнінде құжаттар тапсырғаннан кейін оның президенттікке кандидат болуға сәйкестігін Конс­титуцияға және осы консти­ту­ция­лық заңдарға сүйеніп, Ор­та­лық сайлау комиссиясы бес күнде анықтайды. Өтінішке арнайы формада толтырылған био­графиялық деректері, мемле­кеттік қызметте немесе сайланбалы мемлекеттік лауазымдарда істегені туралы ақпараттар қоса беріледі.

Президенттікке кандидат бол­ған үміткер Орталық сайлау комиссиясының есепшотына заңмен бекітілген ең төменгі еңбекақының 50 рет еселенген көлемінде сайлау жарнасын салады. Осы құжаттардың бәрі толық болғанда ғана ОСК оны қарауға алып, уәкілетті орган­дарға құжаттардағы дерек­тер­дің растығын тексеруге жедел жібереді.

Уәкілетті органдардан тиісті мәліметтер келіп түскеннен кейін Орталық сайлау комиссиясы Қазақстан Республикасының Президенттігіне кандидаттың Қазақстан Республикасының Конс­­титуциясында және «Қазақ­­стан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Респуб­ликасының конституциялық заңында қойылатын талаптарға сәйкестігін белгілеу туралы хат­тама жасайды. Осы хаттамада Орталық сайлау комиссиясы кандидаттың заң талаптарына сәйкестігін немесе сәйкес еместігін, оның ішін­де лингвистикалық комиссия­ның қорытындысы негізінде мемле­кеттік тілді білуін белгілейді. Канди­даттың мемлекеттік тілді еркін меңгергендігін анық­тау рәсімі Орталық сайлау ко­ми­ссиясының қаулысымен айқындалады.

Осыдан әрі баяндамашы Қазақстан Республикасы Прези­дентінің кезектен тыс сайлауында шет мемлекеттер, халықаралық ұйымдар байқаушыларының, шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің қызметін ұйымдас­тыру туралы айтып берді. Өт­кен жылы Сайлау туралы конс­титуциялық заңға шет мемлекет­тер мен халықаралық ұйым­дардың байқаушыларына аудармашы бірге жүруге құқы­лығы туралы жаңа норма енгі­зілді. Шет мемлекеттер және халық­аралық ұйымдар бай­қау­шылары Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің ұсы­нымы бойынша ОСК-де ак­кре­диттеледі. Олар аккредиттеу ту­ра­лы куәлік болған жағдайда ға­на сайлауға байқау жасай алады.

Сонымен бірге 10 сәуір күні Қазақстан Республикасы Прези­денті кезектен тыс сайлауының Күнтізбелік жоспары жасалғаны айтылды. Оған сәйкес аккредитациядан өту дауыс беруге бес күн қал­ғанда, яғни 2019 жылдың 4 мау­сымында жергілікті уақыт бо­йынша 18.00 сағатта аяқталады.

Кеңейтілген отырыс қоры­тындысы бойынша ОСК мүше­лері журналистермен баспасөз мәс­лихатын өткізіп, БАҚ өкіл­дері­нің сұрақтарына жауап берді.


Баннер
Соңғы жаңалықтар

Екі қыр (әңгіме)

Әдебиет • Бүгін, 11:08

Атамыз атқа мінбеген бе?..

Руханият • Бүгін, 10:35

Жарқын бейнелер

Руханият • Бүгін, 10:33

Ұқсас жаңалықтар