Тарих • 03 Маусым, 2019

Ұмытуға болмайтын тарих

812 рет көрсетілді

Қазақстан халқы Ассамблеясы Тұңғыш Президент – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен 31 мамыр – «Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні» аталуына орай елорда төрінде айтулы шара ұйымдастырды.

«Тарихтан тағылым – өткенге тағзым» деген атпен халықаралық жоба аясында жыл сайын өткізіліп келе жатқан аталмыш жиынға Парламент Мәжілісінің депутаттары, Ассамблея мүшелері һәм елі­міздегі ұлттық-мәдени орталық өкіл­дері, сондай-ақ кезінде қу­ғын-сүргінге ұшы­рап, құрбан бол­ған­дар­дың ұрпағы қатысты. 

Басқосуға шақырылған қо­нақ­тар Қазақ­стан халқы Ассамблеясы тө­рағ­а­сының орынбасары – Қазақ­стан Пре­зи­денті Әкімшілігінің Қа­зақ­стан халқы Ассамблеясы хат­шы­­лығының мең­герушісі Жансейіт Түймебаевпен бірге «АЛЖИР» мемориалдық-музей кешені аума­ғын­да орналасқан «ХХ ғасырдың 1930-1940 және 1950-жылдарының ба­сын­дағы саяси қуғын-сүргін және тота­литаризм құрбандарын» еске алу қа­бырға-монументіне гүл шоқтарын қой­ды. Кереге тастай керілген қасірет қа­бырғасына «26-шы нүкте» немесе «АЛЖИР» дейтін үрейлі түрмеде өмірін өт­кіз­ген тұтқын әйелдердің аты-жөні бә­діз­­деліпті. Көпшілік есімі тасқа қашал­ған­ боздақтарды бір минут үнсіздікпен еске алды. 

– 31 мамыр – барша қазақ­стан­дықтар үшін қастерлі күн, – деп маңызды жиынның беташар сөзін бастаған Қазақстан халқы Ассамблеясы төрағасының орын­ба­сары Ж.Түймебаев, 1932-1933 жыл­ғы аштықтан қазақ халқының 2 миллионнан астамы, жалпы ха­лық­тың 42%-ы жазықсыз құрбан болғанын, одан кейінгі 1937-1938 жылдардағы сталиндік репрессия кезінде 100 мыңнан астам адамға «халық жауы» деген таңба тағы­лып, олардың көбі атылып, аман қал­ған­дары лагерь-түрмелерде азап кешкенін жеткізді.

«Қуғын-сүргінге ұшыраған­дар­дың алғы шебінде Алаш арыс­тары мен қазақ зиялылары болды. Хал­қының болашағы үшін бастарын бәйгеге тіккен ата-бабаларды қастерлей білу және жазықсыз құр­бан­дар рухына бас иіп, тағзым ету – баршамыздың парызымыз. Бұл іс-шара – болашақ ұрпақты өткен кезеңнің қасіретті беттерінен хабардар ету мақсатында өткізіліп отыр», деп сөзін түйіндеді Жансейіт Қансейітұлы. 

Одан кейін сөз алған Нұр-Сұл­тан қаласы әкімінің орынба­са­­ры Ерлан Қаналимов, өткен ғасырда қазақ тарихында терең із қал­дырған қуғын-сүргін ұрпақ санасында сақталуы тиіс. Өйт­ке­ні сталиндік репрессия кезінде ажал құшқан 25 мың қазақ зиялы­ла­ры­ның өлмес өнегесі болашаққа бағдар десе, қуғын-сүргін жылдары туған әжесі Вера Иванникова «АЛЖИР» түрмесінде сегіз жылын өткізгені жайлы өксікке толы шерлі сырын шерткен мәскеулік қонақ Валентина Грюнберг мұн­дай қасіреттің қайталанбауын тілей отырып, жазықсыз жандар­ды еске алып жатқан барша қазақ­ста­ндықтарға алғысын білдір­ді. Мұндай шерлі сөзді 1937 жылы шейіт кеткен Алаш арысы Қошке (Қошмұхамбет) Кемеңгеровтің шөбересі Қайырбек Кемеңгердің де аузынан естідік. «31 мамыр біз үшін қасіретті де, қасиетті күн. Себебі осы күні жазықсыз жапа шек­кен аталарымызды еске аламыз», деді ол. 

Құрбандарды еске алу шара­сы мұны­мен тоқырап қалмай, түс ауған соң Ас­сам­блея мүше­ле­рі мен қуғын-сүргінге ұшы­ра­­­ған­дардың ұрпақтары тізе қо­сып, Абай даңғылы бойында орналасқан «1932-1933 жыл­дар­да­ғы ашаршылық құрбандары» ескерткіші мен Түркістан көше­сін­дегі «Қазақ еліне мың алғыс» мону­мент­іне гүл шоқтарын қойып, кең көлемде жастардың қатысуымен «Еске алу вахтасы» атты флэшмо­б тойын ұйымдастырды. 

Осылай құрбандарды еске алу шарасы әрі қарай елорда төріндегі Қ.Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық-драма театрында жал­ға­сып, жиынға қатысушылар Тби­лиси мемлекеттік театрының «АЛЖИР» атты спектаклін тамашалады. 

Соңғы жаңалықтар

Балықшы

Өнер • Кеше

Ғалым ғибраты

Аймақтар • Кеше

Бюрократизм

Қоғам • Кеше

Бірінші байлық

Руханият • Кеше

Агробанк керек пе?

Экономика • Кеше

Ұқсас жаңалықтар