Руханият • 18 Маусым, 2019

«Төле би» фильмі: бала биден дана биге дейін

1004 рет көрсетілді

Көптен күткен «Төле би» тарихи сериалы көрерменге жол тартты. Қазақтың төбе биі атанған тұлғаның бала биден дана би биігіне көтерілгенге дейінгі ғибратты ғұмыры жан-жақты сөз болатын 10 бөлімнен тұратын көркем туын­ды Түркістан облысының 1 жылдығына орай арнайы түсірілген.

Аталған фильмнің ең ал­ғашқы көрермені – елор­да тұ­р­ғындары мен қала қонақ­тары болды. Өткен жұмада «Қазмедиа» орталығының кон­церттік залында өткен тұ­сау­кесер рәсіміне Түркістан об­лысынан бір топ делегация арнайы келіп, сүйінші жа­ңалығымен бөлісті.

– Түркістан облысы әкім­дігінің тапсырысы бойынша түсірілген фильмнің жалпы бюджеті 153 миллион теңгені құрайды. Соңғы бірнеше жыл кө­лемінде Оңтүстік өңір тари­хи жерлеріміз бен тұл­ғала­рымызды кино тілі арқылы та­­ныстыруға бағытталған бір­­­қатар ауқымды жобаны сәт­ті жүзеге асырып келеді. «Тө­­ле би» туындысы соның жал­­ғасы. Жалпы, өздеріңіз бұған дейін де куә болып жүр­гендей, былтырдан бас­тап «Оңтүстікфильм» мен «Сақ» киностудиясы бірігіп толықметрлі фильмдерден бө­лек, анимациялық туынды­лар түсіруге де баса назар ауда­рып келеді. Осы арқылы бал­дыр­ғандарымыздың бойына адамгершілік, ұлтжандылық сезімдерін сіңіргіміз келеді. Та­рихын, тегін танып өссе дей­­міз. Өткен жылы «Отырар­ды қорғау», «Киелі Қазығұрт», «Күш атасы – Қажымұқан», «Түр­кістан» сияқты туынды­ларымызбен еліміздің бір­қа­тар өңірін аралап, көпшілік назарына ұсындық. Биыл да базарлықсыз емеспіз. «Тө­ле биден» бөлек, бүгін бал­дыр­­ғандар тамашалайтын «Ор­дабасы – бірліктің туы», «Оқ­сыз оқиғасы» туындылары кішкентай көрермендеріміздің көңілінен шығады деген се­німдеміз. Аталған фильм­дер­дің қай-қайсысы да ұлттық мәдениетіміз бен өнеріміздің дамуына қосылған үлкен ол­жа деп білеміз», деді фильм тұ­саукесерінде Түркістан облысы әкімінің орынбасары Мәлік Отарбаев.

Жазушы Шойбек Орын­байдың фильммен аттас ро­манының желісі негізін­де тас­паланған картина – «Оң­түстікфильм» мен «Сақ» кино­студиясының ортақ жобасы. Фильмнің көркемдік жетекшісі – Сатыбалды Нарымбетов, қоюшы режиссері – Батырхан Дәуренбеков.

– Төле би бабамыздың ұл­ты­мызға сіңірген еңбегі ересен. Бар қазақты Ордабасы тауының етегіне жинап, жоң­ғарларға қарсы тойтарыс беруге шақыруы – бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанымыздың тарихында алтын әріппен жазылатын айтулы оқиғаның бірі. Фильмде би бабамыздың сол да­налығы мен кемеңгерлігін, батылдығы мен әділдігін ба­рын­ша шынайы жеткізуге ты­рыстық. Ендігісіне көрер­мен өзі төреші, – дейді режиссер.

Фильм режиссері атап өт­кендей, шығармашылық құ­рам негізінен жергілікті ак­тер­лер мен қарапайым тұр­ғын­дардан жасақталыпты. Түсірілім тобының негізгі мақ­­саты танымал актерлерді шақырып, рейтинг жинау емес, жергілікті актерлердің шы­ғармашылық жұлдызын жа­ғуға, әрқайсысының жекелей өнер адамы ретіндегі мүмкіндігі мен шеберлігін сынап көру болыпты. Сол арқылы жастардың туған жерін сүйіп, бағалауға, тарихын тануға деген қызығушылық сезімін оятуды көздепті. Мәселен, Тө­­ле бидің жігіттік шағын шым­­кенттік жас актер Абзал Төленов ойнайды. Әу баста басты рөлге бекітілгеніне қуан­­­­ған актер, түсірілім кезін­де біраз қиналғанын да жасыр­мады.

– Мұндай айтулы рөл­ге бекітілудің өзі үлкен жа­уап­­кершілік жүктейді. Қуа­ныш­тан бұрын, әлбетте тол­қыныс басым болды. Төле ба­бамыздың рөлін лайықты деңгейде шығару үшін жан-жақты іздендім. Өйткені ол заман мен бұл заманның арасы жер мен көктей. Түсінік, тұрмыс-дағды, әлеуметтік жағдайы да бөлек әлем. Осы тұрғыдан келгенде, біраз тол­қыдым, тіпті қорықтым десем де болады. Өйткені кемеңгер тұлғаны ойнау кез келген жас актер үшін үлкен мектеп, – дейді Абзал.

Төле би туралы бұл фильм көркемдік тұрғыдағы бірқатар кемшіліктеріне қарамастан, отандық кинематография тарихында тұңғыш рет түсіріліп отырғандығымен де құнды. 10 бөлімнен тұратын туындыда 9 жасынан бастап билік айтып, шешендігімен көзге түскен бала бидің қара қылды қақ жарған әділдігімен қатар, адамгершілік қасиеттері да жан-жақты қамтылған. Фильм­­нің бас продюсері Нұ­рид­дин Пәттеевтің айтуын­ша, Төле бидің тұтастай тұлғалық һәм қайраткерлік бейнесін ашу үшін 10 серия аздық етеді.

– Дана бидің барлық өмірін көрсетуге кемінде 80 бөлім ке­рек. Мәселен, «Ертұғырыл» фильмін алып қарайық. «Төле би» де дәл солай түсірілсе, қан­дай тамаша болар еді. Уа­қыт пен қаржының шектеу­лілігінен бар оқиғаны 10 бө­лімге сыйдыруға тура келді. Жалпы, түсірілім жұмысы 8 айға созылды. 6 ай монтаж жа­садық. Ішінде үш шайқас сахнасы бар. Соның бәрін арнайы эффектілермен жақсы көрсете білдік деп ойлаймын, – дейді продюсер.

Туындының толық нұсқа­сын көпшілік қауым елорда күні қарсаңында «Хабар» арнасынан көре алады.

Соңғы жаңалықтар

Бұғыбұлау

Қазақстан • Кеше

Жүзе білу – өмір

Қоғам • Кеше

Өлкетанушы

Қазақстан • Кеше

Кебенек

Тарих • Кеше

Сәукеле

Өнер • Кеше

Ұқсас жаңалықтар