Иә, көпқабатты үйде қанша пәтер болса, әрқайсысының бір-біріне ұқсамайтын өз тағдыры бар. Сонымен таныса жүріп полиция жұмысына жан-жақты қырынан тереңірек бойлағымыз келді. Осы мақсатпен Ш.Иманбаева көшесіндегі «Байқоныс» тұрғын үй кешеніне қарай аяңдадық. Аулаға жақындай бере учаскелік полиция инспекторы тоқтай қалып, қалтасынан бір уыс кілт алып шықты. Біздің таңырқағанымызды сезді білемін, бірден әңгімесін бастап кетті.
– Менің учаскелік басқаруыма тиесілі аумақ А.Бараев көшесінен басталып, Ш.Уәлиханов, А.Иманов және Ш.Иманбаева көшелері түзетін шаршыны құрайды. Осы аумаққа ұзын саны 122 үй кіреді. Оның барлығы дерлік зәулім үйлер, яғни 9 қабаттан басталып, 20-25 қабатқа дейінгі биіктікті бағындырады. Қазіргі таңда ондағы тұрғындардың жалпы саны 12 жарым мыңға жетіп жығылады. Қандайда бір оқыс жағдайлар орын алғанда тұрғындарды мазалай бермеу үшін подъезге еркін кіре алатын осындай әмбебап кілт жасатып алғанмын. Соның арқасында кез келген уақытта тұрғындардың қасынан табыламын. Бұл өте тиімді, – деді Нұрлан Кенжебайұлы күлімсірей.
Сейсенбі жұмыс күні болғандықтан, көп адамды үйінен жолықтыра алмадық. Ал есік ашқандарының бірі – полицей формасындағы адамды, бәлки біздің фотоаппаратымызды көріп есігін кері тарс жауып алса, келесісі учаскелік инспекторына өзін мазалап жүрген мәселелерін тәптіштеп жеткізуде. Үшіншісі әзілдесіп те үлгеріп жатыр. Байқағанымыздай, тұрғындардың көпшілігін көршілердің түнгі мезгілде шулауы, кішкентай балалардың тынышсыздануы мазалайды екен. Біз әңгімеге тартқан кісілердің уәжі негізінен осы мәселеге келіп тоқайласты. Тіпті, бір тұрғын жоғары қабаттағы отбасының балалары шулай берген соң, өзінің тыныштығы үшін кілем сатып алып, апарып бергенін айтып, бізді бір күлдіріп алды.
* * *
Ал Рамазан көшесіндегі жер үйде тұратын келесі отбасының тұрмыс жағдайы көңілге кірбің ұялатты. Бұлардың баспанасы анау айтқандай салтанатты емес. Керісінше, құлаудың аз-ақ алдында тұрған жұпыны ғана мұқыл там. Үйдің ішіндегі жағдай тіпті сорақы. Бей-берекет шашылып жатыр. Есіктен кіргенде шыққан көктің иісі мұрынды қытықтайды. Екеуі бірдей ішімдікке әуес Андрей мен Татьяна есімді ерлі-зайыптының бұл тұрмысы «ащы су» жүрген жерде берекенің болмайтынын айқын аңғартып тұр. Үйдің ішін де, иесін де жақсы танып алған инспектор табалдырықтан аттай бере отағасын іздеді. Өйткені наркология орталығында тіркеуде тұрған азамат қазір заң бұзып, іздестірілу үстінде екен. Үйде жалғыз отырған 35-40 жас шамасындағы әйел біздің бұл келісімізді аса жақтыра қоймағанын қатулы қабағымен сездірді. Ішімдік ішкені және бар.
– Аяқ-киімдеріңді шешіп кіріңдер, үйде кішкентай бала бар, – деп күтпеген қонақтары – бізді дүрсе қарсы алды. Бірақ келіншек талап еткен тазалыққа үй ішіндегі жағдай кереғар жауап беріп тұр. Қаламасақ та, амалсыз жалаңаяқ төрге шықтық.
– Андрей қайда?
– Жұмыста.
– Балаларыңыз ше?
– Балабақшада.
– Ішімдік ішіп отырсыз ба? Үйден арақтың иісі шығады...
– Жоқ, мас емеспін.
– Мен бәрін көріп тұрмын...
– Күйеуім түнде үйге келмеді. Соған ерегесіп... деп мойындады амалы қалмаған әйел жыламсырай.
Осылай қысқа ғана өрбіген диалог бұл отбасының барлық жағдайынан хабардар етіп тұр. Соны сезген учаскелік инспектор енді алғашқыдай емес, жылы шырай таныта сөйледі. Солай жаралы көңілді сәл де болсын жұбатқысы келгендей ме?..
– Бұлай жалғаса берсе, ертең сәбилеріңізді балалар үйіне алып кетеді ғой. Андрейге айтыңыз, қашпай, өз еркімен бөлімшеге келсе, барлығы жақсы болады.
– Рас айтасыз ба?
– Уәде беремін.
Әйелдің жанарындағы үзілгелі тұрған үміт оты қайта тұтанғандай, жарқ етті.
– Айтамын! Міндетті түрде барады. Тек қамауға алмаңызшы, – деді жақынынан қолдау күткендей инспекторға жаутаңдай қарап.
* * *
– Мұндай отбасылар өте көп. Уәделерін де үйіп береді. Түзелеміз дейді. Соған сеніп көмектескіміз-ақ келеді. Басында бәрі жақсы болғанымен, арада біршама уақыт өткен соң қайта осы қалыптарына түседі. Адам ішімдікке тәуелділікті медициналық жолмен емдемей жеңе алмайды ғой. Оған үлкен ерік-жігер керек. Ал бұлар ем қабылдаудан қашады. Орталыққа өз еркімен келмегеннен кейін, біз ештеңе істей алмаймыз, – деп көлік ішінде әңгімесін жалғаған полиция аға лейтенанты Нұрлан Кенжебайұлының сөзін көшедегі жылу құбырының үстінде жайбарақат отырған жұпыны киімдегі адам бөліп жіберді. Инспектор көлігін енді соған қарай бұрды.
Бұл бейтаныс жан бағанағы келіншектей емес, өз өміріне әбден көндіккен секілді. Полицей көлігінен қашпады. Керісінше, ескі таныстардай күле қарсы алды. Құжатын жоғалтқанын да жасырмады. Өзін Артур Арменович деп ресми таныстырған жігіт небәрі 28-ақ жаста болып шықты. Бірақ түріне қарап олай деуге аузыңыз бармайды. Ішімдік пен үйсіз-күйсіз тірлік жас жігіттің бетіне әжімді мезгілсіз бедерлепті. Күрек тістерден жұрдай қызылиегі жігітті күлген сәтінде тіпті қартайтып көрсетеді. Тепсе темір үзетін жасында қария кейіпке түскен замандас бұл тірлігін бір-ақ ауыз сөзбен: «Өмір ғой...» деді де, еш қарсылықсыз өз еркімен полицей көлігіне келіп отырды.
* * *
– Міне, өздеріңіз көргендей, қанша адам болса, сонша түрлі тағдыр бар. Сондықтан полицей психолог болуы керек. Қатал болатын тұста қаталдық танытып, қажет кезінде кешірімшіл де бола алуы қажет деп есептеймін. Сондықтан да бөлімшеме қарайтын тұрғындардың барлығымен жылы сөйлесіп, барынша сырлас, дос болуға тырысамын. Біз ең бірінші адамбыз, содан кейін ғана маманбыз. Бұл жөнінде Ішкі істер министрі Ерлан Тұрғымбаев: «Қазіргі қазақстандық полицияның өзекті міндеттерінің бірі қолжетімділікті, ашықтықты, жеделділікті арттыру және тұрғындармен өзара тиімді байланыс жасау болуы тиіс» деп айрықша атап өткен болатын. Сол талап-үдеден шыға алсақ, мақсатымыздың орындалғаны, – деп түйіндеді сөзін учаскелік полиция инспекторы Нұрлан Бекжанов.
