Қазақстан • 03 Қазан, 2019

«Баланың бәрі азамат болу үшін жаралған»

25 реткөрсетілді

«Сәбидің бәрі бақытты болу үшін жаралған» деп ән қанатымен тербегендей, дүниеге келген сәбиді Жаратқан анадан туғанда алаламайды. Шыр ете түскен шақалақ өзінің алғашқы айғайымен-ақ мына дүниеге жаңа бір азаматтың келгенін әйгілейді. Бірақ мына заманда туа салысымен құжатталып, қайда, қашан туғаны анықталмаған сәбидің кейінгі өмірде аттап басқан сайын алдынан қиындық шығады.

Нұр-Сұлтан қаласында «Туған кезде ешкім де ұмыт қалдырылмауы тиіс» атты азаматтығы жоқ адамдар мәселесі бойынша екінші өңірлік конференция өтті. Не үшін? Себебі қазір адамдардың, көшіп-қонудың, күнкөрістің қамымен шекара асып, өзге мемлекетке табан тіреуі қалыпты жағдайға айналды. Біреу заңды түрде еңбек мигранты болып тіркеледі, екіншісі ықтиярхатпен сол елде тұру мүмкіндігіне ие болады. Ал енді бірі заңды айналып өтіп, маусымдық кезеңдерде нәпақасын көрші елдерден тауып, кейіннен Отанына оралады. Өмір бойы көшіп-қонып, қайыр тілеуді өмір салтына айналдырғандар тағы бар. Олар үшін шекара деген шартты ғана дүниедей. Сол әрі-бері шекара асып жүргенде туған баласын рәсімдеуді де дер кезінде елемейді. Ал құжатсыз адам тиянағы жоқ, құқығы әлсіз, қорғаудан тыс жан. Сондықтан да осындай өзекті мәселені сөз еткен конференцияға Орталық Азиядан 80-нен аса делегат қатысты.

Конференцияны БҰҰ Бос­қын­­дар істері жөніндегі Жоғар­ғы комиссарының басқармасы (БҰҰ БЖКБ) мен Қазақстан Рес­пуб­ликасындағы Адам құқықтары жөнін­дегі Уәкіл бірлесіп, БҰҰ Бала­лар Қоры (ЮНИСЕФ), БҰҰ Азия және Тынық мұхитына арналған Эко­номикалық және Әлеуметтік Ко­миссиясы (ЭСКАТО) және Еуро­палық Одақпен (ЕО) тығыз ынты­мақ­тастықта, тууды тіркеу, азаматтық алуға тиісті шаралар қабылдау және Орталық Азиядағы барлық балаларды азаматтықпен қамтамасыз ету мәселелерін шешуге арналды. «Қай ел де бұл мәселені балаларды қорғаудағы өмірлік маңызы бар шараларды азаматтық туралы заңдарға қосуды, сонымен қатар тууды тіркеу жүйесіне тіркеуден кеш өту мүмкіндігін енгізу сияқты қарапайым және экономикалық тиімді іс-қимылдар көмегімен шеше алады. Бұл өзгерістер туылған балалардың азаматтығы болуына және халықтың осал топтарының өздерінің туған жерлері мен шығу тегін растап, туу туралы куәлік алуына көмектеседі»,  деген БҰҰ БЖКБ Азия және Тынық мұхит өңіріне арналған Өңірлік бюросының директоры Индрика Ратватте сөзін конференцияға қатысушылар түгел мақұлдады.

Кейбір дереккөздерге қарағанда әлемнің 78 елінде 3 миллионнан астам азаматтығы жоқ адам құқықтық қорғаудан тыс өмір сүруде екен. Осындай проблеманың салдарынан қайтыс болған жанды жер қой­ны­на беруде де қиындық туып, аза­мат­тығы жоқ адамның артында қал­ған жақындарының алдында сан мәселе туындайтын көрінеді. «Тууды тіркеу және азаматтық құ­­қықты қамтамасыз ету әрбір ба­ла­ның болашағы үшін маңызды. Құ­жаттың немесе азаматтығы болмауы кесірінен баланың білікті медициналық көмекке, білім алу мүмкіндігіне, жұмысқа орналасуы­на және қоғамның саяси өміріне қатысуына мүмкіндігі шектеледі. Туу кезінде балаларды тіркеу олардың заң алдында танылуын, құқықтарының қорғалуын қамтамасыз етудегі алғашқы қадам болып табылады»,  деді ЮНИСЕФ-тің Қазақстандағы өкілі Артур ван Дизен.

 Тууды тіркемеу өздігімен балаларды азаматтығы жоқ тұлға санатына қоспайды, алайда тіркелмеген және туу туралы куәлігі жоқ болған жағдайда, адамның мемлекетпен заңды байланысы бар екендігін дәлелдеу қиынға соғады, дейді конференцияға қатысушылар. Сон­дықтан да қазақстандық сарапшылар туудың тіркелуін және барлық балалардың азаматтық алу құқық­тарын қамтамасыз етуде тууды тіркеу деректерін цифр­ландыру және синхрондауды, ұлттық заңнамаға сәйкес тууды тіркеуге қажетті құжаттар тізбесіне қатысты жүргізілген жұмыс­тарды, олардың халықаралық норма­ларға сәйкестендіруі жайында айтып берді.

Делегаттар барлық адамның азамат­тығы болуы үшін жаһандық #Ibelong азаматтықсыздықты болдырмау науқанын өткізу мерзі­мі­нің бірінші жартысында қол жет­кі­зілген нәтижелерге шолу жүргізе келе, науқанды 2024 жылға қа­рай аяқтау бойынша жаңа мін­дет­те­ме­лер қабылдады. Бұдан бөлек конференцияға қатысушылар Орта­лық Азия мемлекеттерінде алдағы уақытта жүргізілетін ұлттық халық санақтарында тіркелмеген балалар мен азаматтығы жоқ тұлғалар жағ­дай­ының толық көрінісін анықтау мүмкіндігін талқылады.

 Жиында сөйлеген сарапшылардың айтуынша, азаматтығы жоқ адамдар мәселесі бүгінгі таңда дүние жүзіндегі миллиондаған адамға қатысты проблема. Бұл өз кезегінде азаматтығы жоқ адамдардың заңды құқықтарынан айырылуына әкеліп соғады, осының нәтижесінде олар сая­си және экономикалық өмірден тыс қалып, сан түрлі кемсітушілік пен қатыгездікке ұшырайды. Сондықтан барлық адамның азаматтығы болу үшін бүкіл әлемде күш біріктіріп әрекет ету асыл мұраттың бірі болмақ. Сол себепті Орталық Азия өңірінде шыр етіп дүниеге келген әрбір сәбидің туған кезінде тіркелуі, туу туралы куәлікке және азаматтық алу құқығына қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін заңнамалық және процедуралық түзетулер саласындағы озық тәжірибелермен бөлісетін өңірлік құрылым құру қажеттігі айтылды.

 Конференцияға Адам құқықтары жөніндегі ұлттық уәкілдіктердің қызмет­керлері мен Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстан үкіметтерінің өкілдері, сонымен қатар азаматтық мәселесі бо­йынша іс-тәжірибелері бар азаматтық қоғам ұйымдары, халықаралық ұйым­дар мен БҰҰ өкілдері қа­тыс­ты. Конференцияға Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Эльвира Азимова, Әділет министрі Марат Бекетаев, БҰҰ БЖКБ Азия және Тынық мұхит өңіріне арналған Өңірлік бюросының директоры Индрика Ратватте, ЮНИСЕФ-тің Қазақстан Республикасындағы өкілі Артур ван Дизен қатысты.

 

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Ұлылар үндескен күн

Аймақтар • 18 Қазан, 2019

Футзал: Бүгін жеребе тартылады

Футбол • 18 Қазан, 2019

Күлкі керуені №4

Руханият • 18 Қазан, 2019

Қазақстанда 200 теңгелік тиын шығады

Қазақстан • 18 Қазан, 2019

Ең қысқа әңгіме. Ерғали Бақаш

Ең қысқа әңгіме • 18 Қазан, 2019

Ең қысқа әңгіме. Мақсат Мәлік

Ең қысқа әңгіме • 18 Қазан, 2019

Ең қысқа әңгіме. Есболат Айдабосын

Ең қысқа әңгіме • 18 Қазан, 2019

Ең қысқа әңгіме. Нәзира Жәрімбет

Ең қысқа әңгіме • 18 Қазан, 2019

Ең қысқа әңгіме. Алмаз Мырзахмет

Ең қысқа әңгіме • 18 Қазан, 2019

Алматы еліміздің мәдени орталығы

Қазақстан • 18 Қазан, 2019

Жаңаөзенде «Баста» форумы өтті

Аймақтар • 18 Қазан, 2019

Алғашқы күні жүлде бұйырмады

Спорт • 18 Қазан, 2019

«Алтын бутса» иесі атанды

Спорт • 18 Қазан, 2019

Тағы овертаймда ұтылды

Хоккей • 18 Қазан, 2019

Жәнияның жұлдызы жарқырады

Руханият • 18 Қазан, 2019

Ұқсас жаңалықтар