![Жаңа жүйенің жетістіктері тұрмысты жеңілдетті](/media/2019/10/31/275422_malo_pokazov_710x454.jpg)
Облыстағы барлық саланы цифрландыру бағытында кең ауқымды жұмыс қолға алынып, өңірдің барлық ақпараттық жүйесін қамтитын бір терезе принципіндегі жұмыс жүзеге асырылуда. «Туризм», «Ашық әкімдік», «Азаматтар өтініштері», «Ұйымдардың анықтамалығы», «Сұрау салу» тәрізді модульдер жүзеге асырылуда. Облыс әкімінің тапсырмасына орай, «Ақмола облысының геоақпараттық порталы» қолға алынды. Мұндағы басты мақсат – облыстың туристік әлеуетін жарнамалау, бұрын бейхабар адамдарға таныстыру.
Шындығын айтқанда, көз көріп, құлақ естімеген соң жер жәннаты – Көкшенің үзіліп түскен моншақтай көгілдір көлдерін, саф ауасын, тамылжыған табиғатын алыс-жақын елдердің бәрі бірдей етене біле бермеуі мүмкін. Туризм саласын цифрландыру Көкшетау мен Қорғалжынның арасын кең жайлаған жалпақ елдің қасиетті жерлерін, тарихи орындарын, жанға жайлы жайсаң табиғатын қолмен қойғандай көрсетіп, ұғынықты тілмен баяндап, таныстыруда баға жетпес мүмкіндік. Туризм геопорталы әдемі де әсерлі дизайнмен безендірілген. Өңірдегі мұражайлар мен қонақүйлерді, мейрамханалар мен туристік бағыттарды кез келген адам осы зор мүмкіндіктің арқасында тап басып таба алады. Айтқандайын, бұл өңірде Абылай хан алаңы, Баубек батыр, Бескемпір, Ботағай, Қабанбай және Олжабай батырлардың мазарлары, Кенесары үңгірі, Қосбатыр Құмайдың, Науан хазіреттің жерленген жерлері бар. Мұның барлығы өлкеге сапар шегуге ниет еткен адамдарға ұғынықты көрсетілген. Сондай-ақ көпке түсінікті болуы үшін қазақ, орыс, ағылшын, неміс тілдерінде әрбір қасиетті жердің сипаттамасы берілген. Бір сөзбен айтқанда, көне тарих көмкерген қасиетті алқаптың сиқырлы алабы, жаңа заманның жосығы өзгеше технологиясының арқасында жаһанға жар салып тұр.
Күнделікті тіршілікте облыс тұрғындарының сұранысын қанағаттандыратын «Тұрғын үй» қоры ақпараттық жүйесі де үлкен сұранысқа ие болып отыр. Онда облыстағы елді мекендердің электронды картасы жасалып, мекенжайлары көрсетілген. Бұл модуль арқылы халық өздерін толғандырып жүрген жер мәселесі, өзге де шаруашылық қамы жайында ақпарат алып, сауалдарын қоя алады. Жоғарыда аталған ақпараттық жүйе жергілікті атқарушы органдардың жұмысын жеңілдетіп отыр.
2018 жылдың тамыз айынан бастап 103 жалпы білім беретін мектепті қамтитын «Балаларды мектепке қабылдауды автоматтандыру» қызметі жұмыс істей бастады. Алдымен облыс тұрғындарына түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Бұл жүйе білім ошақтарының цифрлы формат бойынша жұмыс істеуіне септігін тигізеді. Облыста білім саласын цифрландыру жоспарына сәйкес 2019 жылы барлық 457 жалпы білім беретін мектепті осы жүйеге қосу жоспарланып отыр. Әлеуметтік тиімділігі де зор.
Мәселен, мектепті таңдауға, жемқорлықты 70 пайызға азайтуға әсер етеді. Өткен жылдың тамыз айынан бастап облыстағы 148 мектепке дейінгі мекеме цифрлы жүйеге көшірілді. Енді сәбилер өмірге келісімен, автоматты түрде балабақша кезегіне тұрғызылады. Басқа да тұрғындарға ыңғайлы жағы аз емес. Мәселен, балғындарын үйіне немесе жұмысына жақын мектепке дейінгі мекемелерге орналастыру немесе ауыстыру да осы жүйе арқылы жүзеге асырылады. Әр баланың электронды төлқұжаты жасалады. Жоғарыда аталған жоспарға сәйкес биыл облыстағы барлық 464 мектепке дейінгі мекеме жаңа жүйе арқылы жұмыс істемек. Жүйенің шарапаты төменгі буынмен қатар, колледждерді де қамтып отыр.
Бір айта кетерлігі, заман ағымына сәйкес ұмтылыс болғанымен, олқылық та жоқ емес. Мәселен, компьютерлік техникалармен қамтамасыз ету әлі де жетілдіруді қажет етеді. Мәселен, 9 оқушыға 1 компьютерден келеді. Барлық білім ошақтарында 14656 дана компьютер болса, соның 30 пайызы немесе 4406-сы ескірген, алмастыруды қажет етеді. 8220 пән кабинетінің барлығы бірдей компьютермен жабдықталмаған, бар болғаны 56 пайызы немесе 4 622-сі ғана қамтылған. Осы олқылықтың орнын толтыру үшін 2018 жылы 523 компьютер алынды. 360 мектеп Wi-Fi жүйесіне қосылу үшін бюджеттен қаржы қарастырылуда.
«Цифрлы Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру жоспарына сәйкес тұрғындарды оқытып үйрету жайы да қарастырылуда. Ол 2019 жылы 79 000 адамды қамтуға тиіс. Ақмола облыстық білім басқармасы осы бағытта білім беру үшін 510 білім мекемесін дайындаған. Нәтижесінде, 130 934 адам оқытылады. Егер ойға алған ауқымды шаруа жүзеге асса, бірқыдыру табысқа қол жеткізілер еді. Олай дейтініміз, 2018 жылы цифрлы сауаттылыққа 76 000 адамды оқыту жоспарланған болатын.
Еліміздің Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жолдауын жүзеге асыру барысында облыс орталығында «Кванториум» балалар технопаркі жұмыс істей бастады. Бұл жерде 2 мыңнан астам бала физика, математика, мехатроника, алгоритмика тәрізді пән жүйелерін тереңдей игеруде. Степногор қаласында мектепаралық оқу-өндірістік комбинатында 300-ден астам баланы қамтыған техникалық және экономикалық бағыттағы «Smart Step» бизнес инкубаторы жұмыс істей бастады. 2018 жылы Көкшетау қаласында мемлекеттік тілде білім беретін 900 орындық ІТ мектеп-лицейі ашылды. Бұл мектеп-лицейде оқушылар роботтехника және бағдарламалау бағытында оқытылуда. Жобаның мәні еуропалық білім қалыптарына сай келеді. Негізінен жаңа технология, ғылыми инновация және математикалық модельдеу бағыттары қамтылып отыр. Үстіміздегі жылы дәл осындай 800 орындық ІТ-лицей Бурабай ауданында ашылмақ.
Білім жүйесін жетілдіруде Nur Otan партиясының да қомақты үлесі бар. Мұнда цифрландыру бағытында үш жоба қарастырылған. Соның бірі балаларға арналған тегін ІТ сыныптар. Өткен оқу жылынан бастап облыста 62 тегін ІТ сыныптары жұмыс істей бастады. Жаңа оқу жылынан бастап облыстағы барлық 560 мектепті тегін ІТ сыныптарымен қамту жоспарланып отыр.
2018 жылдың желтоқсан айынан бастап «Менің мамандығым» ұялы қосымшасы іске қосылды. Бұл жаңалық әсіресе жоғары сынып оқушылары мен талапкерлердің мамандық таңдауына көп көмегін тигізеді. Қай оқу орнында, қандай мамандық бойынша маман дайындайтынын осы қосымшадан білуге болады. Ұялы қосымша тәулігіне 24 сағат бойы жұмыс істейді.
2018 жылы 496 негізгі және орта мектептің электронды картасы жасалды. Картада мектеп туралы барлық мәлімет бар. Бұл жүйе балалармен және ата-аналармен жұмыс істеуге аса қолайлы. Ақкөл қаласында «Smart City Aqkól» жалпы білім беретін 4 мектеп «Smart-мектеп» жүйесіне қосылған.
Денсаулық сақтау саласында да жаңа жүйенің шарапаты аз емес. Кешенді медициналық ақпараттық жүйе емханалардың, дәрігерлік амбулаториялардың жұмысын айтарлықтай жеңілдетіп отыр. 2019 жылдың қаңтар айынан бастап 196 112 адам кезекке жазылған. Денсаулығы сыр берген адамдардың арасында күні бұрын кезекке тұратындардың үлесі 76,49 пайызды құрайды. Қазір 153 002 адам жеке кабинет қызметін пайдаланады. Бұл салада да цифрлы сауаттылыққа 512 417 тұрғын оқытылған. Ақпараттандырудың арқасында көпшілік қауым цифрландыру жүйесінің игілігін көре бастады. Адамдардың жеке кабинетті пайдалануының арқасында 3 272 үйге дәрігерлік көмек көрсетуге шақыру жасалған. Экономикалық әсері де аз емес. Бұрынғыға қарағанда, кеңсе тауарлары аз жұмсалатын болды. Дәрігерлердің де, оларға қаралатын сырқаттардың да уақыты шамамен 50 пайызға қысқарды.
Бүгінгі таңда тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласына цифрландыру жүйесі кең ауқымда енгізілуде. Осы қызмет жүйесіне арыз-шағымның жиі түсетіні бар. Бүгінгі таңда 64 тұрғын үй кооперативі мен жауапкершілігі шектеулі серіктестік тіркелген. Бағдарлама халықтан жиналған қаражаттың қайда, қалай жұмсалатынын ашық көрсетеді. Сондай-ақ өтініш-тілектер де уақтылы жеткізіледі. Алдағы уақытта саланы түбегейлі тәртіпке келтіру үшін жаңа база жүйесі құрылып, бірыңғай төлем құжаттары топтастырылмақ. Бұл жүйе жеке инвестиция тарту арқылы халыққа тегін қызмет көрсетеді. Үстіміздегі жылы тұрғын үй-коммуналдық қызмет саласындағы барлық мекемелер жаңа жүйеге көшірілмек.
Тағы бір атап көрсететін жай, электронды еңбек биржасы. 2018 жылдан бастап еңбек ресурстарын дамыту бағытында электронды биржа жұмыс істей бастады. Ендігі арада порталға тіркеу, бос жұмыс орындарын жариялау, басқа да толып жатқан ұсыныстар жаңа жүйе арқылы жұмыс істейтін болады.
Облыстың ауыл шаруашылығы, құрылыс саласында дәл осындай жағымды жаңалықтар бар. Ал жекелеген елді мекендер ішінде Ақкөл қаласы еліміздегі «ақылды» қалалардың алғашқысы болып жұмыс істеуде. Бұл қалада цифрландыру жүйесінің барлық игіліктері бар.
Ақмола облысы