Қоғам • 27 Қараша, 2019

Жолға шықсаң, тағдырың қыл үстінде...

38 рет көрсетілді

«Жол мұраты – жетуді» білген соң, жол-көлік ережелерін сақтауды да қаперден шығармаған жөн. Дейтұрғанмен, статистикалық мәліметтер салғырттық салдарын күн санап жіпке тізіп келеді. Бір ғана мысал, биыл қаңтар-тамыз аралығында Қазақстанда 10109 жол-көлік оқиғасы тіркеліп, 1,3 мың адамның өмірі қиылды. Өзектілігін жоймаған осы мәселенің байыбына біз де барып көрдік. Сонымен...

Жыл санап елімізде көлік саны артып келеді. Мәселен, биылғы тамыз айының соңына дейін Қазақстанда 3,7 млн жеңіл автокөлік тіркеліпті. Оның 5,5%-ы заң­ды тұлғалар иелігінде болса, 94,5%-ы жеке тұлғалар меншігінде. Өкініштісі сол, темір тұлпар саны артқан сайын Ота­ны­мыз­дағы жол-көлік оқиғаларының да саны артуда.

Жоғарыдағы дерекке қайтып ора­лайық. Осы жылғы қаңтар-тамыз ара­лы­ғында елімізде 10109 жол-көлік оқи­ғасы орын алып (өткен жылмен салыстырғанда 4,6%-ға артық), салдары­нан 14,9 мың адам зардап шекті. Жарақат алғандар саны – 13,4 мың адам. Арасында кәмелеттік жасқа толмаған 2,6 мың жасөспірім де бар.

Жоғарыда осы оқиғалар салдарынан 1,3 мың адамның көз жұмғанын айтқан едік. Оның 959-ы – ер, 377-сі – әйел адам. Азды-көпті бір ауыл тұрғындары! Жа­ға ұстау былай тұрсын, бір ауыл тұр­ғын­дары бір түнде ажал құшса бүтін бір ел болып өре түрегелер едік. Ал жол-көлік оқиғасы десе күн санап етіміз үйре­ніп бара жатқаны несі екен? Біле тұра білмеген, көре тұра көрмеген боламыз.

Адам өліміне алып келген мұндай оқиғалар әлі де толастар емес. 21 қара­шада Қызылорда қаласында 20 жастағы жеңіл көлік жүргізушісі өзге көлікке со­ғы­лып, сол сәт аялдамада автобус кү­­тіп тұрған адамдарды қағып кеткен еді. Оқиға орнында көз жұмған үш адамның екеуі балалар. Тағы екі адам ауруханаға жеткізілді. Араға үш күн салып, жексенбіде Нұр-Сұлтан қала­сындағы Қабанбай батыр даңғылы бо­йын­да ірі жол-көлік оқиғасы орын алып, қарсы бағытқа шығып кеткен көлік­тегі 3 адам көз жұмса, күні кеше Ал­маты-Хоргос (Батыс Қытай – Батыс Еуропа) тасжолында 24 жастағы көлік жүр­­гізушісі темір тұлпарын басқара ал­­май апатқа ұшырап, қайтыс болды. Осы­­ған ұқсас оқиға Батыс Қазақстан облы­­сында да орын алып, жол-көлік оқи­­ғасы кезінде 4 жасар бала өмірден озды.

– «Сақтықта қорлық жоқ» дейді. Жүргізушілердің басым бөлігі осы сақтық мәселесіне келгенде сал­ғырт­тық танытып жатады. «Апат айтып келмейді» ғой. Көлік басқарып отырғанда барынша жинақы болып, ұйқы қанықтығын, ой бөлінбеуін қадағалаған жөн. Себебі жүргізуші өз өміріне ғана емес, жол бойындағы кез келген тіршілік иесіне де зиян келтірмеуіне жауапты. Сондай-ақ осы күнгі оқыс оқиғаларға ұялы телефон да себепкер дер едім. Телефонға, әлеуметтік желіге алаңдаймын деп, тізгіндеп отырған темір тұлпарын басқара алмайтындар да бар, – дейді көлік инспекторы Дидар Бақыжанов.

Инспектордың айтуынша, жол-көлік оқиғаларының орын алуына одан өзге де түрлі себеп бар. Ең алдымен, ереже сақтауға деген ен­жарлықты айтар едік. Жүргізушілер жыл­дамдық сақтамау мен қауіпті маневр жасау, ішімдік ішу, бағдаршам белгілерін ескермеу, қарсы бағытқа шығу сынды қателіктерге бой алдырады.

Бұл ретте, ереже жаттамай темір тұлпардың тізгініне ұмтылғандарды да ұмыт қалдыра алмаймыз. Таныс-тамыр жағалап, көлік жүргізу куәлігін оқып-білмей, сатып алатындар да аз кездеспейді. Ережені үстірт оқып, шеңбер мен қиылысқа, жол торабына кезіккенде, бір жолақтан ке­лесіге ауысқанда, негізгі жол мен қосалқы жолды айыра білуге келгенде келеңсіздікке ұшырайды. Сон­дықтан көлік жүргізу курсының табалдырығын аттамау – адам өміріне бейқамдық танытумен пара-пар.

– Мүлде ереже бұзбадым деуге ауыз бармайды. Бұздым. Айыппұл да төледім. Алайда, өзге жүргізушінің не болмаса, жүргінші өміріне қауіп төндірген емеспін. Кейінгі екі жылда мүлде бұзбадым деуге болады. Жалпы, көлік тізгіндегеніме 3 жылдың мұғдары. Сондағы түйгенім, жол ережесін бұзбағандар да жол-көлік оқиғасына тап болып жатады. Өз жолым, өз жолағыммен беттеп бара жатқан кездерімде төрт мәрте жол-көлік оқиғасына ұшырадым. Ереже бұзғандардың кесірінен, әрине. Сондықтан ондай оқиғалар орын алмас үшін айыппұл емес, жүргізуші мәдениеті қалыптасуы қажет, –  дейді Қайырбек есімді көлік жүргізуші.

Жүргізуші сөзінің жаны бар. Ішкі мәдениет, өзгеге деген сыйластық болмай, осындай оқиғалар әлі де орын ала бермек. Десе де, айыппұлды да алып тастауға болмас. Көлік иесі қалтасы қағылмағанын қаласа ережені де екі ойланып барып бұзады. Айыппұл құны артқан сайын, бұзуды да мүлде доғарады. Айтайық, өткен жылмен салыстырғанда биылғы айлық есеп көрсеткіші (АЕК) 2405 теңгеден 2525 теңгеге өсуіне байланысты, айыппұл да арта түсті. Мәселен, еліміздегі  ең төменгі айыппұл 2 АЕК болса, ең жоғарғысы – 200 АЕК. Ол – 501000 теңгені құрайды.

«Қыс шанаңды – жаз сайла» дейді. Қарашаның соңына дейін әлі бірер күн бар дегенімізбен, отандастарымыз автокөліктерін әлдеқашан әзірлеп үлгерді. Алда – аптап боран, аппақ қыс.­ Темір тұлпарды «тағалайтын-ақ» кез. Бұған да немқұрайлылық таныта­тын­дар бар-ау. Тек, салғырттықты тәуекел­ге баламауды,  жол жүру мәде­ние­тіне атүсті қарамауды ескерсек бол­ғаны.

Әйтпесе, айдың, күннің аманында жол-көлік оқиғасының кесірінен қанша адам бақилыққа аттанып жатыр...

 

Соңғы жаңалықтар

Мунгияның арманы – Головкин

Кәсіпқой бокс • Бүгін, 10:35

ҚазҰУ-да Тәуелсіздіктің онкүндігі басталды

Тәуелсіздіктің 30 жылдығы • Бүгін, 09:55

Ұқсас жаңалықтар