Қоғам • 20 Қаңтар, 2020

Қымбатқа алып, арзанға беретіні несі?!

287 реткөрсетілді

Бүгінде «Импорттың бәрі керемет, бәрі сапалы» дейтін ұғым-түсінік санадан ысырыла баста­ған­дай. Сондықтан өз елімізде өнді­рілетін, соның ішінде, әсіресе ауыл шаруашылығы саласында еңбек етіп жүрген жерлестеріміздің таби­ғи, құнары мол өнімдеріне деген ықы­ла­сы­мыз оянып келеді.

Иә, калорияға бай, отандық таза өнімнің қадірін біліп, оның мән-маңызын түсіну, соған қарай бет бұру Қазақстанда жасалған өнімдерге деген сұраныстың артуының басты алғышарты болмақ. Алайда, сұранысқа сай жауап беру, ішкі нарықты қамтамасыз ету үшін қолдағы бар ресурсты тиімді пайдалану қажет-ақ.

Халық мейлінше көбірек тұтынатын азық-түлік өнімдерінің басым бөлігі сырттан жеткізілетіні, отандық өндіруші­лердің импортқа өз деңгейінде бәсе­ке­лесе алмай отыр­ғаны қынжылтпай қой­майды. Өйт­ке­ні еліміздің ауыл шар­уашылығы сала­сының әлеуеті зор, сырт­тан тасымалданатын өнімдерді отан­дық өңдеу зауыттарының да өндіре алатын қауқары бар бола тұра шетелдік өнді­ру­ші­лерге барынша тәуелділіктен арыла алар емеспіз. Елімізде соңғы жылдары мал шаруа­шы­лығының сапалық көр­сет­кіш­тері жақсара түсті. Мал саны да жаман емес секілді: қазір Қазақстанда 20 мил­лионға жуық қой-ешкі, 8 миллион 200 мың сиыр, 3 миллионға тарта жылқы бар. Десек те, мемлекет тарапынан көрсе­тіліп жатқан қолдауларды жоқ­қа шыға­ра­тын кейбір келеңсіз жағ­даят­тар­ға жол берілуі халықты ойландырып отыр. Соның бірі – малды сыртқа мың-мыңдап тірідей сату мәселесі.

Елімізде 2019 жылы малды тірідей шетелге сату бойынша көңілсіз жағдай орын алды. Бұған көрші мемлекеттерде, әсіресе Өзбекстанда мал шар­уа­шы­лығына молынан қаржылай қолдау көрсетілуі олардың бізден ірі қара мал мен уақ малдарды жаппай сатып алуы­на жол ашты. Қазақстан Үкіметінің қолдауымен асыл тұқымды мал басы көбейгенін, төрт түлігіміздің сапалық көрсеткіші жоғарылағанын білетін сырт елдегілер ағылып келіп, бағаны ішкі нарықтан көтеріңкілеу етіп белгілеп, мақсат-міндеттерін кедергісіз орындады.

Аталған мәселені Парламент қабыр­ға­сында қозғаған сенатор Әли Бек­­­таев­­­тың айтуынша, 2019 жылдың ал­ғашқы тоғыз айында 333 мыңнан астам мал тірідей шетке сатылған (!). Ал 2018 жылдың қорытындысы бо­йын­ша Қазақстаннан тыс жерге 88 мыңға жуық мал жөнелтіліпті. Аз ғана уақыттың ішіндегі айырмашылықты есептесек, 2018 жы­лмен салыстырғанда 2019 жылы 3,8 есе көп сатылғанын көреміз. Сырт­қа кеткен ірі қараның саны 2 есе, ал уақ малдың саны 7 есеге арт­қан. Оның 80%-ын Өзбекстан аза­мат­тары сатып алған. Бұл жерде тағы бір кү­йін­діретіні, шетке сатылған мал­дың 50%-ға жуығы репродуктивті ана­лық бас болып отырғаны. Демек, біз­дің еліміздің қаржысымен сапасы жақ­сар­ған, шаруаларымыздың маңдай терімен өсі­рілген малды шетелдіктер ет және ет өнімдерін шығару үшін ғана емес, өзде­рінің түліктерін асыл тұқымды ету, көбей­ту мақсатында да «сорып» жатыр. Ұтқан кім, ұтылған кім?.. Бұл жерде екі ара­­дағы делдалдардың да «екі жеп биге шығып» жүргені анық.

Сондай-ақ сенатор бұл жағдайдың мал саны бойынша әлі де 1991 жылдағы көр­сеткішке жете қоймаған еліміздегі мал басының өсуіне кері әсерін тигізе­ті­нін айтады. Әрине кім болсын өз малын қан­ша­ға, кімге, қайда сататынын өзі шеше­ді, өз еркі. Бірақ қалай десек те мем­ле­кеттік мүдде тасада қалмау керек. Сон­дық­тан «өгізді де өлтірмей, арбаны да сын­дырмай» мәселені шешу үшін еліміз­де шаруаның малын шетелдіктер ұсын­ған бағадан артықтау пұлға өткізуге жа­ғдай жасау маңызды. Оның жолы – өзі­мізде малды сойып, етін қайта өңдей­тін, терең өңдейтін өндірісті барынша өріс­тету. Сонда шетелге тірі мал сатып, оның өңделген, түрленген өнімін өзіміз қым­­батқа қайта сатып алмас едік, бұдан бө­лек отандық өңдеу зауыттарының ел ішін­дегі дайын ресурсын тиімді пай­да­лан­ған болар едік. Осы орайда, өңделген өнімдер сатуға мүдделілік танытпай, тек шикізат сатумен шектелу бұлжымас әдетімізге айналып кетпесе екен дейміз. 

Қорыта айтқанда, 2019 жылы орын алған сыртқа тірідей көптеп мал сату ісі 2020 жылы да қайталанбаса, сол үшін Үкімет елдің осы тілегіне орай нақты шаралар қабылдаса дейміз. Әйтпесе...

Соңғы жаңалықтар

Оралда Қадыр кеші өтті

Аймақтар • Бүгін, 11:07

Ұқсас жаңалықтар