Биылғы жылдың шілдесінде қаржы полициясы қызметкеріне 2 млн. теңге көлемінде пара берді деген күдікпен «Тұрғын үй» МКҚМ-нің бұрынғы директоры Н.Түрежанов және «Стронг Базис» ЖШС-нің басшысы М.Жамалов ұсталды. Қыркүйекте М. деген азаматшадан оны декреттік демалыстан шығуына байланысты және қайта жұмысқа қабылдау үшін 75 мың теңге көлемінде пара талап етті деген күдікпен Шымкент қаласының №70 «Шолпан» бөбекжай-балабақшасының меңгерушісі З.Мырзабаева ұсталды.
Биылғы жылдың шілдесінде қаржы полициясы қызметкеріне 2 млн. теңге көлемінде пара берді деген күдікпен «Тұрғын үй» МКҚМ-нің бұрынғы директоры Н.Түрежанов және «Стронг Базис» ЖШС-нің басшысы М.Жамалов ұсталды. Қыркүйекте М. деген азаматшадан оны декреттік демалыстан шығуына байланысты және қайта жұмысқа қабылдау үшін 75 мың теңге көлемінде пара талап етті деген күдікпен Шымкент қаласының №70 «Шолпан» бөбекжай-балабақшасының меңгерушісі З.Мырзабаева ұсталды.Өзбекстан Республикасына екі жүк көлігін кедергісіз тездетіп өткізу үшін штаттан тыс қызметкер А.Ержанов деген азамат арқылы К. деген азаматтан 30 мың теңгені пара ретінде алды деген күдікпен Қапланбек кеден бекетінің бас маманы М.Қасымбеков ұсталды. Әл-Фараби аудандық СЭС мекемесінің бас маманы «Қуаныш» кафесінің тазалығына көз жұма қарағаны үшін 15 мың теңге пара алған...
Облыстық қаржы полициясының баспасөз қызметінен электрондық поштамызға осындай елді елең еткізерлік жаңалықтар жиі түсіп тұрады. Содан болар, жылт еткен жаңалықты елге жылдам жеткізуге тырысатын қалам ұстаған тілші қауымының да, осындай ақпараттарды оқитын қарапайым халықтың да түсінігінде қаржы полициясы тек қолға кісен салатын, топырлатып ұстай беретін мекеме сияқты елестейтіні жасырын емес. «Әрине, қаржы полициясы органдары жедел-іздестіру қызметін, алдын ала тергеу және анықтау, экономикалық және қаржылық қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес саласында адам мен азаматтың құқықтарына қол сұғушылықтың алдын алуға бағытталған қызметті жүзеге асырады, – дейді Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаментінің бастығы Серікбай Ерімбетов. – Бірақ, біздің мекеме, ең алдымен, мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін, кәсіпкерлердің заңды құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз етеді. Ең бастысы, экономикалық қаржылық және сыбайлас жемқорлық қылмыстардың алдын алу, жолын кесу болып табылады. Президент Н.Назарбаев Қазақстан халқына арнаған Жолдауында «Біз құқық қорғау органдары мен арнайы қызметтердің реформасын жалғастыруға тиіспіз. Онсыз біз тәртіпсіздікке мүлдем төзбеуді қалыптастыру және жемқорлықты түбірімен жою жөніндегі міндеттерді шеше алмаймыз», деп айтқан болатын. Сондай-ақ, Елбасының «Қазіргі таңда халықаралық сарапшылардың бағасы бойынша Қазақстанның сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнамасы ең тиімділердің бірі деп танылған. Біздің бұл бағыттағы іс-әрекеттеріміз мемлекеттік аппараттағы сыбайлас жемқорлық деңгейін едәуір төмендетті. Мұны халықаралық сарапшылар атап айтуда. Алайда, бізге сыбайлас жемқорлықпен күрестің жаңа стратегиясын жасау қажет. Парақорларды анықтау және сотқа тарту жеткіліксіз. Жаңа құқықтық тетіктерді, ақпараттық мүмкіндіктерді пайдалану, жұртшылықты жемқорлық тәртіп бұзушылықты ескерту мен алдын алуға кеңінен тарту керек», деп айтқаны бір жағы біздің жұмысымызға берілген баға, бір жағы алдағы жұмысымыздың бағыт-бағдары екені анық. Шынында, соңғы жылдары құқық қорғау органдарында бірқатар нәтижелі реформалар жүргізіліп, базасы жақсартылды. Функциялары нақты айқындалды. Қызметтің қайталануы жойылды».
Бүгінде сыбайлас жемқорлықпен бітіспес күрес жүріп жатыр. Жақында ғана Оңтүстіктің қаржы полициясы Н.Бейсеев деген азаматтың басшылығындағы 10 адамнан тұратын ұйымдасқан қылмыстық топтың қызметіне шектеу қойды. Жақын туыстардан тұратын аталған қылмыстық қоғамдастық 2007-2013 жылдар аралығында жалған кәсіпкерлік құру, салық органдарына кіріс туралы мәліметтерді жалған енгізіп, бюджетке төленетін міндетті төлемдер мен салық төлеуден бас тартып, әдейі және қасақана банкроттық жариялау арқылы мемлекетке ірі мөлшерде залал келтірген. Шұғыл-іздестіру іс-шаралар жүргізу нәтижесінде аталған топтың жақын туыстарына және қайтыс болып кеткен адамдарға рәсімделген 20-ға жуық жалған кәсіпорын анықталды. Олар келтірген залалдың сомасы бүгінгі таңда 15 млрд. теңгені құрайды. Қазіргі таңда аталған дерек бойынша 2 қылмыстық іс қозғалып, топтың басшысы Н.Бейсеевке іздеу жарияланды.
– Жасыратыны жоқ, «біреуді қаржы полициясына шақырыпты, тергепті» дегенді естісек, «оның шаруасы бітті деген сөз» деп сырттай тон пішіп қоятынымыз бар. «Шынында, біздің полицияға шақырылып, тергеуге тартылған азаматтарға әртүрлі ой келуі мүмкін, – дейді бұл жөнінде Серікбай Садықұлы. – Бірақ, қаржы полициясы қорқытатын немесе адамды тек қаралайтын мекеме емес. Және қылмыстық іс қозғау немесе тергеуге шақыру бұл міндетті түрде сотталасың деген де сөз емес. Бұл жерде азаматтардың конституциялық құқықтарын сақтауда өте мұқият болу керек. Айтайын дегенім, қаржы полициясының әрбір қызметкері заң шеңберінде әр нәрсенің байыбына барып, зерттеп, содан кейін шешім қабылдауы тиіс. Елбасымыз айтқандай, құқық қорғау органында қызмет ететін адамдарға біздің тұрғындардың сенімі ерекше болуы керек. Сол себептен, қазіргі жағдайда біз өзіміздің қатарымызды таза мамандармен толықтыруымыз қажет. Қазір біздің облыста 140-тан астам жоба іске асып жатыр. Соның 48-і мемлекеттік бағдарламалардың аясында қолға алынуда. Бұған мемлекет тарапынан қыруар қаржы бөлінген. Міне, осы қаржылардың тиімді және өз мақсатына жұмсалуы қаржы полициясының бақылауында. Әйтсе де, бұл бағытта көптеген кемшіліктердің бар екенін мойындауымыз қажет. Жақында ғана Ордабасы аудандық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімінің бастығы жауапқа тартылды. Ауызсу бағдарламасы бойынша елді мекендерге бөлінген қаржы талан-таражға түсіпті. Ең жаманы, басшы жауапқа тартылғанымен, біреулердің салғырттығы, жауапсыздығынан қаншама ауыл ауызсусыз қалды десейші...».
Есеп-қисаптың да ұңғыл-щұңғылы өте көп қой. Серікбай Садықұлының сөзінен аңғарғанымыз, қаржы полициясы есеп құжаттарын жаңғақша шағып, жік-жігін ажыратып беретін нағыз тексеруші мамандарға зәру көрінеді. Содан амал жоқ, облыстық қаржы-бақылау басқармасына, салық басқармасына өтініш хат жазады. Алайда, шетелдердегідей құқық қорғау органдарында осындай тәжірибелі мамандарды топтастыратын күн алыс емес сияқты. Бұл, әрине, экономикалық қылмыстарды ашу пәрменділігін арттыратыны сөзсіз.
Бүгінгі басты міндеттердің бірі – кәсіпкерліктің қауіпсіздігін қамтамасыз ету. ЭСЖКА төрағасы Рашид Түсіпбеков бизнестің жұмысына қаржы полициясының жөн-жосықсыз араласуын тоқтатуды қолға алған болатын. Қазіргі жағдайда қаржы полициясы қызметін өз шеңберінде ғана шектеп қойған жоқ. Басқа да құқық қорғау органдарымен бірлесіп жұмыс істеп, ең бастысы, халықтың көмегіне сүйенуде. Қазір кәсіпкерлердің арнайы орталығы бар. Бұл мекеменің де тұрғындардың құқықтық сауатын ашуда көмегі зор.
Оралхан ДӘУІТ,
«Егемен Қазақстан».
Оңтүстік Қазақстан облысы.
