Руханият • 01 Қазан, 2020

Ибадолла әулие

1346 рет
көрсетілді
7 мин
оқу үшін

Ибадолла әулиенің мазары Павлодар – Семей тас жолының бойында орналасқан Аққулы ауданы, Қызылқоғам ауылында, бұрынғы Тұзқала деп аталған елді мекеннің үшінші бөлімшесінде орналасқан. Күні бүгінге дейін мұнда тәу етуге, құран бағыштауға келушілер баршылық. Бабамыз ұзақ өмір жасап, 95 жасында 1965 жылы пәниден өтті. Ол діндар білімділігімен, көріпкел әулиелігімен өзі өмір сүрген ағайын арасында ғана емес, төңіректегі іргелес өңірлердің барлығына, алыс-алыс аймақтарға даңқы жайылған шарапатты адам болды. Бүкіл өмір жолын, халқына жасаған қызметін толық білмегенмен, көзінің тірісінде өзіміз көрген, елдің аңыз ғып айтып жүрген қасиеттерінен ойымызда қалған мына төмендегі деректерді келтірейік.

Ибадолла әулие

Бірде «Қызылқоғам» ауы­лын­­дағы Қималы учаскесінде тұ­ра­тын Ибадолла бәйбішесі Бикүлге жатар алдында: кемпір, ана жарықты өшірмеші, бір жолаушы әрі адасып, әрі шаршап келеді, біреуді әкеле жатыр, – деп ескертеді. Айт­қандай, ол адам өте білгір ғұлама молда еді. Таңға жақын әлгі айтқан жо­­лаушы Қазантай жақтан екен. Әкел­­ген адамы қол-аяғы байлау­лы жынданған ауру. Молдекең көрген соң, қол-аяғын шешіңдер қазір өзі жуасиды, – депті. Арада 5-10 минут өтпей әлгі байлап әкел­ген бейбақ молданың алдына келіп жығылыпты. Ол кездерде ел ішінде ауруға шалдыққан кісіні аты шыққан әулие, шарапатты адамға оқытып, не мазарына түнетіп емдейтін болған. Иба­долла әулиенің алғашқы абы­ройының артуы осы аурулар­дың бұл кісінің алдынан құлан-таза сауығып қайтуынан болса керек. Әсіресе елірме, жын иектеген науқастарды тым алыс-алыс жерлерден де әкеліп емдеткен. Жынданып кеткен, ауруы әбден асқынған адамдардың бойындағы дертті бірнеше күн оқу арқылы дұғаның күшімен қайтаратын болған. Ал бұл кісінің әулиелік қасиеті кейде осындай ауруларды жазу кезінде арта түскен. Талай ұстамалы ауруы бар адамдарды қол-аяғын байлап, әулиенің үйіне әкеліп, оның босағасын аттай бергеннен-ақ ешбір дұға оқылмай бабамызға тәу етіп, «жаз­дым-жаңылдым» деп жалба­рынып жазылып кеткендері қан­­шама?! Әулие бабамыздың атақ-даңқының төңірекке жайы­луына байланысты оған түрлі аурулармен келіп түнеушілер, әсі­ресе перзентке зар әйел­дер көп келген. Олардың бірі ауруы­нан айықса, бірі перзент­ті болып бала сүйіп, атайға қайта ора­лып, алғысын жаудырып, ба­­тасын алып қайтатын бол­ған. Ба­бамыздың әулиелігін дәлел­дей­тін ел арасында мысалдар өте көп.

Әулие бабамыздың атажұр­ты – талай саңлақтарды дүниеге әкелген қасиетті Баянауыл өңірі. Бірде Баянауылдағы атажұртына, бабам отырған Қызылшілікке Са­мық Әбдірахманұлы деген кісі келеді. Бұл 1932 жыл. Отызын­шы жыл­дардың дүрбелеңі кімге болса да оңай тиген жоқ. Сол жы­лы Самық бабамызды жатта келіп үгіттейді. Баянауыл басын­дағы жағдайды айтады. Елдің арып-тозып бара жатқанын тілге тиек етеді.

– Ибеке, Ертіске қарай тоғай бойына жақындағаныңыз дұрыс болар. Әлі де кеш емес. Бірге тұ­райық, жалғыз қалғанда қайте­сіз – деп болмайды. Бабамыз көне­ді. Ақыры бір күнде жүктерін екі арбаға тиеп, әкесі Ғабзәкірді отыр­ғызып, бала-шағасын алып екі-үш күн жүріп, Майқайың­нан осын­да жетеді. Жолда 88 жастағы ба­бамның әкесі Ғаб­зәкір ауырмай-сырқамай пә­ни жалғанмен мәңгілік қош­та­са­ды. Ар­ғы бабамыз жаңа сау­ған сүтке түнеген қымызды қо­сып ішіп, намазын оқып, ба­қи дү­ниеге жүре берген екен. Өмі­рін­де ыңқылдап ауырған адам емес еді. Майқайыңның зи­ратына жерленеді. Сондағы аға­йын­дар жиналып «Ишан қари ғой жа­рық­тық» деп бата жасаған екен. Сөй­тіп Баянауыл жерінде, өзінің туған топырағына жамбасы жерге тиді. Қандай қасиетті адам де­сеңізші.

Ғабзәкір ел ішінде Ишан қа­ри атанған, діни зор білімі бар адам болған. Туған жері, ха­лық жазушысы Дихан Әбілев жаз­ғандай: «Ғабзәкірдің атақоны­сы Баян тауларын Жа­сы­бай асу­ларынан қақ жарып асып, То­райғырға жақын қонған – Най­за­тас. Бұл қыс қыстауы, жаз жай­лауы – Желтау, Қарашоқы, Қы­зылшілік». Дихан ата менің ба­бамды ерекше қадірлеген, ата­қонысын тізіп айтып отыра­ты­ны содан болар. Ал академик Шафық Шөкин алпысыншы жыл­дардың басында Ертіс-Қа­рағанды каналының құрылы­сы бас­талғанда Қызылқоғамда тұра­тын бабамызға әдейі келіп, сәлем беріп жүрген. Өзі бабамызға жиен болып келеді. Бабамыз Баянауылдың атақты адамдарын үнемі аузынан тастамайтын. Ба­рында Жаяу Мұсаны да көрдім, ғұлама қазақтың діндар әулиесі Мәшһүр Жүсіп Көпеевпен де дәм-тұзы жарасып, талай дас­тар­қандас болған. Қазақтың қыр­шын кеткен қыран ақыны Сұл­танмахмұт Торайғыровтың бо­лыстық сайлауға қалай қатыс­қанын жыр ғып айтып отыратын, дейді көзкөргендер.

Иә, біздің бабамыз 95 жыл өмір сүрді. Өмірінде бір ауыр­дым, сырқадым демепті. Нама­зын оқып отырып, жайнамаз үс­тінде әжеміздің қолынан бір кесе қымыз ішіп, о дүниеге жүре бе­ріпті. Өз әкесінің өмірін де, өлі­мін де қайталады.

Баянауыл баурайында Ишан қа­ри атанған арғы бабамыз Ғаб­зә­кірдің абырой-беделі қандай жо­ғары болса, бұл аймақта Тұз­қала – Тілектес, Қарақала, Қы­зылқоғам әрі Алтаймен шек­тесетін Жаңауыл, Қорт, Қазан­тай, Майқарағайға дейін бүкіл осы Қиық өңіріне, Аққу елінде бабамыздың атақ-даңқы бір Құдай берген қасиетті Құран дұға­сының арқасында кеңінен мә­лім еді. Ол кісінің алдынан талай сыр­қаттар жазылып шықты.

Тұңғыш Президентіміздің «Ру­хани жаңғыру» атты бағдар­ла­масында киелі орындарға мән-мағына берудің қажеттілігі аталып өткен болатын. Осы орай­­да Ибадолла бабамыздың Ақ­­­қулы ауданының киелі орындар қатарына кіріп, картасы­на енгізілгенін тілге тиек еткен жөн. «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» дейтін да­на қазақтың әулиелерді құр­мет­теудегі алар орны ерекше. Осы орай­да әр өңірдің, аймақтың кие тұтқан әулиелерді, солардың жү­­­рек тазалығын, шарапатын ке­­­ңінен уағыздау ауадай қа­жет. Қазіргі діни ағымдардың көп­­­тігі және жастар арасында әулие­­­лерге құрмет көрсетуді Ал­лаға серік қосу деп теріс ойлап, қатты қателесіп жүрген қан­­­­­­дастарымыз баршылық. Бұл орай­­­­да бабаларымыздың үлгі ­ғып көр­­сетіп кеткен сара жолын және сол әулиеліктің өзі кез келген адам­­­ға қона бермейтін Алланың бер­­­ген нұры деп жеткізуді жөн са­наймыз. Бабалар аруағына ­құр­мет көрсету әрі оларды келер ұр­паққа насихаттау – біздің басты мін­детіміз!

 

Абай ИБАДУЛИН

 

Павлодар облысы,

Аққулы ауданы,

Қызылқоғам ауылы