Кеше Премьер-Министр Серік Ахметов Санкт-Петербургте өткен Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы Үкімет басшылары Кеңесінің кезекті отырысына қатысты.
Кеңес отырысы басталғанға дейін С.Ахметов әріптестерімен бірқатар екіжақты кездесулер өткізді. Алдымен Армения Премьер-Министрі Тигран Саркисянмен кездесіп, Қазақстан мен Армения арасындағы сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық саладағы ынтымақтастықты нығайту мәселелерін талқылады.
Кеше Премьер-Министр Серік Ахметов Санкт-Петербургте өткен Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы Үкімет басшылары Кеңесінің кезекті отырысына қатысты.
Кеңес отырысы басталғанға дейін С.Ахметов әріптестерімен бірқатар екіжақты кездесулер өткізді. Алдымен Армения Премьер-Министрі Тигран Саркисянмен кездесіп, Қазақстан мен Армения арасындағы сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық саладағы ынтымақтастықты нығайту мәселелерін талқылады.
Өз кезегінде С.Ахметов «Қазақстан мен Армения экономикалық байланыстарды серпінді дамытып, өзара тауар айналымы көлемін арттырғандары жөн деп ойлаймын», деп атап өтті. Ол «бұған сауда-экономикалық ынтымақтастық бойынша Үкіметаралық комиссияның тетігін жандандыру көмектесетініне» сенім білдірді. Кездесу барысында сонымен қатар, Кеден одағы және Бірыңғай экономикалық кеңістік аясында ықпалдастықты дамыту мәселелері талқыланды. Т.Саркисян Арменияның Кеден одағына қосылу мүмкіндігі мәселелеріне қатысты жұмыс топтары құрылғанын айтып, «сарапшы мамандар қажетті келіссөздерді бастауға дайын» деді. Үкімет басшылары бұған қоса, өзара тиімді байланыстарды арттыруға елдердің зор әлеуеті бар екендігін алға тартып, экономикалық ынтымақтастықты жандандыруды, ортақ жобаларды жүзеге асыруды өз тараптарынан қолдайтындықтарын жеткізді.
С.Ахметов Кеңес отырысы аясында Ресей Федерациясы Үкіметінің Төрағасы Дмитрий Медведевпен де кездесті. Кездесу барысында тараптар екіжақты және көпжақты ынтымақтастық мәселелерін талқылады, сондай-ақ Кеден одағы және Бірыңғай экономикалық кеңістік қызметтерінің өзекті мәселелері бойынша пікір алмасты. С.Ахметов және Д.Медведев екі жақты өзара іс-әрекеттің деңгейін жоғары бағалап, мемлекетаралық қарым-қатынастардың барлық қырлары бойынша байланыстарды одан әрі тереңдетуді жалғастыра беретіндіктерін айтты.
Бұдан ары Кеңес отырысы басталды. Делегаттар алдымен шағын құрамда бас қосып, содан соң кең құрамда кездесті. Онда Қазақстан, Беларусь, Ресей, Әзербайжан, Армения, Қырғызстан, Молдова, Тәжікстан, Түркіменстан, Өзбекстан және Украинаның үкіметтік делегацияларының басшылары маңызды интеграциялық ынтымақтастық мәселелерін талқылады.
Мұндай жиын былтыр Минскіде өткен болатын. Онда Достастыққа қатысушы мемлекеттердің өзара іс-әрекетін одан ары дамытуға және тереңдетуге бағытталған бірқатар құжаттарға қол қойылған. Бұл жолы да Кеңес отырысы түрлі саладағы ынтымақтастықты дамытудың кең ауқымды мәселелерін талқылады. Үкімет басшылары салалық ынтымақтастықтың бірқатар органдарының қызметін талқылап, ТМД шеңберінде өзара іс-әрекетке қатысты ұйымдастырушылық, бюджеттік-қаржылық және басқа да мәселелерге қатысты келіссөздер жүргізді. Атап айтсақ, отырыстың күн тәртібі тізіміне 27 мәселе енгізілген екен. Оның ішінде 16-сы қаржы-экономикалық бағыттағы мәселелерді, қалғандары гуманитарлық саланы қамтыды.
Отырыстың негізгі тақырыбы ТМД төңірегінде еркін сауда аймағы туралы келісімшартты жүзеге асыру барысын талқылау болды. Бұл ретте ықпалдастық әлеуетін тиімдірек пайдаланып, бірлескен өндірістер, бірлескен трансұлттық корпорациялар, қаржы-өнеркәсіптік топтарын құру қажеттігі айтылды. Қазіргі таңда достастыққа бұрынғы кеңестік республикалардың он бірі кіретінін, ал ол елдердің жалпы аумағы 22 млн. шаршы шақырымды немесе Жер шарының алтыдан бір бөлігін алып жатқанын ескерсек, бұл сауда-cаттық үшін аз кеңістік емес. Онымен қоса, достастық елдерінде 282 миллионнан астам адам, яғни жер халқының 4,5 пайызы тұрады. Әлемдік мұнай қорының – 20 пайызы, табиғи газдың – 40 пайызы, көмірдің – 25 пайызы, орман-тоғайдың – 25 пайызы, егістік жердің 13 пайызы осы өңірдің үлесінде. Әлемдік электр қуаты өндірісінің 10 пайызы өндіріледі. Ендеше, бұл интеграциялық қатынастар «ешқандай саяси ойын емес, ол – өмір», сауда алаңы, экономикалық дамудың өрісі. Осыны жіті түсінген достастық елдері бұл бағыттағы іс-шараларға барынша қолдау танытып, тынысын кеңейтуге тырысуда.
Отырыста сондай-ақ, тағы бір маңызды мәселе ТМД-да тауарлардың шыққан елін анықтау ережелері туралы Келісімге енгізілер өзгертулерді талқылады. Аталған құжаттың ерекшелігі – ТМД елдерінде тауарлардың шығуын сертификаттаудың электронды жүйесін құру және қолдану болып отыр. Сонымен қатар, ТМД-ға мүше-мемлекеттердің жаңартылған энергия көздерін пайдалану саласында ынтымақтастық Тұжырымдамасы мен оны жүзеге асырудың бірінші кезектегі шаралар жоспары қабылданды. Бірінші кезектегі шаралар аясында жаңартылған энергия көздерін өзара үйлестіру тетігін жетілдіру, бірлескен жобаларды, ғылыми бағдарламаларды әзірлеу және жүзеге асыру жайы қаралды. Бұдан өзге, ақпараттық алмасуды кеңейту және аталған тақырып бойынша білім базасын қалыптастыруды қамту жайы да сөз болып, нақты іс-шаралар жоспары қабылданды. Іс-шаралардың негізгі бөлігі 2020 жылға дейінгі кезеңде орындалмақ. Кеңес отырысының қорытындысында күн тәртібіне шығарылған 27 құжатқа да қол қойылды.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы Үкімет басшылары Кеңесінің келесі отырысы 2014 жылдың 30 мамырында Украинаның Киев қаласында өтетін болып белгіленді.
Динара БІТІКОВА,
«Егемен Қазақстан» –
Санкт-Петербургтен.
