Қоғам • 23 Қараша, 2020

Қысқы жол: қамданбай жүрудің қаупі бар

95 рет көрсетілді

Күнтізбеде күз мезгілі демесеңіз, қара жерді ақ қар, көк мұздың жапқанына біраз уақыт болды. Әрине, әр аймақта жағдай әрқалай. Қазақстанның барлық өңірі бір мезгілде қар жамылып үлгермесе де алып территориямыздың көп бөлігі қысты қарсы алып қойған. Әйтсе де «қыс шанасын жаз сайлап алған» автокөлік жүргізушілері қаннен қаперсіз. «Темір тұлпарын» қыс мезгіліне сай тиісті техникалық жағдайға келтірмеген жандар көптеп табылады. Құқық қорғау органдары қызметкерлерін алаңдататын да осы жайт.

 

Қылышын сүйретіп қыс келгенде қамданбай жүрудің соңы қайғы-қа­сіретке, өкініш пен опы­нуға алып кел­мей қоймайды. Оған – тәртіп сақ­шы­ларының жыл­дар бойғы жұмыс тә­жі­рибесі куә. Елімізде тіркелетін жол-кө­лік оқи­ғаларының басым көпшілігі де енжарлардың кесірінен орын алатын көрінеді. Полиция қыз­меткерлері осы мәселе туралы­ жұрт­шылықты құ­лақ­тан­ды­ру­дай-ақ құлақтандырып жат­қа­нымен, оқыс оқиғалар саны азай­май тұр. Сақтанбай жүріп сан соғып қал­ғандар көп. Сондықтан еліміздің Ішкі істер министрлігі ауа райының күрт өзгеруіне байланысты жолаушылар мен көлік жүргізушілерін елді мекен аума­ғынан шығуды тоқтата тұру қажет­тігін ескертеді. Сондай-ақ ауа райы болжамы мен жабылған жолдар туралы ақпаратты үнемі қадағалап отыру қажет.

«Автокөліктерді қыс мезгі­лінде пайда­л­анудың бірқатар ерек­шелігі бар. Бұл ең алдымен ауа райы жағдайымен бай­ланыс­ты. Қазақстанның күрт құ­былмалы ауа райын ескеретін болсақ, күн райы қысқа мерзімде өзгеріп кетуі әбден ықтимал. Сол себепті жүргізушілер мұндай жағ­дай­ларға үнемі дайын болуы керек. Мәселен, еліміздің орта­лық, солтүстік және батыс өңір­леріне ұйтқыған боран мен қарлы бұрқасын, көктайғақ тән. Соның салдарынан кей жағдайда ауа райының қалыпқа келуіне не болмаса автокөлік жолдарының толық тазалануына дейін қоз­ға­лысты ұзақ уақыт шектеуге тура ке­леді», деп отыр Әкімшілік полиция коми­теті төрағасының орынбасары Серік Түсіпов.

Оның айтуынша, еліміздің оң­түс­тік және шығыс өңірлеріндегі тау­лы аймақ­тарға қалың қар мен тұман­ның кесірінен жолдың көрін­беу кездері тән көрінеді. Сон­­­дықтан өз өңірлерінің ерек­шеліктерін білетін көлік жүр­гізушілері күн райының күрт бұ­зылуына байланысты ауа райын­ болжаушылардың құлақ­тан­ды­руына және құтқару қызметінің SMS хабарландыруларына дұрыс әрекет етуі қажет. Бұдан арғы са­пар­ларын осы ескертулер мен қам­данған әрекеттеріне қарай жос­­­парлаулары керек.

«Жол үстінде қолайсыз күн райы­на тап бола қалған жағдайда жақын жер­дегі елді мекенге жетіп алып, күннің айық­қанын күткен жөн болады. Ал егер жолда жайсыз ауа райына тап бо­лып, жағдайдың түзелуін көлікте кү­туге мәжбүр болған болсаңыз, бірден құт­­қару қызметіне хабарласуыңыз қа­жет. Құтқарушыларға өзіңіздің нақты ор­на­ласқан жеріңізді көрсетіп, олардың ке­луін күткеніңіз дұрыс. Мәселен, осы­ жыл­ғы қараша айы­ның өзінде күн­ райы­ның бұ­зы­луына байланысты аймақ­тар­да автокөлік қозғалысы 7 мәр­те шек­тетілді. Соның негізгі себеп­терінің бірі – көктайғақ. Өт­кен 2019 жылы ауа райы­ның бұзылуына байланысты осындай шектеулер 985 рет жасалды», дей­ді поли­ция қызметкері.

Қыс мерзіміндегі маңызды мәсе­ленің бірі – автокөліктерді пай­дала­ну­дың маусымдық әзір­лігі. Ең алдымен, салғырттыққа салынбай жазғы доң­ғалақтарды уақтылы қысқы доң­ға­лақтарға ауыстыру керек. Қысқы доң­­ға­лақты уақтылы ауыстыру – ав­то­көліктің қалыпты жүруіне, оңай бас­қарылуына және жолаушылар мен көлік жүргізушісінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Тікенекті және үйкелісті доңғалақты таңдау ке­зінде оны қолдану шарттары мен нақты аймақтың ауа райы ерек­шелігіне мән берген жөн.

Сонымен қатар сыртқы жарық шашу құ­ралдарына, автокөлікті жылыту жүйе­сіне, терезе жуғышқа көңіл бөлу керек. Аккумуляторды тексеріп, қажет бол­ған жағдайда жаңасын орнату қажет. Осы атал­ғандардың қалыпты жұмысы ав­то­көлік қозғалысының жайлы­лығы мен қауіп­сіздігіне, жол үс­тінің көрінуіне мүм­­кіндік береді. Сондай-ақ сапар бары­сын­дағы қан­дай да бір тәуекелдерді болдырмайды.

«Дизель отынымен жүретін және жолау­шылар мен жүк тасымалына не­гізделген автокөліктерді пайдалану мә­селесіне ерекше тоқталғым келеді. Мұн­дай көлік­тердің жүргізушілері алда-жалда жол­да қалып қоймас үшін маусымына сай жанар-жағар май құйып тұру­­лары қажет. Қала аумағынан тыс құт­қару жұмыстарының ба­сым көпші­лігі қысқы дизель отынының орнына жазғыны құй­ған автобус және жүк көлігі жүр­гізушілері мен жолаушыларын эвакуациялаумен байланыс­ты. Төмен ауа температурасы ке­зін­де жазғы дизель отыны қа­тып қалады. Соның салдарынан ав­то­көлік бет алған бағытына қа­рай жү­рісін жалғастыра алмайды», деп отыр С.Түсіпов.

Қыс мезгілі келгенде ауыр жүк көлік­терінің жүргізушілері сырғуға қарсы ті­реуіш құрыл­ғы­ларын үнемі өзімен бірге алып жүру­лері керек. Бұл құрылғылар авто­көліктің өз еркімен жылжуы­на, сыр­ғуына жол бермейді. Әсі­ресе, сырғуға қар­сы тіреуіш құ­рыл­­ғылары жүк көлігі тауға не бол­­маса өрге көтеріліп бара жат­қан­ кезінде міндетті түрде болуы тиіс.

Автокөліктерді қыс мезгілінде пай­да­ланудың енді бір ерекшелігі – қауіп­сіз қозғала білу саналады. Ең алдымен қозғалыс жыл­дамдығын дұрыс таң­дау қажет. Себебі, қыс мезгілінде доң­ға­лақтың жол үсті жабыны­мен үй­­келісі өзгереді. Сондықтан те­жеуішті бас­қан кез­дегі авто­кө­ліктің сырғанау қа­шық­ты­ғы ұзарады, көлікті басқару па­раметрлері түрленеді. Тиісінше, қозғалыс жылдамдығын дұрыс таңдамау мен авто­көлікті тиімсіз тежеудің, көліктің бас­қаруға кел­меуінің кесірі жол-көлік оқи­ғасы­ның орын алуына себепкер болады. Қозғалыс барысында қандай да бір қауіпсіз әрекет ету (маневр) үшін автокөліктер арасындағы қашықтықты және бүйірдегі арқашықтықты сақтай білу қа­жет. Бұл да тежеуішті басқан кез­­дегі автокөліктің сырғанау қа­шық­тығына, көлікті басқару па­раметрлеріне әсер етеді.

Автокөліктерді қыс мезгілінде пай­да­ланудың тағы бір ерекшелігі бар. Мә­селен, жол үстінде бұған дейін жүріп өт­кен автокөліктердің доңғалақтары қал­дырған сорап (колея) пайда болуы мүм­кін. Одан бөлек, қардағы із қалыңдап, омбы қар мен жол жиегіндегі күртік қар­­дың кесірінен әдеттегі жалпақ жолдар жіңішкеріп кетіп жатады. Осының бар­­лығы қозғалыс режіміне, қауіпсіз әрекет етуге кедергі келтіреді. Қозғалыс қар­қыны бәсеңдеп, жолдарда жүру мүм­кіндігі азаяды. Сондықтан автокөлік жүр­гізушілері қыс мез­гілінде жол-көлік оқи­ға­ла­рына тап болмау үшін аталған фак­­торлардың барлығын ескеру­лері керек.

Осы жылдың қараша айынан бері ел аумағындағы жолдарда 406 жол-кө­лік оқиғасы тіркеліп үлгерді. Осы оқи­ғалардың салдарынан 92 адам көз жұмып, 472 адам түрлі жарақат алды. Со­нымен қатар тек автокөліктерге ғана зиян келіп, салдары мате­риалдық шы­ғынға ұласқан 3000-ға жуық жол-көлік оқиғасы тір­келіп отыр. Сол себепті еліміздің құқық қорғау орган­дары авто­көлік жүргізушілерін күн райын­ ескеруге, автокөлікті тиісті тех­ни­­калық жағдайда ұстауға, жаз­ғы доңғалақтарды уақтылы қыс­­қыға ауыстыруға шақырады. Сон­­дай-ақ қыс мезгілінде жазғы доң­ғалақпен жүрген автокөлік жүргізушілері үшін 5 АЕК көле­мінде айыппұл ретінде әкімшілік жаза қарастырылған.

Полиция қызметкерлері қала аума­ғынан тыс, алыс елді мекендерге сапарлауды жоспарлап отырған жүргізушілерге өзімен бірге тіреу тросын, күрегін алып жүруге кеңес береді. Ал ауыр жүк көлік­тері мен автобустар үшін сыр­ғанауда­н сақтайтын шын­жырлары болған жөн. Ауыс­тырып киюге болатын жылы киім, жылы аяқкиім, басы артық жа­нар-жағар май алып жүру де ар­тық етпейді.

«Бұл ретте  жаяу жүргіншілерді де құлақтандыра кеткен жөн болатын шығар. Мәселен, қыс мезгілінде күн қыс­қарып, түн ұзаратыны белгілі. Тиісін­ше, авто­көлік жүргізушілерінің анық кө­ру мүмкіншілігі азаяды. Сон­дай-ақ қар мен мұздың кесі­рінен тежеуішті басқан кездегі автокөліктің сырғанау қашықтығы ұзара түседі. Сондықтан жолды тек арнайы жабдықталған же­рінде ғана кесіп өту қажет. Жаяу жүргіншілер жолағымен, көше қиылыстарымен жүрмес бұрын автокөлік жүргізушісінің сізге жол берген сәтін күткен жөн бола­ды. Осындай қарапайым ере­же­лерді сақтай отырып жаяу жүр­гіншілер қауіпсіз қозғалысты қамтамасыз ете алады», дейді С.Түсіпов.

 

Соңғы жаңалықтар

Доллар аздап қымбаттады

Қаржы • Бүгін, 11:30

Ұқсас жаңалықтар