Жезқазған – Сексеуіл теміржол желісі туралы
Жезқазғаннан Сексеуілге дейінгі салынып жатқан теміржол даланы екіге бөліп, бірде жолында кездескен төбені 17 метрге дейін ойып өтіп, бірде жер беті деңгейінен 21 метрге дейін көтеріліп кетеді. Өзендер мен ойпаттар арқылы 12 көпір салынып, жалпы көлемі 30 млн. шаршы метр болатын топырақ төсемінің бойына 244 су өткізетін құбыр тартылды. Осындай үлкен көлемді жұмыс бар-жоғы 16 айда жүзеге асырылды.
Ағымдағы жылдың 12 желтоқсанында Жезқазған – Сексеуіл теміржолының екі жақтан басталған жоғары қабатының құрылысы түйістіріліп, айрықша мәні бар оқиға болды.
Жезқазған – Сексеуіл теміржол желісі туралы
Жезқазғаннан Сексеуілге дейінгі салынып жатқан теміржол даланы екіге бөліп, бірде жолында кездескен төбені 17 метрге дейін ойып өтіп, бірде жер беті деңгейінен 21 метрге дейін көтеріліп кетеді. Өзендер мен ойпаттар арқылы 12 көпір салынып, жалпы көлемі 30 млн. шаршы метр болатын топырақ төсемінің бойына 244 су өткізетін құбыр тартылды. Осындай үлкен көлемді жұмыс бар-жоғы 16 айда жүзеге асырылды.
Ағымдағы жылдың 12 желтоқсанында Жезқазған – Сексеуіл теміржолының екі жақтан басталған жоғары қабатының құрылысы түйістіріліп, айрықша мәні бар оқиға болды.
Жұмыс күндіз-түні жүрді
Теміржол тармағының қысқа уақытта салынып бітуіне Жезқазған – Сексеуіл, Арқалық – Шұбаркөл желісі басып өтетін Қарағанды, Қызылорда облыстары жергілікті атқару органдарының қосқан үлесі орасан зор болды. Облыс, қала, аудан әкімдіктері жұмыс барысындағы туындаған мәселелерді шешуге белсенді түрде қатысып отырды.
– Жаңа желі құрылысының маңызы біз үшін өте зор, – дейді Жезқазған қаласы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары Бейбіт Ақанов. – Осы теміржолдың салынуы біздің аталарымыз бен әкелеріміздің қол жеткізе алмай кеткен арманы болатын. Енді транзиттік-көліктік мәселе түбегейлі түрде шешімін тауып, теміржол желісі пайдалануға берілгеннен кейін аймақтың материалдық қамтамасыз етілуі арқылы әлеуметтік-экономикалық жағдай жақсарып, тұрғындардың барыс-келісі жеңілдеп, аймақ экономикасы мен бизнесінің дамуына қажетті инфрақұрылым қалыптасып, инвестиция құюға тартымды болады.
Бір қарағанда бәлендей маңызды болмаса да «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС тапсырысы бойынша Байқоңыр, Қоскөл стансаларында Билайн ұялы байланысының орнатылуы жергілікті тұрғындардың тұрмысын жақсартуға сәл де болса сеп болды. Сөйтіп, осы күнге дейін болмаған байланыс орнатылды.
Жезқазғанның өндірістік аймағында қоныстанған халықтың тұрмыс жағдайын жақсартуда қосымша мүмкіндік туды.
Қазіргі кезде Жезқазған – Сексеуіл, Арқалық – Шұбаркөл желісінің нақты нобайы қалыптасты. Жол салу барысында топырақ үюдің алғашқы кезеңіне озық техникамен жарақтандырылған 33 қосалқы мердігер мекеме тартылды. Құмдауытта ауыр жүк машиналарының жүруі қиын болғандықтан, негізінен, шынжыр табанды тракторлар мен жүк тиеу техникасы пайдаланылды.
«Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС бас мердігер ретінде жұмысты ұйымдастырып, оның сапалы орындалуын бақылаумен қатар құрылысқа да барынша атсалысты. Құрылыс-монтаж отряды құрылып, мақсатқа сай жұмыс атқарды. Топырақ үюді жылдамдату және қажет болған жағдайда жұмыс кестесінен кейіндеп қалған мекемелерге көмек беру үшін болашақта салынатын Қарсақбай стансасында трактор, грейдерлерден құралған ауыр техника паркі ұйымдастырылды.
Жұмысты жылдамдатуда желі бойына жақын Жезқазған, Байқоңыр және Сексеуіл жақтағы екі базада рельс-шпал өрімін қатар өрудің пайдасы тиді.
Қарашаның соңында түскен суыққа қарамастан, «Жезқазған – Сексеуіл теміржол желісі құрылысы жөніндегі дирекциясы» филиалы – «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС-інде жұмыс бір күн де тоқтаған жоқ. Ұжым жаңа теміржол тармағының бірінші кезеңінде жұмысты ең көп қажет ететін жолдың жоғары қабатының соңғы шақырымдары құрылысын мерзімінде бітіру үшін барын салып жұмыс істеді. Бір-біріне қарама-қарсы бағытта салынып келе жатқан теміржол рельстерінің арасы күн санап қысқара берді, ақыры жолдың жоғары қабаты түйістіріліп, бәрімізді қуанышқа бөледі.
Бұл жұмыс нәтижесінде теміржолдың жоғары қабатының негізгі жұмысы бітті. Құрылысты белгіленген мерзімде аяқтау «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС-нің беделін арттырып, ұжымның кәсіби біліктілігін көрсетті. Енді осы жол бойында бірінші кезекте тапсырылатын нысандарға қажетті құрылыс материалдарын тасымалдайтын жұмыс пойыздары қатынайтын болады.
Арқалық – Шұбаркөл желісінің жоғары қабатының түйістірілуі 19 қарашада Майбұлақ стансасында жүзеге асып, жұмыс әрі қарай жалғасуда. Арқалық жақтан басталған жолдың 108 шақырымы салынып бітті. Терісаққан стансасы дамытылып, бірнеше қабылдау-жөнелту тарамдарының құрылысы аяқталып, бағыттамалық бұрмалар орнатылды.
Жасанды құрылыстар
Өзендер мен сайлардың екі жағасын жалғап жатқан көпір теміржолдың ажырамас бөлігі болып табылады. Желі бойында салынған он екі көпірдің төртеуі Қазақстанда алғаш рет біртұтас (монолит) етіп құратын жаңа технология бойынша жасалды.
– Жер жағдайының қиындығына қарай техникалық тұрғыдан жаңаша шешім табу қажеттігі туды, –дейді «Жезқазған – Сексеуіл теміржол желісі құрылысы жөніндегі дирекциясы» филиалы – «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС-нің директоры Рүстем Молдағұлов. – Құрылысқа пайдаланылатын құм, топырақ, қиыршықтас сияқты материалдарды жеткізуде еш кедергі болған жоқ. Есесіне, монолиттік тәсілмен салынатын көпірдің зауытта құйылып жасалған құрылымдарын көлік жолы жоқ жер арқылы жеткізуде қиын туды.
Құрылыстың жаңа технологиясы өзінің өміршеңдігін көрсетті. Жол бойындағы 201, 244, 255, 266 шақырымдарда салынған көпірлер ұзақ мерзімге есептелген, берік, күтімі де қарапайым. Оның үшеуінің ұзындығы 47 метрге жетеді, төртіншісінің ұзындығы – 52 метр.
Су өткізетін құбырлар да ерекше назар аударғандай. Жаз, күз, қыс кезінде ағысы білінбейтін дала өзендері көктем шығып, қар ерігенде бұрқыраған тасқынға айналып кетеді. Жол үйіндісін бұзып кетпеуі үшін оның бойына көлемді су өткізе алатын диаметрі үлкен құбырлар салынады. Ал, көктем кезінде қар суы аз жиналатын жерге полимерлі гофриленген құбырлар пайдаланылды. Өзі су өткізбейді және әжептәуір шыдас береді, тез жиналады және орнатылатын жеріне жеткізу де қиын емес.
Жоба бойынша желі бойында екі жерде жолайрық салынады. Сексеуіл стансасының батыс жағындағы жолайрықтың құрылысы басталып та кетті. Ал, Жезқазған жақтағы жолайрықтың құрылысы келесі жылы басталады.
Қозғалыс қауіпсіздігі қамтамасыз етілді
Теміржолдың басты артықшылықтарының бірі – қауіпсіздігі. Ал, қозғалыс қауіпсіздігінің негізі жол құрылысы басталмай тұрып қаланады. Бұл – сапалы материал пайдалану және жол топырағын үю мен жолдың жоғары қабатын салуда технологияны қатаң сақтауды қамтиды.
Егер, темір-бетон шпал мен рельс сертификатталып келіп, қабылдап алғанда тағы бір тексеруден өтсе, топырақ үйіндісінің сапасы құрылыс барысында тексеріліп отырады.
«Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС-нің өзіне қарасты зертханасының мамандары қосалқы мердігерлік мекемелер мен зертханааралық инспекция қызметіне бақылау жасауды жүзеге асырады. Әрбір мердігер мекеме аккредитацияланып, аттестаттаудан өткен зертханамен келісімшарт жасайды. Бас мердігер тарапынан қойылған талап төселетін топырақ үйіндісінің сапасы мен оның тығыздығының стандартқа сай болуын қадағалап отыруға мүмкіндік береді.
Көпір құрылысы барысында пайдаланылған бетон сапасы да желі жұмысына қатысатын зертханалардың бәрінің қат-қабат тексеруінен өтіп отырды.
Материал, бетон, құрылыс технологиясы сапасына жан-жақты бақылау бас мердігер – «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС салып жатқан теміржол желісінің талапқа сай жүргізіліп жатқанын көрсетеді.
Ең маңызды фактор
Құрылысқа қосалқы мердігерлік мекеме ұжымдарын қоса есептегенде барлығы бес мыңнан астам адам тартылды. Оның 1600-і «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС-нің мүшелері. Бәрі де өз ісін жетік білетін мамандар болғандықтан жұмысты да сәйкесінше сапалы орындайды.
Теміржол желісінің жоғары қабатының түйісуіне арналған салтанатты шара барысында бас мердігер – «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС мен қосалқы мердігер мекемелердің 77 қызметкері бақылаушы, кеңес төрағасы О.Шадиевтің құрмет грамотасымен, бас директор С.Бекмұханбетовтің алғыс хатымен және сыйақысымен марапатталды.
Олардың арасында «Жезқазған – Сексеуіл және Арқалық – Шұбаркөл теміржол желісі құрылысы жөніндегі дирекциясы» басшылары мен Жол жөндеу жөніндегі дирекциясының басқарушы директорлары, жол шеберлері, жол жөндеушілер мен машинистер, менеджерлер, басшылар, геодезия, сапа бақылау, өндірістік-техникалық бөлімнің, зертхана және басқа да құрылымдардың қатардағы қызметкерлері бар. Бір сөзбен айтқанда, желі құрылысын мерзімінде аяқтауға өз еңбегімен үлес қосқандар мен өз ісіне берілгендерге марапат жасалды.
Желі құрылысының табысты жүргізілуін біліктілігі жоғары кадрлар қамтамасыз етті. Осыны жақсы түсінетін «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС басшылығы ең үздіктерден команда құрып, олардың жұмыс істеуі мен тынығуы үшін барлық жағдай жасап қойған.
Желі құрылысы жұмысын сауатты ұйымдастыру, қосалқы мердігер мекемелердің мүмкіндігін тиімді пайдалану, қажетті машина мен механизмдермен жеткілікті түрде қамтамасыз ету, инертті материалдарды алдын ала дайындау, білікті мамандарды іріктеп алу, ауысымдық жұмыс кестесі, жұмысшылардың тұрмыстық жағдайын жасау – «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС топырақ үйіндісі мен жолдың жоғары қабатын салуды қамтитын жобаның бірінші кезегін белгіленген мерзімде сапалы аяқтауға мүмкіндік берді.
Алдағы 2014 жылы «Жол жөндеуші» компаниясы» ЖШС желі бойындағы стансалардың құрылысы, белгі бергіш, орталықтандыру және блоктау қондырғыларын орнату, ЭО қосындарын, энергиямен жабдықтау, әкімшілік ғимараттар мен тұрғын үй салуды қамтитын кешеннің бірінші кезегін бітіруді жоспарлап отыр. Сонымен қатар, жүк тасымалы қозғалысын ашып, уақытша пайдалану іске қосылады.
Теміржол біздің ұрпақтарымызға қалдыратын мұрамыз. Ұқсата білсе, тұрақты табыс көзіне айналады.
Любовь ГОВОРУХИНА,
«Транс-Экспресс Қазақстан» теміржол журналының редакторы.
