Өнер • 04 Маусым, 2021

Өрнегі айшықты актриса

212 рет көрсетілді

Өмірден ерте өткен талантты жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Оралхан Бөкейдің шоқтығы биік шығармасының бірі – «Сайтан көпір» повесі. Бұл туындының бас кейіпкері –  өмірде болған адам, автор сол арқылы бес күндік тірліктегі жақсылық пен жамандықтың, адалдық пен арамдықтың, әділдік пен әділетсіздіктің бітіспес күресін өзек етіп, жұмыр басты пенденің жан сырындағы қалтарыс-бұлтарысын шынайы шеберлікпен аша білген. Қазір де бұл шығарма ойлы оқырмандар қолынан түсе қойған жоқ.

1986 жылы «Қазақфильм» киностудиясының тапсырысымен, белгілі режиссер Дәмір Манабаев аталған повестің желісімен кино түсірді. Фильмге түскен актерлер де талғаммен іріктелген. Әсіресе бас кейіпкер – Аспанның зайыбы Қамқаны сомдаған актрисаның тұнық жанары мен ойлы көзі, сабырлы қимылы, қазақ әйеліне тән төзімділігі көрген адамды бірден баурап алды. Осы кейіпкерді елордадағы Қ.Қуанышбаев атындағы Мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театрының талантты актрисасы Зибагүл Қарина сомдады.

 

Зибагүл Жақсылыққызы – ол кезде мөлдіреп тұрған жас, Торғай облыстық драма театрының тамаша рөлдерімен жұртшылыққа танылып қалған дарынды актрисасы. Бірде оған Алматыдағы «Қазақ­фильм» киностудиясынан Наталья Александровна деген кісі қоңырау шалып: «Жазушы Оралхан Бөкейдің шығармасы бойынша кино түсірмекпіз. Бізге қарапайым қазақ әйелінің образы керек. Сіздің фотоңыз киностудияда бар екен. Алматыға жедел түрде бір-екі күнге келіп, байқауға қатысып кетсеңіз, жол шығыныңызды төлейміз» деген өтінішін айтады.

– Содан Алматыға ұшып келдім. «Қазақфильмнің» дүркіреп тұрған шағы. Бізді сондағы үлкен алаңда сынақтан өткізді. Алдымен сценариймен таныстым, оны Болат Ман­сұров жазыпты. Фильмнің қоюшы режиссері – Дәмір Манабаев. Сол кісі бізге киноның мазмұнын қыс­қаша түсіндіріп, екеуара айтатын диалогтарды берді. Кинодағы бас кейіпкер Аспанның жігіт кезіндегі рөлін Нұрлан Есімғалиев сомдады. Мен оны танымаймын. Алғаш көріп тұрмын. Оған қалай жақындарымды білмеймін. Актриса болғаннан кейін қиялыңызды дамыту керек. Ауылда соғыстан аяғы немесе қолынан айы­рылып келген әкелерімді білемін. Соларды көз алдыма елестетіп өз образыма ендім, сол комиссияның да көңілінен шыққан секілді. «Сіз­бен түсіру алаңында кездесуге үміт­тенеміз» деп шығарып салды, – дейді Зибагүл апай.

Енді ол кісі Алматыдан жақсы жаңалық күтіп, көңілі алаңдап жүргенде, бір күні: «Сізге комиссия бірден екі рөлді бекітті. Қамқа мен оның қызы Мәликаны ойнайсыз. Сіздің жасыңыз Мәликаға дәл ке­леді» деген қуанышты хабар жетеді.

Бұл фильм Оралхан ағамыздың туған жері Катонқарағайда тү­сірілді. Содан болар кинода Алтай­дың асқақ сұлулығы мен сұсты бейнесі барынша ашылған. Адам мен табиғат арасындағы тылсым сырды режиссер тап баса білген. Әуелде Ас­пан шалдың рөлін ой­науға Ыды­рыс Ноғайбаев емес, Кененбай Қо­жабеков бекітіліпті. Алайда Кенен­бай аға сол кезде сырқаттанып қа­лып, оны аяқ астынан Ыдырыс аға сомдауға тура келген. Алайда қа­зақ өнерінде өз орын­дары айтулы екі тұлғаның қай-қайсысы да бас кейіп­керді келістіріп ойнайтыны анық.

Зибагүл апай бір сөзінде, қа­ламгер Оралхан Бөкей туған жерінде түсірілім тобымен бастан-аяқ бірге жүргендігін айтады. Тіпті түсірілім тобын ауылдағы әке-шешесінің үйіне қонаққа шақырып, дәм тат­тыры­пты.

– Жазушы кейіпкерінің прото­типі өмірде бар адам. Сол Катон­қарағайда тұрады. Сондықтан мен оны көзіммен көріп, жақынырақ та­нысқым келді. Айтпақшы, кино­дағы бір эпизодта сол кісінің өзі түскені бар. Бірақ онда оның жүзін көре алмайсыз, тек кереуеттен түсіп, арқасымен кетіп бара жатады. Со­дан түсірілім тобының мүшелері сол кісінің үйіне бардық. Бізді жа­ны қалмай күтіп, қарсы алды. Екі аяғынан айырылған ағаның әйелі – өте қарапайым жан. Бізге есік­тен сығалап қарайды, тура қара­майды. Апай күйеуінің тізесіне ескі күпәйкені қабаттап тігіп беріпті. Есіктің алдында үлкен сәкі бар. Ол кісі сол биік сәкіден секіріп атқа мінеді. Әңгімелесіп отырғанда үй иесі: «Қазір протез аяқ шығыпты деп естимін. Шіркін, соны киіп, өз аяғымен жүріп кетсем ғой», деп бір арманын айтты. Енді ол кісінің өмірге деген құштарлығы керемет, өте еңбекқор екендігін таныдым, – дейді ол.

Көркем фильм жарыққа шық­қаннан кейін оны көрермендер жылы қабылдады. Біз сөз етіп отыр­ған талантты актриса «Сайтан көпірден» кейін көрнекті ақын Ол­жас Сүлейменовтің поэмасының желі­сімен жазылған «Балкон» филь­мінде – Жанна мен жазушы Смағұл Елубайдың «Ақ боз үй» романы бойынша түсірілген «Сұрапыл Сұр­жекейдегі» ауылнайдың әйелін айшықты сомдап, кино өнеріндегі қолтаңбасын даралады. Одан кейін де бірқатар фильм мен телехикаяға түсіп, жұртшылықтың қошеметіне бөленді.

Алайда театрсүйер қауым Зиба­гүл Қаринаны дарынды драма актрисасы ретінде жақсы көреді. Өт­кен ғасырдың сексенінші жыл­дарының басында Алматыдағы теат­р және көркемсурет институын тәмамдағаннан кейін ол алғашқы еңбек жолын Торғай облыстық драма театрында, одан соң Жезқазған қаласындағы қазақ музыка драма театрында, 1995 жылдан бері бас қаладағы Қаллеки театрында жемісті еңбек етіп, киелі сахнада Шыңғыс Айтматовтың «Ана-Жер-Анасында» – Айшаны, Ғабит Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш – Баян сұлуында» – Баянды, Мұх­тар Әуезовтің «Қарақыпшақ Қобы­ландысында» – Күнекейді, Әбді­жәміл Нұрпейісовтің «Қан мен терінде» – бәйбішені, Әкім Тара­зидің «Үкілі жұлдызында» – Биді және тағы басқа бірнеше ғажайып кейіпкерлер галереясын жасап, өнер өрінде өз өрнегін айшықты қашады.

Соңғы жаңалықтар

Озық технологиялы операциялар

Медицина • Бүгін, 07:09

Маңызы зор мәдени жоба

Қоғам • Бүгін, 07:07

Қарашадағы қара өлең

Қоғам • Бүгін, 07:04

«Спартак» сан соқтырып кетті

Хоккей • Бүгін, 07:02

Кукушкин күшіне енді

Теннис • Бүгін, 07:00

Кетігін тапқан кәсіпорын

Экономика • Кеше

Аян туралы баян

Руханият • Кеше

Үздіктер анықталды

Футбол • Кеше

Франция – плей-оффта

Футбол • Кеше

Аяздағы апат

Аймақтар • Кеше

Археолог асулары

Қоғам • Кеше

Ұқсас жаңалықтар