Үкімет • 23 Қыркүйек, 2021

Аударма жұмыстары аяқталды

31 рет көрсетілді

«Рухани жаңғыру» бағдарламасының маңызды тармағы «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы саналады. Бұл жоба елімізде 4 жыл бұрын қолға алынған болатын. Кеше Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің алаңында ұйымдастырылған баспасөз мәслихатында аталған жобаны іске асыру жұмысы қорытындыланды.

– «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жоба­сының мақсаты – дүние жүзін­дегі беделді оқу орындарында қол­да­нылатын әлемдік авторлардың оқулықтарын қазақ тіліне аударып басып, еліміздегі оқу орындарына жеткізу. Атауы айтып тұрғандай, бұл жоба негізінен гуманитарлық салада білім беру бағытына арналды. 2017 жылдан бері бас-аяғы 100 оқулық аударылды. Оның әрқайсысы 10 мың данамен басылып, Қазақстандағы барлық жоғары оқу орындарына, соның ішінде жекеменшік жоғары оқу орындарының кітапханаларына жеткізілді. Бұл оқулықтардың мәтіні электронды нұсқада «Қазақстанның ашық университеті» деп аталатын www.openU.kz және 100kitap.kz сайттарында орналастырылды. Оны оқимын, осы оқулықтардың негізінде жұмысты ұйымдастырамын деген оқытушыларға барлық жағдай жасалды, – дейді «Ұлттық аударма бюросы» қоғамдық қорының директоры Рауан Кенжеханұлы.

Сонымен қатар осы оқулықтар­дың негізінде қазіргі заман талабына сай қашықтан оқытуға арнал­ған онлайн курстар дайындалды. Әр оқулықтың негізінде жалпы саны 200 курс, 5 мыңнан аса бейнедәріс әзірленді. Бұл шешім студенттер қашықтан оқуға мәжбүр болған пандемия кезінде маңыздылығын көрсетіп, таптырмас көмекші құрал болды. Былтырғы оқу жылында «Қазақ­станның ашық универ­ситетін­дегі» осы курстарды студенттер 2 млн рет ашып қарап, қолдан­ған екен. Бүгінде аталған платфор­маға 100 мыңнан астам қолданушы тіркелген.

– Аударылған оқулықтардың бағы­ты мен атауына тоқталғым келе­ді. «Рухани жаңғыру» бағдарла­масы алғаш қолға алынған кезде қам­тылатын бағыттар айқындалған болатын. Соның ішінде философия, әлеуметтану, тарих, мәдениеттану, тіл білімі, журналистика, экономика бағыт­тары бар. Осы бағыттардың бар­лы­ғы қамтылды. Сонымен қатар оқулық іріктеген кезде біз Қазақ­стандағы жоғары оқу орындарының талап-тілектерін ескеруге тырыстық. Өз кезегінде, еліміздегі жоғары оқу орындары өздеріне қажет деген оқулықтарға ұсыныс берді. Осылайша, жалпы саны 800-ден аса оқулыққа ұсыныс келіп түсті, – деді Р.Кенжеханұлы

Президент жанындағы қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұлттық комиссияның жұмыс тобы осы оқулықтарды сараптап, аударылуға тиіс оқулықтардың критерийін шығарды. Оқулықтар сол талаптардың негізінде іріктелді. Әрине, 100 оқулықты 1 жылда аудару мүмкін емес. Сондықтан аударма жұмыстары кезең-кезеңге бөлінді. Алғашқы жылы 17 оқулық, кейін 30 оқулық, бұдан соң тағы 30 оқулық, сосын қалған 23 оқулық аударылып, жоба мәресіне жетті.

– Әуелі біз дүние жүзіндегі аударма ұйымдарының жұмыс тәсілін, тех­нологиясын зерттеп көруге тырыс­тық. Содан кейін университеттер­дің жанындағы оқулық шығару­­мен айналысатын алдыңғы қатарлы баспа үйлерімен, халықаралық ірі баспа ұйымдарымен байланыс орнаттық. Бұдан соң осы жобамен айналысатын мамандар мәселесіне көштік. Қоғамдық ұйым ретіндегі мақсатымыз осы жобаға араласуға тиіс мамандардың басын қосу, ортақ платформа ретінде қызмет ету болды. Бұл ретте, біз отандық жоғары оқу орындарының ұстаздар қауымына, басшылығына, ғылыми орталықтарға ұсыныс жасадық. Сонымен қатар жекелеген мамандармен ақылдасып, жобаның редакциялық алқасын құрдық. Бұған қоса, әрбір оқулыққа жауапты ғылыми, әдеби редакторлар таңдалды. Жобаға бас-аяғы 300-ден аса маман атсалысты. Олардың қатарында елге белгілі ғалымдар, танымал қаламгерлер, қазақ тілінің мамандары, баспагерлер болды, – дейді Р.Кенжеханұлы.

«Ұлттық аударма бюросы» ең алдымен Батыс пен Шығыстың интел­лектуалдық тарихын бірдей қам­туға тырысты. Мәселен, атақ­ты Бертран Расселдің «Батыс философиясының тарихы», Энтони Кеннидің философия тарихына арналған 4 томдық жинағы, Сократтан Деридаға дейін­гі философияның қысқаша тарихы, Ислам философиясы мен класси­калық араб ойшылдарының антологиялары, Жапон, Үнді және Қытай философиясы толық қамтылды.

– Әлеуметтану және психология топтамасында Ритцердің «Әлеуметтану теориясы», Майерстің «Әлеуметтік психология» оқулығы, Элиот Аронсонның (The Social Animal) «Көпке ұмтылған жалғыз» атты еңбегі, Шульцтың «Қазіргі психология тарихы» аударылды. «Халық саны және қоғам: демографияға кіріспе», «Интернет психологиясы» оқулықтары бұрын бізде болмаған жаңа пәндерге негіз қалады. Тіл білімі және әдебиеттану саласында аударылған оқулықтар қатарында Стивен Пинкердің (The Language Instinct) «Тіл – инстинкт», Виктория Фромкиннің «Тіл біліміне кіріспесін» және Майкл Райанның 5 томдық «Әдебиет теориясы» атты жинағын айрықша атап өткім келеді, – дейді Р.Кенжеханұлы.

Экономика, менеджмент және кәсіпкерлік топтамасында микро және макроэкономика бағытын­дағы бірқатар оқулық қазақ тілінде алғаш рет жарық көрді. Сол арқылы қазақстандық экономикалық және бизнес-мектептер тұңғыш қазақ тіліндегі MBA секілді іскер­лік бас­қару, бизнеске қажетті маман­дық­тарды оқыта бастады.

– Тарих, антропология және дінтану бағытында МакГроХил бас­пасы дайындаған адамзат тарихын толық қамтыған, екі томдық «Панорама: дүниежүзі тарихы», «Тарихи білім пәні мен зерттеу әдістері», «Антропология тарихы мен теориясы», Энтони Смиттің «Ұлт­тың этностық тамыры» атты зерт­теуі, сондай-ақ Керон Армстронг­тің әлемге әйгілі (History of God) еңбегі қазақша «Құдайтану баяны» деген атпен алғаш рет шықты. Еліміздегі шығармашылық және өнер бағытындағы оқу орындары арнайы өтініш айтып, ұсыныс­тарын жолдаған болатын. Соның негі­зін­де жобаға осы бағыттағы бір­қатар оқулық қосылды, – дейді Р.Кенжеханұлы.

Мұндай оқулықтардың қатарында әлемдік бестселлер сана­­латын Эрнст Гомбрихтың (The Story of Art) «Өнер тарихы», Кембридж баспасының «Өнер фи­ло­софиясы» мен 2 томдық «Әлем­­дік музыка тарихы» аударыл­ды. Соның нәтижесінде көпте­ген әлемдік өнер және музыка жауһар­лары алғаш рет қазақша атау алып, сипатталып, талданды. Соны­мен бірге театртану, кино теория­сы мен тарихы, сценарий жазу, режис­сура негіздері, этика теория­сы мен қазіргі мәселелері, Борев­тың «Эстетикасы» және Юрий Лот­манның «Семиосферасы» аудары­лып, ана тіліміздегі өнер және әсем­дік туралы танымның көкжиегін айтарлықтай кеңейтті.

 

Соңғы жаңалықтар

Қант тапшылығы неде?

Экономика • Кеше

Бензин қымбаттайды

Экономика • Кеше

Ақ желеңділерге алғыс

Медицина • Кеше

Адалдықтың эталоны еді

Қазақстан • Кеше

Бұйратау базарлығы

Туризм • Кеше

Ғасыр бұрынғы қазақ өмірі

Қазақстан • Кеше

Үш үнсіздік

Өнер • Кеше

Ұқсас жаңалықтар