Коронавирус • 30 Қыркүйек, 2021

Енді... «Eta»

51 рет көрсетілді

Елімізде отандық және басқа да вакцина түрлері болғанымен, екпемен қамту әлі де төмен. Мәселен, жұрттың 60%-дан астамы вакцинаның бірде-бір дозасын әлі алмаған. «Алдым» деген анықтамасы барлардың бір бөлігіне күмәнмен қарауға тура келеді. Ал АҚШ-тың көп бөлігінде, Данияда ересектердің 80%-ы вакциналанған.

Осы мәселеге орай вирусолог, Про­­­филактикалық медицина акаде­миясының президенті, Америка ден­саулық сақтау қауымдастығының мү­­шесі Алмаз Шарман коронавирус му­­тациясының қаупі вакциналанған халықтың үлесіне байланысты еке­нін дәйектейді. Ол кейбір елдерде вак­циналаудың кешігуі басқа елдермен салыстырғанда коронавирустың жаңа нұсқаларының пайда болуына әкелетінін алға тарта келе, вирустың штамдары мен нұсқаларын ажырату қажеттігін, кейбір техникалық айыр­машылықтар бар екенін айтады.

«Біз коронавирустың түрлі нұс­қалары туралы сөз қозғап отырмыз. 1 маусымнан бастап ДДҰ оны грек әліпбиінің әріптері – альфа, бета, гамма, «Дельта» деп атауды шешті. Бұған де­йін «үнді», «бразилиялық», «оңтүстік афри­калық» деп атап келдік. Бірақ мұн­дай коннотация болмауы үшін олар оны әріптік белгілермен атауды ұйғарды», дейді профессор.

Алмаз Шарман пандемия басталға­лы бері әлемде індеттің талай нұсқасы тіркелгеніне мән берді. Шамамен ай са­йын екі немесе үш нұсқа пайда болды. Сонымен қатар тиімді вакциналардың пайда болуымен мутацияның жиілігі тездеді. Бұл – табиғи эволюциялық процесс.

«Вирус та тірі қалудың жолдарын іздеп, белсенді түрде мутациялана бас­­­тайды. Шындығында, вирустың тек 30 мың нуклеотид негізі бар және оның мутациялық нұсқаларының са­ны шектеулі. Вирустардың бірнеше нұс­қасы бар, олар жұқпалы және вак­ци­на­ларға төзімді болуы мүмкін немесе вак­ци­налардың әсерінен жалтаруы мүм­кін, бірақ жұқпалылығын жоғал­тады. Бұл альфа, бета және гамма нұс­қа­ларында. Біз қазір «Дельтаның» өте жұқ­­палы нұсқасымен алысып отыр­мыз. Мен бұл коронавирустың соңғы аг­­рес­сивті нұсқасы деп ойлаймын және бо­­лашақта пандемия жойылуы керек», деді А.Шарман. Мысалы, оңтүстік­аф­ри­калық нұсқаның вак­цина­ларға төзім­ді екені анықталды, бірақ сонымен бір­ге ол тез жұқпайды. Ал «Дельта» нұс­қасы өзінен бұрынғыларды ығыстырып, қа­уіпті әрі жұқпалы болып шықты. «Дель­та» нұсқасы жоғалып бара жатқанда вак­циналанған халықтың үлесі төмен бол­са, басқа нұсқалар пайда болуы мүм­кін. Профессор вирус штамдары мен нұс­қа­ларын шатастырмауды сұ­рады. Яғни бұл штамдар – ви­рус­тың тағы бір сапа­лық сипатта­масы. Штам­дарға 2003 және 2012 жыл­дары таралған және Оңтүстік-Шығыс Азия­да атипиялық негізгі эпи­де­мияны тудыр­ған вирустар жатады. Вак­циналау дең­гейінің жеткіліксіздігі жағдайында ко­ро­навирус мутацияға ұшы­рап, жаңа нұс­қаларды тудырады.

«Вакциналардың коронавирусқа қар­сылығы, әсіресе ковидтің «альфа» нұс­қасында тиімді. Бұл нұсқа жұқпа­лы болғанымен, вакциналар оны баса алады. «Дельта» нұсқасының өзгеше тәсілі бар, ол вакциналардан аздап бас тартады, дегенмен вакциналар 70-80% жағдайда өзінің тиімділігін көрсетеді», деді А.Шарман.

Ол Қазақстанда соңғы екі айда індет негізінен «үнді» деп аталатын «Дельта» нұсқасынан тарағанын айтты. Бұл «британдық» және «уханьдық» нұс­қаларға қарағанда 60%-ға жұқпалы. «Вак­циналану артқан сайын вирус өзі­нің күшін жойып, қарапайым инфек­ция­ға айналады. Дертпен күресті тоқ­­татуға болмайды. Вакциналанған аза­маттар санын көбейте отырып, корона­вирусты эндемиялық ауруға айналдыратын боламыз», деді А.Шарман.

Дәрігер айтқандай, вакциналанудан кейінгі иммундық қорғаныс вирус­қа той­тарыс береді. Сондықтан екпе алу­дың маңызы өте зор. «Мысалы, өт­кен жылдың маусымын­да ауырып, екпе ал­мағандардың ықтималдылығы жоғары. Иә, белгілі бір дәрежеде вакциналар жаңа нұсқаларға қарсы тиімділігін жо­ғал­тады, бірақ со­ған қарамастан, 80% жағ­дайда иммун­дық қорғаныс сақ­та­ла­ды», деді профессор. Сонымен қа­тар ғалым мутация жиілігін азайту үшін санитарлық нор­маларды сақ­тау­ды жалғастыруға ша­қырады. «Eta» коро­на­вирусының жаңа мутацияланған нұс­қасы туралы баян­дай келе, оның алғаш рет 2020 жыл­дың желтоқсанында белгілі бол­ға­нын, инфекция Нигерия мен Ұлы­бри­танияда, енді Қазақстанда анықтал­ғанын жеткізді.

«Бұрын коронавирус айына екі рет мутацияға ұшыраса, бүгінде жиі өзге­реді. Қазіргі уақытта «Eta» басқа тол­қын туды­руы мүмкін деген ақпарат жоқ. Мед­ици­налық қауымдастық бұл оп­ция­ға алаң­дамайды. Коронавирустың «Дельта» нұсқасы өте қауіпті», дейді А.Шарман.

Ғалым коронавирусқа қарсы вакциналану дерттің ауыр түрінен және өлім-жітімнен қорғайтынын тағы да еске салды.

 

АЛМАТЫ

Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар