Қоғам • 16 Мамыр, 2022

Оңалту орталығының оңтайлы әдістері

22 рет көрсетілді

Ұл өссе ұлысым деп, қыз өссе өрі­сім деп ұғатын ұлтымыздың ұр­пақ қамына келгенде ұста­ны­мы ұсақталған емес. Оның амандығы, білімі, болашағы әрдайым санасында сап түзеп тұрады. Ғасыр өтіп, ғалам өзгерсе де бала тәрбиесіндегі баба өсиеті көнерген емес. Перзентінің басы ауырып, балтыры сыздамасын деп ана жүрегі езіліп, әке жүрегі елжіреп тұратыны бесенеден белгілі. Өкініштісі, соңғы кезде елімізде церебралды сал ауруына шалдыққан бала саны артуда. Оларды оңалту шаралары қалай жүзеге асуда? Осы мәселеге тоқталып өтсек.

Балаларды Ұлттық оңалту орталығының директоры, ғы­лы­ми медицина докторы Шолпан Бөлекбаева орталықта әртүрлі ем-шара, түзету-дамыту сабақтары барын тілге тиек етті.

– Балаларды оңалтудың ұлт­тық орталығы мүмкіндігі шек­теу­лі балалар мен жасөспірім­дер­ге кешенді оңалту қызметін көрсетеді. Оңалтуға еліміздің әр аймағынан келетін балалар 25 күн орталығымызда болады, әртүрлі ем-шара, түзету-дамыту сабақтарымен қамтылады. Осы оңалту кешенінің жемісті әрі тиімді болуына баланың кө­ңіл күйінің оң жағдайда болуы тікелей әсер ететінін ескере отырып, біз оларға өте кең ауқымда түрлі бағыттағы, психологиялық жай-күйінің орнықты болуына әсер ететін іс-шараларды кеңінен өткізіп отырамыз. Осы орайда біздің орталықта тек биыл ғана емес, әр жыл «Ба­лаларды қорғау жылы» десем, артық болмас. Сонымен қатар осы жылдың «Балаларды қорғау жылы» болып жариялануына байланысты, орталық өз тарапынан еліміздің оңалту саласына үлес қосу мақсатында іс-шаралар жоспарын құрып, оны жүзеге асыруды қолға алған. Бұл жоспар бойынша, мысалы, мына төмендегідей іс-шаралар көзделіп отыр: аймақтарға мамандар жіберіп, әдістемелік-ұйымдастыру бағыты бойынша көмек көрсету, оқыту-біліктілікті арттыру шараларын жүзеге асыру жұмыстары, Денсаулық сақтау министрлігімен бірге балаларды оңалту қызметін дамытудың Жол картасын дайындауға қаты­су, ата-аналардың қоғамдық ұйымдарына олардың мүгедек балаларын оңалтуға қосымша тегін квоталар бөлу, медициналық көмек көрсетудің клиникалық хаттамаларын, өз саламыз бойынша әдістемелік нұсқаулықтарды әзірлеуге қатысу, «Балалардың мектепке баруға керек-жарағын жинаймыз» акциясы бойынша көпбалалы және тұрмыс деңгейі төмен қызметкерлердің бірінші сыныпқа баратын балаларына оқуына қажетті бұйымдарды алып беруге көмек ету, – деді Ш.Бөлекбаева.

Баланың церебралды сал ауруына шалдығу себебі әртүрлі. Бұл себептерге баланың жүйке жүйесінің бұзылуына әкеліп соғатын факторлардың әсер етуі негіз болады. Мысалы, бала­ның миының тұншығуы, нәрес­тенің миына инфекция түсуі, анасының қайсыбір аурулармен ауыруы және кейінгі кезде медицина ғылымының алға жылжып дамуының арқасында қол жеткізген жетістік: шала туған, салмақ мөлшері 500 грамнан артық болған нәрестелердің өмі­рін сақтап қалу мүмкіндігінің жоғарылауы (өкінішке қарай, бұл нәрестелердің миы мен жүйке жүйесі жеткілікті толыққанды түрде жетіліп үлгермейді). Әри­не, айта кетер бір жайт: бұл факторлардың барлығы бірдей церебралды сал ауруына әкеліп соқпайды, алайда сондай диагнозбен туу ықтималдылығы арта түседі.

Еңбек және әлеуметтік қор­ғау министрлігінің статистика деректеріне жүгінсек, 2020 жылы церебралды сал ауруына шалдыққан бала саны 17 939 болса, 2021 жылы 18 307 бала болыпты.

– Церебралды сал ауруы ми және орталық жүйке жүйесінің органикалық бұзылысы салдарынан пайда болуы және ол бұзылыстың қайта қалпына келуі мүмкін еместігі себепті, бұл аурудан 100 пайыз сауығу мүмкін емес. Алайда науқас жағдайының ауырлық дәрежесіне (жеңіл, орташа, ауыр) қарай оңалту шараларын өткізе отырып, баланың дене қимыл мүмкіндіктерін жақсарту, күнделікті өмірге бейімделуін, өзіне-өзі қызмет көрсету ауқымын кеңейту, қо­ғам­да өз орнын алуы­на, өз әлеуетіне сәйкес білім алуы­­­на, кәсіп игеруіне жол ашуға бо­лады. Бүгінгі таңда елімізде осы бағытта қызмет атқаратын оңалту орталықтары, түзету-да­мы­­ту мекемелерінің санының кө­­беюі де оң нәтижесін береді деп ойлаймын, – деді Шолпан Әділжанқызы.

Сонымен қатар ол оңалту­дан өтуге мұқтаж балаларды мүмкіндігінше кеңінен қам­та­­масыз ету үшін орта­лық Ден­сау­лық сақтау министр­лі­гі­мен бір­лесе отырып жыл сайын ор­та­­лыққа жатқызу жоспарын құ­­­ра­­тынын атап өтті. Бұл жос­пар орталықтың төсек санын (300 төсек) ескере отырып, әр ай­мақта тіркелген мүмкіндігі шек­теулі баланың санына пропорциялы түрде жасалады. Осы жоспар бойынша орталықта 1 жылда 4 200 бала оңалту ке­шенінен өте алады және квота бөлу облыстық денсаулық сақтау саласын басқару орган­да­рының құзыретінде. Яғни бала өзі есепте тұратын емханасы арқылы облыстық және республикалық дәрежедегі қа­ла­лардың (Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент) денсаулық сақтау басқармаларынан квота алып, белгілі мерзімінде орталыққа ке­ліп емделеді.

– Науқас балалармен жылдар бойы жұмыс істеу тәжіри­бе­міз көрсеткендей, бала­ның денсаулығының оңалуы маман­ның мүмкіндігінше ертерек іске кірісуіне байланысты. Яғни сырқатты ерте бастан диагностикалау және оған қажетті емдеу-оңалту шараларын бірден бас­тап кету – жақсы нәтижеге қол жеткізудің, аурудың асқынуының алдын алудың басты шартының бірі. Оңалтуға мұқтаж балалар мультимамандар тобының (реабилитолог дәрігер, профильдік мамандар, учаскелік дәрігер, басқа да мамандар) бақылауында бола отырып қажетті ем-шаралар кешенін уақтылы алып отыруы керек. Балаға жасалатын емдік-оңалту шараларының барлығы ағзаның өмірлік әлеуетін барынша сақтау, жетіспеген мүм­кіндіктердің орнын толтыру, бас­қа мүмкіндіктермен алмастыру бағытында жүргізілуге тиіс. Қазіргі таңда өзіміз қолданып жүрген және еліміздің денсаулық саласында кеңінен енгізуге атсалысып жүрген Өмірлік дағды­лардың халықаралық классификациясы шкалалары бойынша бағалауды енгізу мүмкіндігі шектеулі балалар мен ересектерді оңалтуда жан-жақты жұмысты жоспарлап жүзеге асыруға мүм­кіндік беретінін көріп отырмыз. Осындай қолға алынып жатқан жұмыстар нәтижесінде балаларды оңалту саласына нақты үлесімізді көптеп қосамыз деген сеніміміз бар, – деді орта­лық директоры.

Қорыта айтқанда, балалардың бақытты ғұмыр кешуіне түрлі жағдайлар жасалуда. Әлеуметтік, медициналық қолдау жұмыстары да тоқтаған емес. Жоғарыда айтылған оңалту орталықтары көрсететін қызметтер де осының бір парасы десек болады.

Соңғы жаңалықтар

Бүгін - Ұлттық домбыра күні

Қазақстан • Бүгін, 08:50

Ұқсас жаңалықтар