Экология • 23 Мамыр, 2022

Қалдық өңдеуді өрістетуге не кедергі?

32 рет көрсетілді

Қостанай облысында Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің Экологиялық реттеу және бақылау комитетінің төрағасы Зұлфұхар Жолдасов коммерциялық емес ұйымдардың өкілдерімен кездесті. Одан кейін өңірлік коммуникация қызметі орталығына келіп, БАҚ өкілдерінің сауалдарына жауап берді. З.Жолдасов Қостанай облысының экологиялық жағдайы басқа өңірлермен салыстырғанда тұрақты екенін айтты. Алайда өңірде әлі де күн тәртібінен түсе қоймаған бірқатар күрмеулі мәселелер бар.

– Бірінші мәселе, қоқыс қалдықтарына қатысты. Елі­мізде шамамен 4 мың по­лигон бар, бірақ оның 20%-дан астамы ғана заңда көрсетілген талаптарға сәй­кес жұмыс істеп жатыр. Заң­сыз полигондар мәселесі де ушығып тұр. Қостанай өңі­рінде мұндай 600-ден астам полигон бар. Бүгінге дейін соның 90%-ға жуығы жойылды. Алайда осымен қоқыстың көбін жойдық деуге болмайды. Өйткені қоқыс қалдықтары жыл сайын қар еріген соң қайта пайда болып жатқанын көріп отырмыз. Бұл келеңсіздіктің алдын алу үшін заңға өзгерістер ен­гі­зуді қажет етеді, – деді ко­митет төрағасы.

Заңнамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізілгеннен кейін ғана мәселе жүйелі ше­шімін тауып, арнайы тізім­ге енген компаниялар ғана қоқыс шығарумен айна­лыса алатын көрінеді. Осы­лай­ша, тұрмыстық қалдық­тарды көзді ала бере таса жер­ге қалай болса, солай төге салатын жауапсыз кәсіп­керлер емес, заманауи GPS жүйе­сімен жабдықталған арнайы техникасы бар кәсіп­керлер атқаратын болады.

Қостанай қаласындағы «Та­залық-2012» серіктесті­гі­не қарасты тұрмыстық қал­дықтарды сұрыптау желі­сінің жұмысы көптен бері тоқтап тұр. Өйткені желіні іске қосып, жұмысты жандандыра алатын білікті мамандар жоқ. Экологиялық рет­теу және бақылау комите­тінің төрағасы бұл мәселені де қозғады.

– Мұндай кәсіпорындар одан әрі өңдеу жұмыстарын тиімді жүргізе алатын ком­па­нияларды іздеп табуы керек. Қостанай өңірі қалдық­тарды қайта өңдеу бойынша алдыңғы орында. Егер 2020 жылы өңделген тұрмыстық қалдықтардың үлесі 12%-ды құраса, 2021 жылы 17%-ға дейін жетті. Өңірде мем­лекеттік қолдау іс-шара­ларының нәтижесінде 26 қайта өңдеу кәсіпорны пайда болды. Мұның сыртында, «Жасыл Қазақстан» бағ­дарламасы аясында сұрып­таушылар мен қайта өңдеу­шілерді қолдау жобалары бар. Әлемдік тәжірибеге зер салсақ, қоқыс өңдеудің та­бысты бизнес екенін кө­реміз. Сондықтан саланы да­мыту, табысқа жету жер­гілікті кәсіпкерлердің білік-тәжірибесіне байланысты, – деді З.Жолдасов.

Кездесуде жергілікті қа­сапха­налар мен ет өңдеу ком­­бинаттарындағы шикізат қалдықтарын жою мәселесі сөз болды. Бұған дейін ет өңдейтін кәсіпорындардың заңды белшеден басып ши­кізат қалдықтарын арнайы орында жоюдың орнына, қанын сорғалатқан күйі по­ли­гондарға өткізетіні, он­дағы­лардың заңмен тыйым салынған қалдықты қым­сынбай қабылдай беретіні туралы сөз болып, оның арты дауға айналған.

– Бас прокуратура Қос­та­най облысының экология департаментіне осы өңір­­дегі бес компанияның сани­­тарлық талапқа сәйкес­тігіне тексеруді тапсырып отыр. Полигонға жауап­ты «Горизонт-2020» ЖШС заңсыз қалдықтарды қа­был­дағаны үшін сот арқы­лы жауапқа тартылды. Жал­пы, мал сою цехтары ет қал­дықтарын арнайы пештерде өртеуі керек немесе мұндай өндірістік қалдықтар жем шы­ғаратын кәсіпорындарға өңдеуге жіберілуге тиіс. Тіп­ті болмаған жағдайда Бек­кери шұңқырына көму керек, – деді комитет басшысы.

Өңірде құрылыс қалдық­тарына қатысты көптен ше­шілмей келе жатқан қор­далы мәселелер бар. Құры­лыс қалдықтарын поли­гон аумағына көмуге бол­майды. Өңірде қатты қал­дық­тың бұл түрін қайта өңдей­тін кәсіпорындар да жоқ. Бұл енді құрылыс компа­ния­­ларының бас ауруына айнал­ған күрделі мәселе болып тұр. Мұндай жағдайда құрылыс компанияларына не істемек керек?

Комитет төрағасының айтуынша, құрылыс қалдық­тарын 6 айға дейін полигонда сақтауға болады және жауапты кәсіпорын ол үшін ешқандай эмиссия төле­мейді. Оның үстіне, полигондар құрылыс материалдары қалдықтарын өз қажетіне де пайдалана алады.

– Негізі, полигонның қал­­дықтарды көметін құм-топырақ алатын өз карьері болуы керек. Бірақ қалдықты көму тиімсіз, қайта оларды кәдеге жаратуға тырысу керек, – деді З.Жолдасов.

Өңірде қалдықтарды қай­та өңдеу кәсіпорындары Руд­ный мен Қостанайда ғана бар.

 

Қостанай облысы

Соңғы жаңалықтар

ТүркПА-ның атауы өзгереді

Парламент • Кеше

Алматы жолдарын су басты

Аймақтар • Кеше

Ұқсас жаңалықтар