Қазақстан • 22 Маусым, 2022

Ұлттық идея бір-бірімізді тыңдаудан басталса игі

225 рет көрсетілді

American Dream немесе «америкалық арман» ұғымы Америка Құрама Штат­тарының миллиондаған халқын өркениетті өмірге жетелейтін ұлттық идеяға айналғалы қашан?! Сол секілді қытай халқының ұлы реформаторы Дэн Сяопиннің реформалар мен ашықтық саясаты да ханзу жұртын бір тудың астына жұмылдырып, Қытай елі дамудың жаңа кезеңіне қадам басқанын тарихтан білеміз. Ал Қазақстан халқын қандай ұғым біріктіреді?

Таяуда Ұлытаудың төрінде өткен Ұлттық құрылтайда белгілі ғалым, математик Асқар Жұмаділдаев: «Біз «мәңгілік» деген сөзді көп айтып кеттік. Мәңгілік ел неше жыл? Жиырма жыл ма, әлде отыз жыл ма? Қаңтар кезінде осы сұрақ көлденеңнен қойылды. Көшеге жастар шықты. 99%-ы жиырма мен отыз жастың арасындағы қазақ жастары. Барлығы тәуелсіздіктің ұрпағы. Барлығы мектепте қолдарын жүрегіне қойып, гимн айтқан. Барлығы рухани жаңғырып, «мәңгілік елде тұрып жатырсыңдар» дегенді естіген. Ал онда неге мұндай жағдайға жеттік?», деп айтқаны есімізде. Рас, ойландыратын пікір.

Даусыз, ордалы отыз жылдың ішінде жеткен жетістігіміз аз емес. Бірақ назарсыз қал­ған кемшіліктеріміз де бар екенін мойындауымыз керек. Әлеуметтік жағдайды былай қойғанда, біздің қоғам түрлі тап пен жіктерге бөлініп кеткенін жасыру мүмкін емес. Бұл үш онжылдықтағы бұрыс жемістеріміздің бірі десек, қателеспегеніміз болар. Әлбетте, бұл жерде сыртқы, ішкі күштердің ықпалын да жоққа шығаруға тағы болмайды. Заман қанша өзгерсе де «Бөліп таста да, билеп ал» қағидасы өзінің өзектілігін жоймайтыны белгілі. Оның үстіне цифрлы медиа дәуірінде «жұмсақ күш» сая­сатының кез келген мемлекетке ықпал ету­дің тиімді құралына айналғанын ескерсек игі. Сон­да өркениетті қоғам құру үшін қайтпек керек?

Жоғарыда келтіргеніміздей, әлемдегі озық елдер дамудың даңғыл жолына түспес бұ­рын өткеннен сабақ алып, болашаққа тың қадам жасау үшін ұлттық идеяның төңірегінде бірігіп, топтаса білген. Оның жарқын мысалын АҚШ, Германия, Жапония, Оңтүстік Корея және Сингапур сынды озық елдердің негізінде байқауға болады. Аталған мемлекеттер экономиканы жүйелі түрде әртараптандырып, адам құқығы, оның таңдау хақы мен еркіндігіне басымдық берудің үздік үлгісін көрсете білді. Алайда олар осындай дәрежеге жетуден бұрын түрлі сынақ кезеңдерін кешкенін әсте ұмытқан емес. Айталық, Құрама Штаттарға бүгінгідей әлемнің бірінші экономикасы мен жоғары технологиялық елге айналу үшін алдымен 30-шы жылдардағы «Ұлы күйзеліс» кезеңін басынан өткеруге тура келді. Германия мен Жапонияға да 40-шы жылдардағы ел тарихындағы милитаристік дәуірді ұмытып, адамзаттың алдында арын тазалауға біраз уақыт қажет болды. Ең бастысы, бұл елдер қаралы күндерден сабақ алып, қателіктерді келешекте қайталамаудың жолын тапты.

Әлбетте, бұл орайда Қазақстан қаңтар оқи­ға­сынан қандай сабақ алды деген заңды сауал туындайды? Екінші Республиканы қа­лып­­­тастырудың моделін Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың айқындап бер­ге­ні­нен көпшілік хабардар. Ал енді осы Рес­пуб­ликаны іс жүзінде құру үшін ұлтты ұйыс­ты­ратындай баршаға ортақ идея қажет емес пе?!

Қоғамдағы көңіл күй мен әлеуметтік желі­лердегі пікірлерді бағамдасақ, қазір еліміз­ге ауадай қажет басты идея – бір-бірімізге құлақ түріп, бір-біріміздің ойымызбен санасуда жатқан сынды. Кешегі толқулардың тұтануына да билік пен халықтың арасындағы байланыстың ажырап қалуы әсер еткенін көпшілік жақсы түсінеді. Жасыратыны жоқ, қандай да бір маңызды мемлекеттік деңгейдегі шешімдер болсын немесе заң, бағдарламалар қабылданғанда, көп жағдайда қоғамның тілегі ескерусіз қалып жатады. Бұл өз кезегінде мемлекет пен халықтың арасындағы вакуумның нығая түсуіне әсер етеді. Мысалға, былтыр ғана қабылданған Экологиялық кодексті алып қарайық. Аталған реформаны тұтастай қоғам жақсы қабылдағанымен оның кейбір нормаларына, атап айтқанда, Қоршаған ор­таға әсерін бағалау мен Озық қолжетімді тех­нологиялардың анықтамалығына байланыс­ты қоғамда біраз дау туындады. Эко­логтер мен салалық қауымдастықтардың наразы­лығынан кейін салаға жауапты ведомство заңға тәуелді актілерді енді толықтырып, жетіл­діруге мәжбүр. Егер де бұл мәселе қоғамдық талқылаудың сүзгісінен өткізіліп, мүдделі тараптардың талап-тілегі ескерілсе, мұның барлығының алдын алуға болар еді. Тізбектей берсек мұндай мысал жетерлік. Сол себепті Жаңа Қазақстанда билік қоғамның пікірімен санасып, «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы шынайы түрде жүзеге асса екен деген тілегіміз бар.

Соңғы жаңалықтар

Алдағы күндері күн суытады

Ауа райы • Бүгін, 11:55

Уақытпен бірге түлеген

Әдебиет • Бүгін, 08:33

Баладан қашқан безбүйрек

Қоғам • Бүгін, 08:31

Студенттер ара бағып жүр

Білім • Бүгін, 08:28

Маса мазаны ала бастады

Аймақтар • Бүгін, 08:27

Қалыпты ұйқы – қуат көзі

Қоғам • Бүгін, 08:26

Берешек – 24,3 млрд теңге

Экономика • Бүгін, 08:24

Үздіктер анықталды

Қоғам • Бүгін, 08:21

Жұртшылыққа қарай жаңа қадам

Аймақтар • Бүгін, 08:19

Алға ұмтылған Ақмола

Аймақтар • Бүгін, 08:17

Ашық қоғамның айқын көрінісі

Қазақстан • Бүгін, 08:15

Ұқсас жаңалықтар