Спорт • 15 Маусым, 2023

Түріктердің тұғыры биік

252 рет
көрсетілді
8 мин
оқу үшін

Бұған дейін біз Біріккен күрес әлемінің (UWW) жаңартылған рейтингіндегі әйелдер күресі өкілдерінің жағдайын тілге тиек еткен едік. Бүгінгі мақаламыз «классиктер» жайында. Әлемдік грек-рим күресінің жалпы ахуалы қандай? Спорттың бұл түрі қай мемлекеттерде қарыштап дамып келеді? Керісінше, қарқыны төмен командалар қайсы? Қазақ елі өрендерінің өнері көпшіліктің көңілінен шығып жүр ме? Бүгін осы сауалдарға жауап іздеп көрейік.

Түріктердің тұғыры биік

Бүгінгі таңда Қазақстанның бес грек-рим күресі шебері ТОП-10 балуанның қатарына қосылып отыр. Солардың арасындағы ең үздік нәтиже 26 жастағы Аманғали Бекболатовқа тиесілі. Аса жеңіл салмақ дәрежесінде бақ сынап жүрген қандасымыз былтырғы Азия чемпионатында күміс алса, биыл қолаға қол созды. Алдыңғы жылы Ис­лам ынтымақтастығы ойындарында үздік үштікті түйіндеді. 2022 жылы Бел­градта өткен дүниежүзілік додада Бекболатовтың жүлде алуына жақсы мүмкіндігі болды. Жартылай финалға дейін қарсылас шыдатпаған ол, одан кейін грузиялық Нугзари Цурцумия мен өзбекстандық Жасурбек Ортикбоевтан жеңіліп, бесінші орынды қанағат тұтты.

72 кг салмақтағы Ибрагим Маго­ма­дов алтыншы орынды иеленді. Көптен бері көзге түспей жүрген 32 жас­тағы ардагер үстіміздегі жылдың сәуір айын­да Астанада өткен Азия чемпионатында барлық қарсыласын сыпыра ұтып, грек-рим күресі шеберлері арасы­нан Қазақстан ұлттық құрамасының қор­жынына жалғыз алтынды салған еді. Сол жарыста өзге отандастарымыз жеңіс тұғырының ең биік сатысына көтеріле алмады. Олардың кейбірі күміс пен қоланы қанағат тұтса, кейбірі қалың топтың арасында қалып қойды.

87 кг салмақ дәрежесінде күш сынасатын Нұрсұлтан Тұрсынов 7-орынды еншілеген. Ол да тәжірибесі әбден толысқан балуан. Семей өңірі тумасының қоржынында Азия чемпионатының толық медаль жиынтығы бар. Со­нымен қатар Тұрсынов Токио Олим­пиадасына да қатысты.

Айдос Сұлтанғали мен Диас Қален 8-сатыға табан тіреді. 60 кг сал­мақтағы Сұлтанғалидің жасы 27-де. Сыр бо­йының саңлағы 2018 және 2022 жыл­дардағы әлем чемпионатында қола медаль иеленсе, 2021 жылы Азия чемпионы атанды. 25 жастағы Қален соңғы екі құрлық біріншілігінде ақтық сынға дейін алқынбай жетіп, шешуші тұста жеңілістің кермек дәмін татты. Ұланбатырда ол ирандық Расул Гармсириден ұтылса, Астанада қырғызстандық Ақылбек Талантбековтен айласын асыра алмады. Десек те жанкүйерлер бұл спортшыларға үлкен сенім артып отыр. Олар Айдос пен Диас алдағы уақытта бұдан да ірі жарыс­тарда дараланады деп үміттенеді.

Еліміздің өзге балуандары мынадай сатыларға жайғасты: Марлен Мұқашев (55 кг) – 13, Мұхамедәлі Мамырбек (63 кг) – 16, Темірлан Шадукаев (77 кг) пен Олжас Сырлыбай (97 кг) – 17, Ернар Фидахметов (60 кг) пен Әлімхан Сыздықов (130 кг) – 18, Дастан Зарлықанов (63 кг) пен Демеу Жадыраев (77 кг) 19 және Нұрсұлтан Базарбаев (60 кг) 20 орын.

«Классиктердің» тартысында Түр­кия тарланбоздарының тұғыры биік. Анадо­лы елінің төрт бірдей апайтөсі әлем­дік рейтингте көш бастап тұр. Гру­зия­ның екі балуанына сондай бақ бұ­йыр­са, Әзербайжан, Қырғызстан, Ма­жар­стан және Болгарияның бір өкілі сол межеден көрінді. Ал ТОП-10-дықта Иран пехлевандарының қарасы мол. Үз­дік­тер тізімінен Парсы елінің 10 өкілін ке­зіктірдік. Мажарстанның – 8, Әзер­бай­жан мен Түркияның – 7, Грузия, Өз­бек­стан, Қытай және Сербияның 6 ба­луаны мықтылар санатында. Осы де­ректердің өзінен-ақ аталған мемлекет­терде грек-рим күресі өз деңгейінде да­мып келе жатқанын аңғаруға болады. Сондай-ақ бұл тізімде Қазақстан мен Қыр­ғыз­станның – 5, Арменияның – 4 және Болгария мен Румынияның 3 оғланы бар.

 

Грек-рим күресінен әлемдік рейтингтегі үздік үш балуан

55 кило:      1. Елдениз Әзизли (Әзербайжан), 2. Нугзари Цурцумия                                                (Грузия), 3. Аманғали Бекболатов (Қазақстан).

60 кило:      1. Жоламан Шаршенбеков (Қырғызстан), 2. Эдмонд Назарян                                       (Болгария), 3. Лигуо Сао (Қытай).

63 кило:      1. Лери Абуладзе (Грузия), 2. Телах Маммадов                                                              (Әзербайжан), 3. Себастьян Над (Сербия).

67 кило:      1. Джони Хецуриани (Грузия), 2. Хусиюэту (Қытай), 3. Харсат                                  Жафаров (Әзербайжан).

72 кило:      1. Селчук Кан (Түркия), 2. Фейзолла Арсалан (Сербия), 3. Улви                                     Ганизаде (Әзербайжан).

77 кило:      1. Золтан Леваи (Мажарстан), 2. Емре Башар (Түркия), 3. Ақжол                               Махмұдов (Қырғызстан).

82 кило:      1. Бурхан Акбудак (Түркия), 2. Гела Болквадзе (Грузия), 3. Ярослав                             Фулчаков (Украина).

87 кило:      1. Али Женгиз (Түркия), 2. Әли Бисұлтанов (Дания), 3. Хасем                                     Насер Әлизаде (Иран).

97 кило:      1. Кирилл Милов (Болгария), 2. Артур Алексанян                                                          (Армения), 3. Мухаммадхаджи Сарави (Иран).

130 кило:    1. Риза Каяалп (Түркия), 2. Әмин Мырзазаде (Иран), 3. Алин                                         Алексус (Румыния).