Басылым • 02 Қазан, 2023

«Ер Тоқтар» оқырманға жол тартты

2041 рет
көрсетілді
2 мин
оқу үшін

Кеше тұңғыш қазақ ғарышкері, тек қазақ ұлтының ғана емес, түркі халықтарының арасынан алғаш болып аспан әлеміне тізгін түзеген сы­нақшы-ұшқыш Тоқтар Әубәкіровтың ғарышқа сапар шеккеніне 32 жыл толды.

«Ер Тоқтар» оқырманға жол тартты

1991 жылдың 2 қазанында Бай­қо­ңыр ғарыш айлағынан Кеңес Ода­ғы­ның ең соңғы 72-космонавты – қазақ­­­­тың тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкі­­­ров алып кеңістікке шықты. Кеңестік-аустриялық халықаралық экипаж­дың құрамында ғарыштық ғылыми зерт­теу жүргізген топ 2-10 қазан аралы­ғын­да орбиталық «Мир» стансасында бо­лып қайтты.

Қазақтың тұңғыш ғарышкері, Қазақ­станның Халық қаһарманы, Кеңес Ода­ғының Батыры, КСРО-ның еңбегі сіңген ұшқыш-сынақшысы, авиация генерал-майоры Тоқтар Әубә­кіров­тың өнегелі өмірінен сыр шер­тетін «Ер Тоқтар» кітабы жарық көр­ді. Авторы – белгілі журналист Талғат Сүйінбай.

Эссе, сыр-сұхбат, құжат-қоржын сынды үш бөлімнен тұратын кітапта ғарышкер Тоқтар Оңғарбайұлының осыдан 32 жыл бұрын ғарышқа ұш­­қан жұлдызды сапарынан бастап, бүгін­ге дейінгі өнегелі өмір жолы сипат-
талады.

Кітап авторы тұңғыш ғарышкер туралы шығарма жазуға қалай келгенін төмендегіше баяндайды: «Ғарышкер туралы мүйізі қарағайдай жазушылар (орысы бар, қазағы бар – Мәскеуі бар, Алматысы бар!) жазбақ ниет танытқан. Барған. Батыр бірқатар әңгімелесу, сырласудан соң кейіпкер ретінде «Жоқ!» деп жауап берген. Осының бәрін өз аузынан естігенде кәдімгідей жүрексініп қалдым. Кері шегінерге жол жоқ! Оның үстіне Тоқаңның өмірі оқиғаға тұнып тұр. Тақырыпқа мүлдем басқа қырынан келдім. Сайттардан тікелей ол сына­ған дыбыстан озған дүлей ұшақтар­дың техникалық мінездемесін оқы­ған сайын, ағамыздың болмысы тіп­ті қызықтыра түсті. Журналист екенім­ді ұмытып, ол үшін жанкүйер қазақ ретінде қуандым. Сарайым ашылды», дейді Талғат Сүйін­бай.

Көзіқарақты оқырман бұл кітап­ты журналист Талғат Сүйін­бай­дың 2004 жылы жарық көрген «Тұң­­ғыш қазақ ғарышкері Тоқтар Әубә­кі­ров» атты ғұмырнамалық-деректі эс­се­нің жалғасы деп ойлауы заңды да. Се­бе­бі Қазақ батырының кейінгі 20 жыл­ға жуық кезеңдегі өмірінің күнгей мен көлеңкелі тұсы, саясаттағы «тар жол тайғақ кешуі» де баяндалады.

«Алматы» баспасынан жарық көр­ген кітаптың редакторы – «Egemen Qazaqstan» газетінде жарты ғасырға жуық еңбек сіңірген белгілі журна­лист-жазушы Гүлзейнеп Сәдірқызы.