Аймақтар • 08 Желтоқсан, 2023

Жарықсыз халық жабырқау

113 рет
көрсетілді
4 мин
оқу үшін

Зеренді ауданының қырыққа жуық елді мекенінің желді, дауылды күндері жарықсыз ғана емес, ауыз сусыз қалуы да жиі болып тұрады. Электр қуатына жарымай отырған қы­руар ауыл бұл бейнетті ондаған жыл бойы көріп келеді.

Жарықсыз халық жабырқау

Жалпақ жұрттың жүйкесін тоздырған, бейнетін бесбат­пан еткен осы мәселенің түп­кі себебі – 1990 жылдары электр желілерінің жекемен­шікке өтуінде. Әрине, жеке­мен­шікке өткеннен кейін өз­дерінің міндеттерін адал ат­қарып, қаншама ауылды электр қуатымен уақтылы қам­тамасыз етіп тұрса, ешкім де өкпе-на­зын айпас еді. Бүгінде 20 мың­нан аса халық тұратын осы ауыл­дарды электр қуатымен қамта­масыз ететін желінің 90 пайызға жуығы әбден тозып біткен. Мамандардың айтуына қарағанда, компания желі бойындағы ақауды жөндеп, жаңғыртуға қаржы бөлмей отыр. Ауыл тұрғындары әбден титығына жеткен түйткілді аудандық әкімдікке жеткізіп, мәселенің мәнісін сұрап, қиын түйін­нің қашан шешілетінін білгісі келгенімен, көңіл көн­шітер­лік хабар-ошар жоқ.

– Электр қуаты жиі сөніп қалады, – дейді Шағалалы ауы­лының тұрғыны Галина Мирош­­ниченко, соның салдарынан сусыз да қаламыз, жаз бойы әб­ден қиындық көрдік. Жарық жиі өшіп қалатындықтан, тұр­мыс­тық техникаларымыз да іс­тен шығып жатыр. Біздің ауыл үлкен елді мекен болғанымен, колонкалар да аз. Барының өзі тозып бітті. Қазір бір-екеуі ғана жұмыс істеп тұр. Ауылдағы ахуал­ды әкімдік жақсы біледі, бі­рақ қиындықпен күн кешіп жат­қан ауылдардың тұрмыстық жағ­дайын түзеуге келгенде неге тартына беретіні түсініксіз. Аудан­дық әкімдіктің тұрғын үй-ком­муналдық шаруашылығы бөлімі электр желілерінің «Зе­ренді групп» акционерлік қоға­мына тиесілі болғандықтан еш қай­раны жоқ. Ауданның оңтүс­тік бөлігіндегі электр желісі бойын­да апаттың жиі болуына бай­ланысты аудан әкімдігі 2021 жылы техногендік сипаттағы төтенше жағдай жариялауға шешім қабылдаған.

Тұрғындардың айтуына қа­рағанда, көресіні қыстың күні көре­ді екен. Өзгесін былай қой­­ған­да аудан орталығының кей­­бір бөлігі ауыз сусыз қала­ды. Аудандық әкімдікке су құ­бы­рын орнату туралы айтылған өтініштеріне алатын жауабы жер тастақ. Әрине, тастақ жерді қазу, құбыр орнату қиын да шығар, бірақ қазір технологияның дамыған заманында осы бір тығырықтан шығар жол табылмай тұр деудің өзі күмәнді.

– Электр бағаналары да тү­бі­нен шіріп, әне-міне құлап қа­лайын деп қаусап тұр. Осының өзі-ақ қатер емес пе?! – дейді ауыл тұрғыны Бауыржан Ер­жан­ұлы.

Айтса айтқандай, электр же­­лісі жарты ғасырдан бері жаңар­тылмаған. Қаншама берік етіп салынса да, желдің өтінде, жауын-шашынның салдарынан тозып тұр. Арагідік жамбастай қисайған бағананы, ащы ішектей шұбатылып жатқан сымды көруге болады. Тұрғындардың айтуына қарағанда, көз байла­на халық электр қуатын кө­бі­рек пайдаланған кезде транс­фор­маторлардың қуаты жетпей, от ұшқындап, иманын қасым етеді.

Оқырманға түсінікті болуы үшін сәл таратып айта ке­телік. Аудандағы 180-ге жуық трансформатор мен 800 шақы­рымнан аса электр желісі – же­ке компанияның иелігінде. Кәсіп­кердің өзін табу қиын. Ауыл адамдары шағымын айтпақ болып күндіз қолдарына шам алып іздесе де таба алмайды. Біздің де тілдеспек болып талпынған әрекетіміз нәтижесіз болды.

Аудандық әкімдіктің айтуы­на қарағанда, 2018-2019 жылдары электр желілеріндегі апат­тарды жою және қалыпты жағ­дай­да ұстап тұру үшін амал­сыз­дан бюджет қаражатын жұм­са­ған. Енді оны қайтарып алу үшін сотқа жүгінуде. Сот үдерісі әлі күнге дейін жалға­сып жатыр. Қазіргі меншік иесі «Зеренді групп» электр же­лі­лерін сатқысы келмейді. Ен­дігі жалғыз жол – жанама электр желілерін орнату. Сонда ға­на қырыққа жуық ауылдың ас­па­нында үміт сәулесі жануы мүм­кін.

 

Ақмола облысы,

Зеренді ауданы