Сайлау • 25 Желтоқсан, 2023

Сайлау науқаны сараптамасы

92 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Еуразиялық интеграция институты «Қазақстандықтардың 2023 жылғы саяси қорытындыларды шығару контексіндегі сайлау үдерісіне көзқарасы» атты онлайн-брифинг ұйымдастырды.

Сайлау науқаны сараптамасы

ФОТО: baq.kz

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2023 жылы баста­ма­шылық еткен саяси рефор­маларының негізгі нәтижесі деп 19 наурызда өткен Парламент Мәжілісі мен барлық деңгейдегі мәслихаттарға сайлауды және 5 қарашада өткен аудандар мен облыстық маңызы бар қалалар әкімдерінің қанатқақты сай­лауын айтуға болды.

Еуразиялық интеграция инс­ти­тутының директоры Оразғали Селтеевтің айтуынша, дәл осы екі науқан ЕИИ-дің әлеуметтану зерттеуінің негізгі объектісіне айналды.

«Зерттеу аясында аралас сайлау жүйесін енгізу туралы қоғам­дық қабылдау деңгейі анық­талды. Депутаттарды сай­лау­дың жаңа форматы ту­ралы білетіндердің көбі (77,3%) мұндай реформалар Қазақ­­стан­дағы демократияның дамуы­на ықпал ететінін мәлім­деді. Осылайша, жаппай сауална­ма­лардың нәтижесі бойынша аралас сайлау жүйесін қоғам мақұлдап отырғанын байқауға болады. Бұл ретте партия кандидаттарына қара­ғанда өзін өзі ұсынушыларға қолдау деңгейі сәл жоғары екені тіркеледі», деді О.Селтеев.

Еуразиялық интеграция инс­титутының мәліметтеріне сәй­кес, отандастарымыз Парла­мент Мәжі­лісінің жаңа құра­мынан және барлық деңгейдегі депутаттардың жұмысынан олар әлеуметтік проб­лемалардың мәнін зерттеп, зерде­лей­тініне (36%), азаматтардың мүд­делерін қорғауға (31,5%) және халықтың әлеуметтік-экономикалық жағ­дайын жақсартуға (29,7%) жұмыс істейді деп сенеді.

«Сауалнамаға қатысқан­дар­дың бестен бірі жақсы нәтижеге үміттенеді, бірақ бір нәрсе болжау­ға әлі ерте деп санайды (20,5%). Респонденттердің тағы бір бөлігі депутаттардың электоратпен жұ­мыста және өзара іс-қимылда қол­жетімділігі мен ашықтығына үміт­тенеді (17,8%). ЕИИ жүргізген жап­пай сауалнаманың нәтижесіне сәйкес, отандастарымыздың басым көпшілігі (83,9%) аудандар мен облыстық маңызы бар қалалар әкімдерін тікелей сайлау туралы идеяны қолдайды. Бұл азаматтардың мемлекеттік басқару үдерістеріне қатысудың қаншалықты маңызды екенін мойындау ретінде түсінуге болады», деді О.Селтеев.

Оның сөзінше, бұл қоғамның ашық болып, адамдардың шешім қабылдау жүйесіне деген ұмты­лысының артып келе жатқанын көрсетеді. Мұнда азаматтар жер­гілікті атқарушы билік басшы­ларының таңдауына тікелей әсер ете алады.

«Ал сайлау туралы ақпарат­т­ы алу жағына тоқталсақ, азаматтар ақпаратты әлеуметтік желілерден (43,5%), теледидардан (32,6%), мессенджерлерден (20,5%) және жаңалық сайттарынан (20,2%) біліп отырған. Бұл ақпараттың негізгі көзі ретінде әлеуметтік медианың дәстүрлі бұқаралық ақпарат құралдарына қарағанда біртіндеп басым болып бара жатқанын тағы бір рет дәлелдейді. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, аудандар мен облыстық маңызы бар қалалар әкімдерінің сайлауын қолдау халық арасында жоғары деңгейде екенін көрсетті. Осылайша азаматтардың 90,7 пайызы сайлауды ұйымдастыру үдерісіне қанағаттанғанын атап өтті», О.Селтеев.

Институттың ғылыми-тео­риялық талдау және әдіс­те­ме­лік қамтамасыз ету бөлімі­нің мең­герушісі Арман Еш­мұ­ратов­тың айтуынша, отандас­тары­мыздың 60 пайызға жуығы сайлауды қандай да бір түрде бақылаған. Ал әрбір үшіншісі сайлауды мұқият қадағалағанын жеткізген.

Респонденттердің 29 пайызы саясаттан тыс болғандықтан сайлау үдерісіне қызығушылық­тың төмендігін атап өтті. Зерттеу нәти­жесіне сүйенсек, халық электоралды контентті көбіне әлеуметтік желілер арқылы алады, яғни 52,3 пайызды құрап отыр. Респонденттердің 51,4 пайызы сайлау үдерісін дәстүрлі бұқаралық ақпарат құралдары арқы­лы бақылаған.