Сурет: turkystan.kz
Өткен жылы қарапайым азаматтарды алаңдатқан басты мәселе инфляцияның үдеп, бағаның аспанға шарықтауы болғаны анық. Бұл ретте Мемлекет басшысы «жауырды жаба тоқымай», түйіні тарқатылмаған түйткілдер әлі де аз еместігін жасырған жоқ. «Бұл – ең алдымен, инфляция деңгейінің жоғары болуы. Соның салдарынан азаматтарымыздың әл-ауқатын арттыруға арналған еңбектің бәрі текке кетіп жатыр. Биыл Үкімет пен әкімдер мемлекетіміздің әлеуметтік-экономикалық тұғырын нығайту үшін көп жұмыс істеуі керек», дей келіп, келеңсіз жағдайды жақсарту мақсатында қолға алынған шараларға тоқталды. Соның ішінде қыс мезгілінде тарифтерді өсіру әкімшілік тәсілдер арқылы уақытша тоқтатылғанын, Үкіметке бюджет қаржысын барынша тиімді пайдалану міндеті жүктелгенін, азаматтардың әл-ауқатын арттыру мақсатында инфляцияны төмендетуге бағытталған үш жылдық бағдарлама қабылданғанын еске салды. Қолданылып жатқан шаралар оң нәтижесін бере бастағанын байқап отырмыз. Мысалы, Астана қаласындағы жеке секторға арналған газ бағасы текше метріне 49 теңгеден 43 теңгеге дейін арзандатылды.
Былтыр сиыр етінің бағасы екі есеге жуық қымбаттап кетті. Сол себепті Ауыл шаруашылығы министрлігінің шетелге сиыр етін экспорттауды шектеп, арнайы квота енгізуіне тура келді. Осы орайда Мемлекет басшысы егіншіліктегі нәтижелер өте жақсы екенін атап өтіп, енді мал шаруашылығын дамыту қажеттігіне ерекше көңіл бөлді. Бұған қоса еліміздегі шағын шаруашылықтар жеткілікті көлемде субсидия ала алмай отырғанын ескеріп, Үкіметке осы мәселеге айрықша назар аударуды тапсырғанын айтты. Сондай-ақ қазір Үкімет кооперативтерге, яғни шаруалар бірлестігін құруға қайта оралу мәселесін қарастырып жатқанын құптайтынын білдірді. Себебі кооперативтер ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттырып, тұтынушылармен ұзақ мерзімге арналған қарым-қатынас орнатуға жол ашпақ.
Президент дамыған елдерде кооперация жақсы қырынан көрінгенін, тіпті ірі корпорация деңгейіне жеткен бірлестіктер бар екенін айта келіп: «Қазақстанның барлық ауылында табысты кооперация құруға негіз болатын алғышарттар жеткілікті. Шаруалар жазда малын бағып, сүт, ет, тері, жүн жинап, оны өңдеу үшін күш біріктіре алады. Солай етуге тиіс те. Күнкөрістен өсіп-өркендеуге бастайтын жол осы. Кооперацияны бірлік пен жасампаздық идеологиясы деп те қарастырған дұрыс», деді. Әлбетте, осы сөз ауылдағы «ортақ өгізден оңаша бұзауды артық» санап келген ағайынды ойландырса, құба-құп. Олар ескеретін тағы бір маңызды жайт – өткен ғасырдың жиырмасыншы-отызыншы жылдарындағы ұжымдастыру кезіндегідей кооператив құру ісін науқанға айналдырып, шаруаларға қысым көрсетіп, мәжбүрлеуге жол берілмейді. Мемлекет басшысы бұл мәселенің де басын ашып айтты.
Президент 2022 жылғы Қаңтар оқиғасынан кейін бір кезде ат төбеліндей азғантай топ заңсыз иемденген активтерді мемлекетке қайтару мақсатында Бас прокуратураның Активтерді қайтару жөніндегі комитетін құруға ұйытқы болғаны мәлім. Ал былтырғы Жолдауда берген тапсырмасына сәйкес аталған ведомствоның атауы Бас прокуратураның Инвесторлардың құқығын қорғау жөніндегі комитеті деп өзгертілді. Жұртшылық арасында мұны заңсыз активтерді елге қайтару тақырыбы осымен жабылды деп түсінгендер бар. Мемлекет басшысы мұндай түсініктің орынсыз екенін, активтерді қайтару жұмысы жалғаса беретінін мәлімдеді. Бірақ заңсыз иемделінген активтерді қайтару жұмысы бір қалыпқа түскендіктен, оны енді бір орталықтан үйлестірудің қажеті жоқ. Сондықтан инвесторлардың құқығын қорғауға баса мән беретін кез келді. Ал активтері күмән тудырып, күдікке ілінген адамдардың көбі қаржысын елге инвестиция ретінде салуға ниет білдірген. Олармен жалпы сомасы 5 трлн теңгеден асатын келісімдер жасалған. Осынша қаражаттың есебінен инвестициялық және әлеуметтік жобаларды жүзеге асыру жоспарланып отыр. Оның ішінде туристік, көлік-логистикалық орталықтар, тау-кен, металлургия, энергетика секторларына қатысты жобалар бар. Сонымен қатар білім, денсаулық, мәдениет, спорт салаларына, сондай-ақ мұқтаж жандарды оңалту және әлеуметтік ортаға бейімдеу бағдарламаларын қаржыландыруға айрықша назар аударылады.
«Бас прокуратура мен Үкіметтің алдында барлық жоспарды және уағдаластықты орындау міндеті тұр. Бұл – аса маңызды жұмыс. Заңсыз активтерді елге қайтару арқылы әлеуметтік әділдікті қалпына келтіру – конъюнктура не болмаса жұртқа жағу үшін жасалған саяси науқан емес, бұл – мемлекеттің мызғымас ұстанымы», деді Қ.Тоқаев. Бұған тағы бір айғақ ретінде Мемлекет басшысы биылғы 3 қаңтарда «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының шешімдерін орындау және заңсыз иемденілген активтерді мемлекетке қайтару мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңға қол қойғанын айтқан жөн. Онда қолданыстағы заңнамаға заңсыз иемденілген активтерді қайтару үдерісінің ашықтығы мен тиімділігін арттыруға бағытталған түзетулер енгізілген. Алдағы уақытта заңсыз иемденілген активтерді қайтару жөніндегі шаралардың нәтижелері, олардың мемлекет пен азаматтардың мүддесіне пайдаланылуы туралы ақпаратты жариялау міндеті қойылып отыр. Сондай-ақ келісімдер жасау нәтижесінде ерікті түрде қайтарылған немесе мемлекет кірісіне берілген активтерді заңсыз деп танымау туралы жаңа норма да бар. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, аталған заң активтерді ерікті түрде қайтару үдерісін жеделдетуі мүмкін.
Былтыр Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі қайта ұйымдастырылып, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне қосылған еді. Кейбіреулер мұны жемқорлықпен күрес мемлекеттік саясаттың басым бағыты болудан қалды деп жорамалдаған еді. Президент мұндай пікір дұрыс түсінбеушілік немесе кейбір «арам ойлы» адамдардың бос әңгімесі деп санайтынын, шынтуайтында, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі мен Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бір міндетті қабаттаса атқаруы мемлекеттік маңызы бар жұмысқа кесірін тигізе бастағанын жайып салып, сыбайлас жемқорлықпен барлық деңгейде күресу мемлекеттік саясаттың басым бағыты болып қала беретінін және қабылданған шешім қатардағы жемқорларды ғана емес, қылмыстық әрекеттің идеологтері мен ұйымдастырушыларын да жауапқа тартуға мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Мұндайда қазекем «Екі қошқардың басы бір қазанға сыймайды» деп біліп айтқан ғой.
Мемлекет басшысы былтырғы Жолдауында жария еткен бірпалаталы Парламент құру бастамасын да сан саққа жүгіртіп, оның басты мақсаты – Парламент төрағасы лауазымын мемлекеттік басқару жүйесіндегі ең басты лауазымға айналдыру және оны қазіргі Президенттің өзі иемденетін болады деп жүрген «сәуегейлер» де бар. Осы туралы сауалға орай Қ.Тоқаев: «Бұл – бос әңгіме. Мұндай пікір менің саяси қағидаттарыма қайшы келеді. Мен Қазақстанның президенттік басқару үлгісіндегі мемлекет екенін бірнеше рет айттым. Жеке бастың қамын күйттеп, мемлекеттік жүйені тұтастай өзгерте салу барып тұрған жауапсыздық, тіпті адамгершілікке жатпайтын әрекет болар еді», деді. Бұл жауап кімнің болсын көкейінде еш күмән қалдырмаса керек.
