Мемлекеттік органдардың даму жоспарларына тиісті KPI енгізілді. Көлеңкеде қалу қаупі зор сауда, құрылыс, көлік, денсаулық сақтау, білім беру, ауыл шаруашылығы секілді секторларда салалық жол карталары әзірленіп, жүзеге асырылып жатыр.
Қаржы вице-министрі Ержан Біржанов атап өткендей, салалық жол карталарын жүзеге асыру, алдын алу шараларының тиімді болуына мүмкіндік берді. Айналымдарды заңдастыру бойынша белгілі бір нәтижеге қол жеткізілді. Мысалы, ішкі саудада көлеңкелі айналым деңгейі 3,54%-дан 2,97%-ға дейін, білім беруде 1,52%-дан 1,1%-ға дейін, ауыл шаруашылығында 1,88%-дан 1,73%-ға дейін төмендеді. 2024 жылдың қорытындысына қарайтын болсақ, ІЖӨ-дегі көлеңкелі экономиканың үлесі 16,71%-ға қысқарды. Өткен жылдың қорытындысы биылғы жылдың тамыз айында шығарылады.
Цифрландырудың қарқынды дамуы мен цифрлық арналарды пайдалану арқылы жаңа көлеңкелі схемалардың пайда болуы шашыраңқы салалық жол карталарынан көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимылдың бірыңғай кешенді жоспарын қалыптастыруға көшу туралы шешімге алып келді. Smart Data Finance негізінде мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін біріктіретін әрі деректерді талдау мен өңдеуде жасанды интеллект құралдарын қолданатын цифрлық платформа құрылады.
Цифрлық платформа салық, кеден, еңбек және салалық жүйелердің дерегін салыстыруға, сұр схемаларды қолдануға бейім анағұрлым осал буындарды анықтауға, сондай-ақ олардың экономика секторлары арасындағы қозғалысын бақылауға мүмкіндік береді. Бұған қоса ЖИ құралдары Кешенді жоспардың орындалуын бақылау мен нысаналы көрсеткішке қол жеткізу тиімділігін бағалауда қолданылады.
Кешенді жоспар мен цифрлық платформа Үкіметтің көлеңкелі операциялар өрісін тарылту жөніндегі дәйекті жұмысының келесі кезеңі болады. Көлеңкеге бейім салаларды цифрландыру бойынша ауқымды жұмыс жүргізіліп жатыр. Тауарлардың ұлттық каталогі, отандық өндірушілердің тізілімі, тауарларды таңбалау мен қадағалау, цифрлық теңге мен цифрлық ҚҚС енгізіліп, ЭШФ барлық жерде қолданылады.
Сұр схемалардың қолданылуына анағұрлым осал саланың бірі – саудадағы көлеңкелі айналымды азайтудың қосымша шаралары қабылданып отыр. Нарықтағы қызметті жаңғырту мен ретке келтіру баға белгілеудің ашықтығын арттыруға арналған көтерме сатып алу стандартын енгізу есебінен қамтамасыз етіледі.
Жиын қорытындысы бойынша вице-премьер мемлекеттік органдарға Қаржы мониторингі агенттігімен бірлесіп, бір ай ішінде нақты цифрлық шешімдермен, ұсыныстармен көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимылдың кешенді жоспарын әзірлеуді тапсырды.
