Фото: Ашық дереккөз
Қазақстан – орташа баға сегментіндегі ел
2026 жылдың қаңтарындағы дерекке сәйкес, Қазақстан сиыр еті қымбаттығы бойынша әлемнің 76 мемлекетінің ішінде 42-орынды иеленді. Global Product Price халықаралық деректер платформасының мәліметі бойынша, елде сиыр етінің орташа бағасы 15,1 доллар, яғни шамамен 7,4 мың теңге болды.
Бұл көрсеткіш Қазақстанды баға деңгейі төмен елдер қатарына қоспайды. Мәселен, Біріккен Араб Әмірліктерінде сиыр етінің келісі 12,5 доллар шамасында – Қазақстаннан шамамен 17%-ға арзан. Сондай-ақ Словения, Румыния, Сингапур, Мексика және Сауд Арабиясы сияқты мемлекеттерде де ет бағасы Қазақстанға қарағанда төмен.
Сонымен қатар, отандық өндірушілердің Біріккен Араб Әмірліктері мен Үндістан нарығына ет экспортын ұлғайту жоспары бар.
«Ет арзан» деген пікірге сараптамалық көзқарас
«Бәйтерек» холдингі басшысы Рустам Карағойшиннің ет бағасының төмендігі туралы пікірі қоғамда түрлі талқылау туғызды. Дегенмен халықаралық статистика Қазақстандағы бағаның өте төмен деңгейде емес екенін көрсетеді.
Мәселен, Африка елдерінде сиыр еті шамамен 5,4 доллардан басталатыны туралы деректер бар. Ал Қазақстанда мұндай баға соңғы онжылдықтарда тіркелмеген.
Архивтік статистикаға сүйенсек, 2000 жылдың наурызында Қазақстанда сиыр етінің келісі шамамен 214 теңге болған. 2010 жылдың қаңтарында орташа баға 641 теңгеге жетті, бұл сол кезеңдегі бағам бойынша шамамен 4,5 доллар еді.
Қазақстанда сиыр етін экспорттауға шектеулер тағы жарты жылға ұзартылады
Қазіргі нарықтағы баға деңгейі
Ұлттық статистика бюросы дерегіне сәйкес, 2026 жылдың ақпан айының бірінші онкүндігінде:
-
Сиыр еті (сүйексіз) – орта есеппен 4,9 мың теңге/кг
-
Жылқы еті – 4,1 мың теңге/кг
-
Қой еті – 3,9 мың теңге/кг
Аймақтар бойынша баға айырмашылығы сақталған. Мысалы:
-
Астана – 6,1 мың теңге/кг
-
Петропавл – 5,6 мың теңге/кг
-
Қонаев – 5,2 мың теңге/кг
-
Павлодар – 4,1 мың теңге/кг
-
Семей және Талдықорған – шамамен 4,2 мың теңге/кг
Бағаның өсуі – инфляциялық қысымның көрінісі
Ет және ет өнімдерінің қымбаттауы – соңғы айлардағы азық-түлік инфляциясының негізгі факторларының бірі.
2026 жылдың ақпанында ірі қалаларда сиыр етінің бағасы жылдық есепте орташа 26,8%-ға өсті. Кейбір өңірлерде өсім одан да жоғары болды:
-
Жезқазған – 48,2%
-
Көкшетау – 40,9%
-
Түркістан – 37,2%
Жылдық инфляция динамикасы 2025 жылдың күзінен бастап үдей түсті. Қыркүйекте ет бағасының өсімі 19,1% болса, желтоқсанға қарай 22,6% деңгейіне жетті. Ең қатты қымбаттау сиыр еті (32,1%) мен қой етінде (28,8%) байқалды.
Әлемдік нарықтағы жағдай
Ет бағасының қымбаттауы тек Қазақстанға тән құбылыс емес. Дүниежүзі бойынша мал азығының, ветеринариялық дәрілердің және логистикалық қызметтердің қымбаттауы өнімнің өзіндік құнын арттырып отыр.
Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының дерегіне сәйкес, әлемдік ет бағасының индексі өткен жылы 116,7-127,9% аралығында болған. 2026 жылдың қаңтарында индекс 123,8% деңгейінде тіркелді.
Фермерлер инвестициясы өсіп жатыр
Ет бағасының тұрақтылығы ауыл шаруашылығы өндірісінің табыстылығымен тікелей байланысты. Баға тым төмен болса, мал шаруашылығымен айналысатын кәсіпкерлер шығындарын өтей алмай қалуы мүмкін.
Өткен жылы мал шаруашылығына салынған инвестиция көлемі 47,4%-ға өсіп, 32,7 млрд теңгеге жетті. Инвестицияның шамамен 73%-ы ірі қара мал өсіру кешендерін дамытуға бағытталған.
Алайда бұл өсім көбіне 2024 жылы төмен базадан қайта қалпына келу сипатында болды. 2025 жылы инвестиция көлемі біршама тұрақтана бастағаны байқалады.
Теңгерімді саясат қажет
Сарапшылардың пікірінше, ет бағасын жасанды түрде төмендету ауыл шаруашылығының дамуына кері әсер етуі мүмкін. Бірақ бағаның халықтың сатып алу қабілетінен шектен тыс алшақтауы да тұтыну нарығына қауіп төндіреді.
Сондықтан негізгі міндет – фермерлік шаруашылықтардың табысын арттыра отырып, халықтың әл-ауқатын жақсарту. Өйткені азық-түлік нарығындағы тұрақтылық экономикалық және әлеуметтік тепе-теңдікке тікелей байланысты.
