Фото: Ашық дереккөз
Тіпті Эйнштейн де күмәнданған...
Ең қызығы – әлем халқының шамамен 70%-ы өмірінде кем дегенде бір рет осы сезімді бастан кешіреді. Тіпті ұлы ғалым Альберт Эйнштейннің өзі де өз еңбегіне күмәнмен қарағанын айтқан. Бұл синдромның негізгі белгілері перфекционизмнен басталады: адам кез келген істі мінсіз орындауға тырысып, кішкентай қателігі үшін өзін қатты кінәлайды. Өз жетістігін жоққа шығарып, «жай ғана жолым болды» деп қабылдайды. Сыннан қорқып, әр ескертуді өз біліксіздігінің дәлелі ретінде көреді. Кейбіреулер бұл сезімді жасыру үшін демалыссыз жұмыс істеп, өзін әбден титықтатады.
Əлеуметтік желілер жəне психика: Цифрлық депрессиядан қалай сақтану керек?
Бұл ішкі құрсаудан шығу үшін мынадай қадамдар жасау маңызды:
-
Сезіміңізді мойындаңыз. Ішіңіздегі қорқынышты сенімді адаммен немесе әріптесіңізбен бөлісіңіз. Дауыстап айтылған күмән өз күшін жоғалта бастайды.
-
«Жетістіктер журналын» жүргізіңіз. Эмоцияға емес, нақты фактілерге сүйеніңіз: қандай жобаларды аяқтадыңыз, қандай қиындықтарды еңсердіңіз – бәрін жазып отырыңыз.
-
Қателікке құқық беріңіз. Қателікті әлсіздік емес, тәжірибе ретінде қабылдаңыз. Кәсіби маман болу – қателеспеу емес, қателіктен сабақ алып, әрі қарай даму.
-
Салыстыруды тоқтатыңыз. Біз көбіне өз ішкі күмәнімізді басқа адамдардың әлеуметтік желідегі «жылтыр» жетістіктерімен салыстырамыз. Бұл – әділетсіз салыстыру. Әр адамның өз жолы, өз қиындығы бар.
-
Ойлау формулаңызды өзгертіңіз. «Мен мұны білмеймін» деудің орнына «Мен мұны әлі меңгеріп жатырмын» деп айтуды үйреніңіз.
Өз қабілетіңізге күмәндану – сіздің саналы әрі жауапкершілігі жоғары адам екеніңіздің белгісі. Өйткені нағыз білімсіздер өздеріне ешқашан күмән келтірмейді. Есіңізде болсын: сіз бүгін тұрған жеріңізге кездейсоқ келген жоқсыз. Сіз мұнда өз еңбегіңізбен жеттіңіз.
Малика ТОҚТАРБЕКОВА,
ЕҰУ студенті
