Кеңес жұмысына экономика мен қаржы саласынан 30-дан аса сарапшы қатысты. Сарапшыларға Экономикалық зерттеулер институты әзірлеген экономикалық өсім мен халықтың нақты табысының өзара байланысын талдау, сондай-ақ алдағы төрт жылға арналған халық табысын арттырудың кешенді жоспарының жобасы ұсынылды.
Институт деректеріне сәйкес, 2000 жылдан бері нақты ІЖӨ, жалақы мен халықтың ақшалай табысының оң өсу қарқыны байқалады. Сонымен қатар жалдамалы еңбектен түскен қаржы азаматтардың әл-ауқатын қалыптастыратын негізгі табыс көзі болып отыр. Былтыр оның үлесі халықтың барлық ақшалай кірісінің шамамен үштен екісіне жетті.
Институттың басқарма төрағасы Біржан Бәткеев атап өткендей, жүргізілген талдау азаматтардың әл-ауқатын жақсарту экономикалық өсімді халықтың табысына берудің негізгі арналарын күшейтуді талап ететінін көрсетеді. Басымдықтар қатарында сапалы жұмыс орындарын құру, еңбек өнімділігін арттыру мен жалақының өсуі бар.
Талдау сонымен қатар маңызды салалық және аймақтық айырмашылықты анықтады. Жалақы деңгейін қоса алғанда, бірқатар көрсеткіш тұрғысынан былтыр тау-кен өнеркәсібі, қаржы мен сақтандыру қызметі, ақпарат пен байланыс, сондай-ақ өңдеу өнеркәсібі көшбасшы салалар арасында ерекшеленеді.
Сонымен қатар халықтың табысы тұрғысынан көшбасшы секторлар ғана емес, олардың тұрақты әрі сапалы жұмыс орындарын ашуы, қосылған құн тізбегін қалыптастыруы, экономиканың басқа секторларына серпін беруі ерекше маңызға ие. Сондықтан кірісті арттырудың басымдықтары салалық өсу қарқынын ғана емес, жұмыспен қамту ауқымын да ескеруі керек. Әл-ауқаттың өсуіне жұмыспен қамту және өнімділік әлеуетін біріктіретін секторлар себеп бола алады.
Әл-ауқат деңгейіне инфрақұрылым, білім, денсаулық сақтау, көлік және басқа да негізгі қызметтерге қол жеткізу әсер етеді.
Талдау нәтижелері негізінде Ұлттық экономика министрлігі халықтың нақты табысын арттырудың кешенді жоспары жобасын әзірледі. Құжат алты бағыттағы 58 іс-шараны қамтиды. Атап айтқанда, олар: жалақыны көтеру, сапалы жұмыс орындарын ашу, адам капиталын дамыту мен жұмыспен қамтуды арттыру, инфляцияның төмендеуі мен нақты табыстың өсуі, салық пен әлеуметтік шаралар, борыштық жүктемені азайту мен халықтың қаржы тұрақтылығын арттыру.
Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмрин Сараптамалық кеңестің қатысушыларына жоспар жобасын таныстырды.
Талқылау барысында сарапшылар халықтың табыс деңгейіне сыртқы экономикалық фактор әсер ететінін атап өтті. Экономика ғылымдарының кандидаты, профессор Жақсыбек Құлекеевтің айтуынша, әлемдік экономикадағы сауда қайшылығы, геосаяси тұрақсыздық, экспорттық логистикадағы шектеу, еліміздің негізгі сауда әріптестерінің экономикалық белсенділігінің баяулауы айтарлықтай әсер етеді. Бұл факторлар экспорттық кіріске, бюджет кірісіне, елдің жалпы экономикалық динамикасына әсер етеді.
«АВЗ» ЖШС директоры Марат Баққұлов еңбек өнімділігін арттыру тәжірибесін бөлісті.
«Біздің зауытта роботтандыру екінші жыл қатарынан жүріп жатыр. Мұның нәтижесінде бір қызметкерге шаққандағы еңбек өнімділігі кейінгі екі жылда іс жүзінде екі есе, 27 млн теңгеден 50 млн теңгеге дейін өсті. Біз біліктілігі төмен еңбекті жоғары біліктілікпен алмастырып жатырмыз. Бұрын бізде қарапайым слесарьлар жұмыс істесе, қазір олардың орнын инженерлер басқан. Тиісінше жалақы деңгейі де өсіп жатыр», деді М.Баққұлов.
Teniz Capital Investment Banking директорлар кеңесінің мүшесі Ғалым Құсайынов еңбек өнімділігін арттыруға, экономиканы технологиялық жаңғырту қажеттігіне назар аударды.
«Еліміздің ІЖӨ құрылымындағы еңбекақы төлеу қорының үлесі шамамен 32% болса, дамыған елдерде бұл көрсеткіш 50–60%-ға жетеді. Өнімділік өспей жалақының өсуі сөзсіз инфляцияға әкеледі. Сондықтан агломерацияларды дамыту, жасанды интеллектіні енгізу, кәсіпорындарды технологиялық қайта жарақтандыру, экономиканың нақты секторын қаржыландыруды кеңейту қажет», деді ол.
Отырысты қорытындылай келе, Серік Жұманғарин сарапшылардың барлық ұсынысы мұқият қаралып, алдағы кезде ескерілетінін атап өтті.
«Қазір елге жаңа өндіріспен бірге заманауи технология келетін кезеңде тұрмыз. Бұл жаңа деңгейде маман даярлап, сұранысқа ие дағдыларды игеруге мүмкіндік туады. Сарапшылар қауымдастығымен бірге біз әрбір отандасымыздың әл-ауқат деп нені түсінетіні, халықтың табысының өсуіне қандай фактор әсер ететіні туралы ауқымды әңгіме бастадық. Экономикалық зерттеулер институты осы тақырыптағы зерттеуді бастады. Сіздерді өздеріңіздің зерттеу, ұсыныстарыңызбен, сараптамалық пікірлеріңізбен бөлісуге шақырамыз. Егер бұл мәселе тек жалақыны көтеру арқылы шешіледі десек, ешбір бюджеттің оған шамасы жетпейтіні анық. Тұрақты экономикалық өсу, өндірісті дамыту, еңбек өнімділігін арттыру және жұмыспен қамту мүмкіндігін кеңейту қажет. Сондықтан біз сарапшылармен диалог әрі қарай жалғасатынына сенеміз. Сараптамалық кеңестің келесі отырыстарында талқылау үшін жаңа ұсыныс күтеміз», деп қорытындылады вице-премьер.
