Астрономдар жер «тұрпаттас» планетаны тапты

Астрономдар Тоқты шоқжұлдызынан тығыздығы текше сантиметріне 7,89 грамды құрайтын BD+20594b атты өзгеше бір планетаны тапты. Осыған қарап, оның Нептун секілді шағын емес, Жерге ұқсас алып екенін байқауға болады. Мұны Корнелл университеті электронды кітапханасында орналасқан мақала авторлары кеңінен әңгімелеп береді. Соңғы жылдары ғалымдар Күн жүйесінің сыртында диаметрі Жерді бірнеше есе орап алатын ондаған, әлде жүздеген ірі экзопланеталардың бар екенін анықтап шықты. Кезінде олардың ашылуының өзі қаншама талас-тартысқа толы болды. Пікір­таластар негізінен олардың «Су­пер-Жер» тәріздес тасты немесе ша­ғын Нептунға ұқсас газды екені төңірегінен өрбіді. Осы орайда Чили астанасы – Сантьягодағы Католик универ­ситетінің профессоры Нестор Эспи­ноза мәселенің бұл тектес планеталар көлемін өлшеп шығу­дың аса қиынға соғатынынан туындайтынын айтты. Аққан жұлдыздардың планеталар жанынан өтуі кезіндегі жарығын бақы­лайтын «Кеплер» тектес телескоп мұны дәл анықтап бере алмайды. Ал планеталар тартылысы арқылы қозғалысқа түсетін шырағдандардың спектрі жылжуын зерттейтін HARPS рәуіштес спектрографтар бағаны мейлінше қате береді. Соған қарамастан, соңғы 10 жылдың беделінде әлдеқандай мәліметтер жиынтығын жинап үлгерді. Осы сараптамалардың негі­зінде планетологтар енді ра­диусы Жер диаметрінің жартысынан 1,6 есеге асып түсетін барлық пла­неталардың «супер-Жер» емес, «мини-Нептун» болып табы­ла­тыны жөнінде ұйғарым жасасты. Эспиноза мен оның әріп­тестері «Кеплердің» HARPS спек­трографы көмегіне сүйене отырып, өткен жылғы көктемде Тоқты шоқ­жұлдызын бақылау барысында жинап берген барлық мағлұматтарын өзара тексере келіп, бұл теорияны тікелей теріске шығаратын жаңа тұжырымға тоқталды. Бұл мәліметтерден ғалымдар Жерден барлығы 500 жарық жылы шамасындай қашықтықта орналасқан күн тектес BD+20594 ірі планетасының әдеттен тыс тіршілігінің ізін тапты. Зерттеушілердің есептеулері көрсеткендей, бұл нысан диаметрі Жерден шамамен екі еседей үлкен, ал массасы біздің планетадан 16 еседей ауыр. Дамир ҚОЖАМҚҰЛ.