Ел Президенті Жер кодексіне түзетулерге мораторий жариялады

Тиімді пайдалану –  табысқа бастайды

Еліміз егемендік алып, өз алдына біртұтас ел болғалы 25 жыл толып отыр. Осынау аз уақытта еліміз дамыған елдердің қатарына кіру үшін Елбасы Н.Назарбаевтың сали­қалы саясатының арқасында көптеген бағдарламалар қа­был­данды. Енді осы бағдарла­ма­ларды жүзеге асыру үшін бәріміздің бір жеңнен қол, бір жағадан бас шығарып жұ­мы­ла жұмыс жасауымыз қажет. Әлемдегі елдердің ішінде жер көлемі жағынан еліміз тоғызыншы орынды алады. Ата-бабамыз осынау көлем­дегі жерді білектің күшімен, найзаның ұшымен қорғап, аманат етіп қалдырған. Ендігі жерде осы аманатқа қиянат жасамау жеріміздің тұтастығын қамтамасыз ету біздің басты парызымыз. Бәрімізге мә­лім, жер халқымыздың басты байлығы. Сон­дықтан, оны барынша мақсатты түрде пайдалану күн тәртібінен қашанда түспейді. Ендігі кезекте Сырым еліндегі ауылшаруашылық жерін пайдалануға байланысты мәселелерге ойысқым келеді. Оның бүгінгі жай-күйі қандай? Атап айтқанда, аудан бойынша барлығы 1188843 гектар, соның ішінде 530583 гектар ауыл шаруашылығына пайдаланатын жерлер тіркеуде тұр. Қазіргі күні босалқы жерлер 511175 гектар, соның ішінде 112963 гектар егістік, 14723 гектар шабындық, 337381 гектар жайылымдық жерлерді құрады. Бүгінгі таңда аудан көлемінде 311 шаруа қожалығы, 11 жауапкершілігі шектеулі серіктестік, 1 несие серіктестігі тіркелген. Жоғарыда айтылған шаруа қожалықтарының басым бөлігі мал шаруашылығымен айналысады. Соңғы 5 жылды салыс­тырмалы түрде қарағанда ірі қара малы 39,8 пайызға артып 37578 басқа, ұсақ малы 37,4 пайызға артып 82383 басқа және жылқы малы 79,2 пайызды құрап 13125 басқа жетіп отыр. 2015 жылы ауданға қарасты 5 ауылшаруашылық құрылымдары қазіргі заманға сай күн батареяларын өз қаражаты есептерінен қыстақтарына орнатып өз игіліктеріне пайдалануда. Сонымен қатар, «Бизнестің жол қартасы-2020» бағдарламасы аясында инфрақұрылымды дамыту мақсатында 2013-2015 жылдары 2 ауылшаруашылық құрылымы 38 шақырымға электр желілерін тартты. Асыл тұқымды мал шаруашылығын дамытуды, мал шаруашылығының өнімділігін және өнім сапасын арттыруды субсидиялау бағытында 2015 жылы 395 млн. 540 мың теңге субсидия мемлекет тарапынан ауданның шаруашылықтарына төленді. Соңғы үш жылда 43 шаруа қожалықтары жаңадан өз қаражаттары есебінен 463 мың шаршы метрге 52 қоражай салды. Мемлекеттік бағдарламалар ауданда мал шаруашылығын кеңінен дамытуға мол мүмкіндіктер беруде. Сол себепті, қараусыз қалған егістік жерлерді жайылымдық жерлерге айналдырып мал шаруашылығын кеңінен өркендетуге болады. Алдағы уақытта ауыл шаруашылығын дамыту мақсатында босалқы жерлерді айналымға енгізіп, мақсаты бойынша пайдаланатын адамға беретін болсақ, ол өзінің инвестициясы арқылы инновациялық технологияларды ендірсе, әрине, одан алатын өнімнің бәсекеге қабілеттілігі жоғары болатыны сөзсіз. Сонымен қатар, жермен түбегейлі айналысатын адамдар, болашақта өздерінің салған қаржылай инвестицияларын қайтару мақсатында жаңа технологияларын енгізу арқылы жұмыстанатын болады. Бұл әрине, жергілікті кәсіпкерлерімізге тәжірибе алмасуға да мүмкіндіктер ашылады деген сөз. Мысалы, аудан көлемінде бау-бақша және алма бақтары өнімдерін өндіру мен өсіруге жол ашық. Жоғарыда айтылған жайттарды түйіндей келе жерді халық игілігіне тиімді мақсатта пайдалану үшін әркім өз міндеттеріне жауапкершілікпен қарай білулері тиіс. Жер-ана күтіп, баптағанды ұнатады. Олай болса, бос жатқан жерлерді ұқыпты, өз деңгейінде пайдалана біліп, ол жерден мүмкіндігінше мол өнімдер алуға үлес қоса білейік демекпін. Сондықтан Президенттің жер заңнамасының кейбір нормаларына мораторий жариялауын пайдалана отырып, жерге қатысты толғандырған мәселелерді кеңінен талқылап алу қажет. Абат ШЫНЫБЕКОВ, Сырым ауданының әкімі Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданы

Асықсақ та аптықпайық

Өзге салаларға қарағанда, ауыл шаруашылығының ерекшеліктері көп. Мәселен, ауа райына тәуелділік. Көктемгі дала жұмыстарын агротехникалық шараларға сай атқарып, бітік астық өсіргеннің өзінде күз жауын-шашынға ұласып кетсе, диқан байғұстан маза кетті дей бер. Күткендегідей өнімге қол жеткізе алмағаннан кейін жұмсалған шығынның орнын толтыру қиын. Екіншіден, озық технологияларды енгізу, органикалық, минералды тыңайтқыштармен құнарландыру, машина-трактор паркін жаңалау, жанар-жағармай сатып алу орасан зор қаржыны қажет етеді. Және бір күрделілігі, ауыл шаруашылығы бейнеті мол, жемісін көп тостырып беретін сала саналатындықтан, құйылған қаражаттың қайтарымын жылдар бойы күтуге тура келеді. Сол себепті инвестициялық тартымдылықты қалыптастыру өте маңызды. Мен оны өз тәжірибемнен жақсы білемін. Біздің шаруашылық иелігінде 30 мың гектарға жуық ауыл шаруашылығына жарамды жер бар. Оның 24 мың гектарына дәнді, майлы, жемазықтық дақылдар егіледі. Парға қалдыру, ауыспалы егіс жүйесі қатаң сақталады. Жерімізді ұзақ мерзімді жалға алынғандықтан, тиімді пайдалану – бас­ты міндетіміз. Бұл жағы­нан мақ­тана ала­мыз. Түсім­ділік 20-24 центнер­ден кеміп көрген емес. Ұжым мүше­леріне әлеу­меттік қолдаулар жүйелі көрсетіледі. Мектеп, клуб, ФАП секілді нысандарға жөндеу жұмыстары ұдайы жүргізіледі. Жолдар қалпына келтіріліп, әр үйге сапалы ауыз су тартылған. Әрине, атқарылған жұмыс­тарға қарамастан, проблемалар да жетіп-артылады. Бұл сала­дағы еңбек өнімділігі әлі де төмен күйінде қалып отыр. Бұл туралы Елбасының төрағалы­ғымен өткен келелі кеңесте атап айтылды. Шынында да, 1 гектар жерден орта есеппен 400 дол­лар­дың өнімін алатын отан­дық фермерлерді шетелдік әріптес­термен салыстыру ұят. Өйткені, ауыл шаруашылығына жаңа технологиялар әкелу, инвестиция­лар тарту мәселелері көңіл көншіт­пейді. Қазақстанда ауыл шаруа­шы­лығына салынған инвестициялар көлемі өнеркәсіп саласындағыдан 23 есе төмен екендігі біраз жайтты аңғартса керек. Оның бір ұшығы тікелей жерге қатысты үлкен әлеуеттердің игерілмеуіне келіп тіреледі. Өз ойымды Жер ко­дексіне қатысты өрбі­тетін болсам, ауыл шаруашылығы мақ­сатындағы жерлерді ұзақ мерзімді жалға беру өркениетті ел­дердің бәрінде бар. Ал, шетелдіктердің жалға алғаны – 65 мың гектар ғана. Олардың сонша­лықты қызығушылық таныт­пауының себебі, құйылған қара­жат кері қайтарылмай ма деген қорқыныш, жүрексіну басым. Бұл мәселеде абай келетін­дері, мүмкіндігінше дұрыс жағ­дайдың жасалғанын қалайтын­дары түсінікті жайт. Сол себепті шетелдік жеке, заңды тұлғалар үшін ауыл шаруашылығына арналған жерлерді жалға беру мер­зімінің 25 жылға дейін ұзартылуын қалталы қаржыгерлерді барынша тартудың бір амалына ба­лаған абзал. Жер заңнамасының негізгі мәні бос жатқан жерлерді айналымға қосу, оларды игеруге инвесторларды қызықтыру болса керек. Олар өздерімен бірге заманауи жобалар мен бағдарламаларын қоса ала келеді. Жаңа өндіріс орындары мен жұмыс орындары ашылады. Инфрақұрылым жақсарады. Азық-түлік қауіпсіздігі қамтамасыз етіледі. Өкініштісі сол, Жер кодексіне енгізілген жаңа түзе­тулер қалың бұқараға тиісті дәре­жеде жеткізілмегендіктен, күмән­ді сұрақтардың көбейгені рас. Осы­ған орай Президенттің Жер кодек­сінің әрқилы қоғамдық пікір­лер тудырған бірқатар норма­ла­рына белгілі мерзімге дейін тоқ­тау салуын құптаймын. Жерді тиімді пайдалану, жалға беру, аукцион арқылы сату мәселелерін егжей-тегжейлі қарас­тырып, заңнамалық тұрғыдан екшеп алу еш артықтық етпейді. Президент атап көрсеткендей, бұл ретте мораторий сақталған жағ­дайда ауыл шаруашылығының жағдайы нашарлауы мүмкіндігін «Нұр Отан», Демократиялық күш­тер коалициясы аясында жұрт­шылықты кеңінен қатыстыра отырып кең ауқымда түсіндірудің, оған қоғамдық бірлестіктерді, бұ­қа­ралық ақпарат құралдарын, де­путаттарды тартудың маңызы зор. Жер кодексіне енгізілген өзгерістер жерді шетелдіктерге сатуды қарастырмайды. Ал, елі­міздің ауылшаруашылық тауарларын өндірушілеріне жерді са­тып алуға артықшылықтар мен жеңілдіктер беріледі. Ең басты­сы, бұрын жалға алынған жер телімдерін сатып алу құқы­ғының берілуі жерге деген қарым-қатынасын өзгертеді. Мақ­сатты пайдаланылмайтын жерге салықты көбейткен жөн. Жер қазақстандықтардың басты бай­лығы болғандықтан, сөз жоқ, табыс, пайда әкелуі тиіс. Біз жерді тиім­ді игеру есебінен 230 адамды жұ­мыспен қамтамасыз еттік. Алда аукциондарға міндетті түрде қатысатын боламыз.  Еркебұлан МӘМБЕТОВ, «Мәмбетов К» командиттік серіктестігінің бас директоры

 Солтүстік Қазақстан облысы

Ұтымды ұйымдастырғаннан ұтылмаймыз

Елбасы Жер кодексінің кейбір нормаларына мораторий жариялап, ол мәселелерді мұқият талқылауды Үкімет жанынан құрылатын комиссия мен «Нұр Отан» партиясына жүктеп отыр. Менің ойымша, бұл өте орынды қадам. Ата-бабаларымыз ақ найзаның ұшымен, ақ білектің күшімен қорғап, бізге мұраға қалдырып кеткен жер әрбір қазаққа қымбат және қасиетті. Өйткені, жер мен Отан егіз ұғым! Елімізде жеріміздің дербестігін, тұтастығын сақтау үшін бірталай маңызды жұмыстар атқарылды. Атап айтсақ, шекарамыз көршілес мемлекеттермен арада болған келісімдерге сай бекітіліп, Ата Заңымызда территориямыздың тұтастығын, бөлінбейтіндігін мемлекеттің қамтамасыз ететіндігі атап көрсетілген. Елімізде бұрынғы кең­шар­лардың көпшілігінің жер­лері игерілмей, егіс танап­тары арамшөптерге толып, жарамсыздыққа ұшырауда. Бұлай болуының негізгі себептері ауыл­шаруашылық техникаларының, жанар-жағармайлардың, қосалқы бөлшектердің, тыңайтқыш, гербицидтер бағаларының қымбат болуына байланысты жергілікті тұрғындардың жерді пайдалана алмай отырғандығынан дер едім. Үкімет тарапынан жасалып отырған жеңілдіктер негізінен ірі шаруашылықтарға бағытталған, ал ауыл азаматтары бетпе-бет кездесіп отырған мәселелерді шешуге жетімсіз екені шындық. Сондықтан, алтын бесік ауылдардың біразында жұмыссыздық белең алып, жастар қалаларға амалсыздан кетуде. Бұдан ұтылған кім? Ал ауылға қар­жылай мүмкіндіктері мол азаматтар келіп, шаруашылықтар құ­рып, жұмыс орын­дарын ашса – ауыл­дықтар ұтпаса, ұтыл­майтыны анық. Ауылды дамытуға арналған жұмыстар баян­ды болуы үшін, ауыл тұрғындары қара­жаттың азды­ғына бай­ланыс­ты өз іс­терін ашу­ға мүмкіндіктері болмай қалмауы үшін Үкіметке, жер­гі­лік­ті атқарушы билік орындарына ай­тар мынадай ұсыныстарым бар. Біріншіден, барлық құ­нарлы жерлер тек саты­луға түсіп кетпеуі үшін олардың жалға бері­ле­тін бөлігі жергілікті тұр­ғын­дармен келісіліп белгі­ленуін және сатылу мен жалға берілу үдерістері тең дәрежеде жүргізілуін қамтамасыз ету керек. Екіншіден, шет­ел­дік тұлғалар жал­ға алған жер­лерін қый­тұртқы әдістермен жеке­меншікке түсі­ріп алмауы үшін қа­жетті шаралар қарас­тырылуы тиіс. Үшіншіден, үй (қосалқы) шаруа­шы­лықтарын дамыту үшін елді мекендер жерлері санатын кеңейту және шалғайдағы жайылым жерлерді пайдалануды заңды жолға қойған жөн. Төртіншіден, Жер кодек­сінде қарастырылғандай, бес жыл көлемінде екі жыл пайда­ланылмаған жерлерді Үкіметке қайтару ісінде жергілікті және жоғары атқарушы органдардың, сот билігінің жұмыстарын жандандыру қажет. Бесіншіден, шенеу­нік­тердің жұмысбасты болып, халыққа түсіндіру жұ­мыстарының кем­шін түсіп жатқанына бай­ланыс­ты, Үкімет жанынан құрылатын комис­­сия­мен қатар, ауыл шаруа­шы­лығының маңызды мәсе­лелерін қабылдауға, халыққа насихаттауға білі­мі мен тәжірибесі мол білік­ті азаматтар мен ел ішінде беделді ағаларды тарту, құрамына осындай адамдар кіретін кеңестер құру керек деп санаймын. Сайып келгенде, «Бірлік бар жерде тірлік бар», дейді халық дана­лығы. Барлық күшімізді, ауыз­біршілігімізді ауылдың, еліміздің дамуына жұмсайық, ағайын! Тұрар АЛТЫНБЕКОВ, еңбек ардагері ҚАРАҒАНДЫ

Қоғам мен тұрақты даму мүддесіне орай

Қазақстанның кәсіпкер әйелдері одағы Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Жер кодексінің қоғамдық резонанс тудырған бірқатар нормаларының әрекет етуіне 2016 жылдың соңына дейін мораторий жариялау туралы шешімін толық қолдайтынын білдіреді. Мемлекет басшысының шешімімен Үкімет жанынан «қызу желі» – бір­тұтас колл-орталықтың құрылуын бүкіл ел үшін маңызды шешім деп есеп­тейміз. Бүтіндей алғанда, Президент Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың жұмыс кеңесіндегі барлық шешімдері мен тапсырмаларының, бірінші кезекте, қазақстандықтардың мүддесіне, бүкіл қоғам мүддесі мен оның тұрақты дамуына орай туындап отырғанын атап өткіміз келеді. Біздің бірлестік экономикамыздың, соның ішінде ауыл шаруашылығының инвестициялық тартымдылығын арттыру қажеттігімен толық келіседі. Кеше жұмыс кеңесінде Мемлекет басшысы біздің аграрлық сала инвес­тицияларға мұқтаж, біздің фермерлерге жаңа аграрлық технологиялар қажет деп әділ атап көрсетті. Тек сонда ғана біз бәсекеге қабілетті ауылшаруашылық өнімдерін өндіре алатын боламыз. Біздер, кәсіпкерлер, түсіндіру жұ­мыс­тарына қосылуға және Үкімет жа­нындағы комиссия жұмысына атса­лысуға дайынбыз.

 Қазақстанның кәсіпкер әйелдері одағы

Дер кезіндегі шешім

Қазақстан Республикасы Прези­денті­нің «Болашақ» халықаралық стипен­диясы стипендиаттарының ассоциациясы, еліміздің бүкіл жұртшылығы сияқ­ты, Президент Нұрсұлтан Әбішұлы Назар­баевтың Жер кодексінің бірқатар норма­ларының әрекет етуіне 2016 жылдың соңына дейін мораторий жариялау туралы стратегиялық шешімін толық қолдайды. Осынау кемеңгер және шын мағынасында халықтық шешім қоғамды толғандырған барлық мәселелерді салмақтап және бүкіл мүдделі тараптардың мүдделерін ескере отырып қарауға жағдай жасайды. Біз Мемлекет басшысының Үкімет жанынан комиссия құру туралы тапсырмасын толықтай қолдаймыз. Комиссия қызметінің, оның жұмысы қоғамдық ұйымдар өкілдерінің және бүкіл мүдделі мемлекеттік органдардың кең ауқымды қатысуымен жүргізілетіндіктен, тиімді болатынына сенімдіміз. Комиссияның талқылау қоры­тын­дысы бойынша Жер кодексінің даулы мәсе­лелеріне қатысты көзқарастар қалыптас­тырып, Парламентке нақты ұсыныстар енгізілетіні ерекше маңызды. Бұл шешімдер қазақстандықтар мен олардың хал-жағдайына қатысты қамқор­лықтың Мемлекет басшысының басты стратегиялық бағыты болып табылатынын тағы бір көрсетіп берді. Биылғы жылы біз Тәуелсіздіктің 25 жылдығын атап өтпекпіз. Біздің еліміздің барлық табыстары өзіміз ұқыптылықпен сақтауға және нығайтуға міндетті қоғам­дағы татулық пен тұрақтылықтың арқа­сын­да ғана мүмкін болып отыр. Біздің ортақ үйіміз – Қазақстан Республи­ка­сының өркендеуіне өз үлесін қосу әр азаматтың ісі! Қазақстан Республикасы Президентінің «Болашақ» халықаралық стипендиясы стипендиаттарының ассоциациясы

Жаңа мүмкіндікке жол

Жұмыс кеңесі шеңберінде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Әбіш­ұлы Назарбаев маңызды шешімдерді жариялап, нақты тапсырмалар берді. Біз Мемлекет басшысы қабылдаған шешімдерді бүтіндей қолдаймыз және олардың дәл уақытында шешілгеніне сенімдіміз. Біздің Президентіміздің Жер ко­дексі­нің бірқатар нормаларына 2016 жыл­дың соңына дейін мораторий жария­лау, сондай-ақ, Үкімет жанынан Жер кодексінің даулы мәселелері бойын­ша көзқарастар қалыптастырып, Парла­ментке нақты ұсыныстар енгізу туралы шешімін кемеңгерлік деп есептейміз. Сондай-ақ, Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша «қызу желі» ашу мемлекеттік органдар мен қоғам арасындағы үнқатысуды қамтамасыз етуде маңызды қадам болып Біз Елбасының бұл шешімі біздің экономикамыздың және ең алдымен, аграрлық сектордың одан әрі дамуына жағдай жасауға қолайлы шаралар қалыптастыруға мүмкіндік туғызатынына сенімдіміз. Өскемен қаласы Жергілікті өзін өзі басқаруды дамыту орталығы