Қадағалау пәрмені

Прокуратура органдарының қадағалауды жүзеге асырудағы басты мақсаты – азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын, сондай-ақ, қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау болып табылады. Бұл орайда адам құқығын қорғау мәселесіне қатысты прокуратура органдарының атқаратын қызметінің маңыздылығына тоқтала отырып, осы салада қол жеткізген жетістіктеріміз туралы айта аламыз.   Алматы облысы бойынша про­куратура органдарының сотқа дейінгі қылмыстық процесте заңдылықтың сақталуын қадағалауды жүзеге асыру­да, қылмыстық процеске қаты­су­шылардың консти­туция­лық құ­қықтарының сақта­луына баса назар аударуда. Мәсе­лен, қыл­мыстық ізге түсу органдарының қылмысқа және әкімшілік құ­қық бұзушылыққа қатысы бар азаматтарды ұстау, жеткізу, күзетпен ұстау заңдылығына күнделікті тексерулер ұйымдастырылу арқылы жүзеге асырылады. Тексерулер нәтижесімен ағымдағы жылы заңсыз ұсталған 5 азамат ішкі істер органдарының қызметтік бөл­мелерінен шығарылды. Қазіргі таңда барлық құқық қорғау органдарында «Элек­трондық есепке алу» жүйесі енгізіліп, қызмет атқаруда. Яғни, қылмыстық ізге түсу органының ғимаратына кірген, еріксіз жеткізілген азамат туралы толық мәлімет электрондық жүйеге дереу енгізіледі және прокуратура органдарының қызметкерлеріне қызметтік кабинеттен шықпай бақылап отыруға мүмкіндік береді. Сон­дай-ақ, түрмедегілердің санын кеміту саясатын жүзеге асыру мақсатында, облыстық прокуратурамен «күзетпен ұстау» бұлтартпау шарасының тек ерекше жағдайларда ғана аса ауыр және ауыр санаттағы қылмыс жасаған адамдарға қолданылуы қадағалануда. Бүгінгі таңда облыс бойынша қылмыс жасаған 619 адамға түрлі бұлтартпау шаралары қолданылса, оның ішінде 180 адамға немесе 29 пайызына қатысты «күзетпен ұстау» түрі қолданылған. Өткен жылы бұлтартпау шарасы 293 адамға қатысты қолданылып, биылғы жылмен салыстырғанда, 38,5 пайызға төмендеп отыр. Облыстық прокуратура тарапынан қылмыс жасаған адамдарға «кепіл» түріндегі бұлтартпау шарасын кеңінен қолдану бағытында былтырғы жылы «кепіл» түріндегі бұлтартпау шарасы 750 адамға немесе барлық қолданылған бұлтартпау шаралары ішінде 44,4 пайызды құраса, бүгінгі күнге 425 адамға қолданылып, 70 пайыздан асқан. Аталған бұлтартпау шарасын қолдануда қылмыскерлер мен олардың туыстарымен 1 млрд. 220 млн. теңгені құрайтын мүлік кепілге алынған. Атқарылған прокурорлық қадағалаудың нәтижесімен, өткен жылы қылмыстық ізге түсу органдарымен заңсыз қыл­мыс­тық жауапқа тартылған 7 азаматқа қатысты қылмыстық істерді прокурорлар қысқартып, азамат­тардың конституциялық құқықтары қорғалды. Саян БӘКІРОВ, Алматы облысы прокурорының орынбасары Алматы облысы