Алматыда Қазақстан мен Иран арасындағы сауда-экономикалық байланысты нығайтуға бағытталған басқосу өтті. Жиын барысында Қазақстан өнімдерінің Иран мен Ұлы Жібек жолы бойындағы елдерге экспорттық көлемін ұлғайту мәселелері талқыланды. Екіжақты кездесуге қос елдің бизнес өкілдері мен жоғары шенді мемлекеттік қызметкерлері қатысты.
Қазақстан өнімдерінің таяу және алыс мемлекеттерге экспортталуы – отандық өнеркәсіп саласын дамытудың бірден-бір маңызды мәселесі. Өткен жылдың желтоқсан айында Иран президенті Хасан Роуханидің елімізге ресми сапары кезінде екі мемлекет арасындағы сауда-өнеркәсіптік қатынасты дамытуға байланысты бірқатар шаралар жоспарланды. Соның бірі – экспорттық-импорттық серіктестікті нығайтуға негіз болатын заман талабына сай байланыс алаңдарын ұйымдастыру.
Кеңес барысында екі ел арасындағы ынтымақтастықты нығайта отырып, металл өнімдері, азық-түлік тауарлары, машина жасау мен химия өнеркәсібін жандандыруға басымдықтар беру керектігі айтылды. Иран мен еліміз арасындағы алыс-беріс пен барыс-келіс күн сайын нығайып, көптеген саладағы бірлескен жобалардың тың серпін алып келе жатқандығы сөз болды. Жібек жолы бойындағы мемлекеттер нарығына үздік В2В онлайн-алаңының көмегімен интернет арқылы екі елдің іскерлік байланысын қалыптастыру мәселесі де назардан тыс қалмады.
Иран мен Қазақстанның сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени-гуманитарлық терең байланысы толастаған емес. Осы ретте көлік-транзит саласын дамытуға да жаңа серпін берілмек. «Қазақстан мен Иран арасындағы тауар айналымы 2016 жылы 600 млн теңгеге тең болды. Оның 90 пайызы Қазақстаннан Иранға экспортталатын өнімдердің үлесі. Бұл сауда теңгерімінің біз жақта екенін көрсетеді. Демек, Иранға алатынымыздан гөрі сататынымыз әлдеқайда көп», – дейді «Kaznex Invest» агенттігі басқарма басшысының орынбасары Мейіржан Майкенов.
Басқосу барысында мемлекеттік құжаттарды реттеу мен сауда жасау жолдарын тиімді ету мәселелері кең мазмұнда айтылды. Биылғы жылдан бастап тауар айналымын арттыру көзделген. Техникалық жоспар бекітілсе, еліміз Иранға уран экспорттауды бастамақ. «Біз алдағы үш жылда Қазақстаннан уран экспорттауды бастаймыз деп жоспарлап отырмыз. Енді қажетті құжаттардың ресімделуін күтеміз. Бәрі ойдағыдай болса, жоспарды жүзеге асырып, үш жылда Иранға 950 тонна уран жеткізуді көздеп отырмыз», – дейді Иран Ислам Республикасының Қазақстандағы елшісі Можтаба Дамирчилу.
Жиналған тараптардың басты мақсаты – диалог орнату. Әзірге ешқандай құжатқа қол қою жоспары жоқ. Дегенмен, келешекте бірлесіп атқаратын келелі істер бүгіннен бастау алмақ, дейді тараптар.
Арман ОКТЯБРЬ,
журналист
АЛМАТЫ