Туған тілдің тұғыры

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Ұлы дала ұлағаттары» атты еңбегінде тілге байланысты тебіренісін осылай «Туған тілдің тұғыры» деген тақырыппен бастапты. Ол тәуелсіз еліміздің сан түрлі өзекті мәселелерімен шұғылдана жүріп, ана тіліміздің тағдырын да ешқашан есінен шығарған емес. Халықтың ұлы перзенті «ең әуелі қазақ елі барда қазақ тілі өмір сүреді, өседі, өркендейді, ұлтымыздың ұлы тілі мәңгілік» дегенді нысана етіп, арғы-бергі тарихты оймен шарлап өтеді. Шынында, ана тілін ардақ тұта­тын біздің қазақтай ел көп емес. Мұны Елбасы бүкіл болмыс-біті­мімен, жан-тәнімен түйсіне оты­рып, өзінің замандастарына, жас жеткіншектеріне жеріне жет­кізе айтыпты. Кешегі кеңестік дәу­ір­дегі отарлық құрсаудың те­мір қақ­паны ана тіліміздің ады­мына шідер салып, дамуы то­қыр­ай жаз­дағаны мәлім. Мұны бү­гінгі ұр­пақ ұмытпауы тиіс. «Ұлт­тың ұл­ы қазынасы ана тілін жаңа ғасыр биігіне абыроймен алып шығу – бүгінгі ұрпақтың па­расат­ты парызы» дейді Елбасы. Өзім тіл маманы, Халықаралық «Қа­зақ тілі» қоғамының басшысы бол­ған­дықтан да, «Ұлы дала ұла­ғат­та­рын­дағы» тілге байланысты тол­­ғаныстарға баса назар аудардым. «Тәуелсіздік бізге не берді?» де­ген­де, алдымен айтарымыз, ту­­ған тіліміздің бұрын болмаған мем­­­лекеттік мәртебе иеленіп, Кон­ституциямыздың 7-бабында «Қазақстан Республикасында мем­лекеттік тіл – қазақ тілі» деп бе­кітілуі болатын. Ия, тілімізге теңдік тиді, төр­ге шықты, заңдық негізге ие болды. Елбасы айтқандай, мем­лекетіміздің беделін көтеріп тұр­ған бұл бапты дұрыс пайда­ла­на алмасақ, кімге өкпе артамыз? Өз тілін өгейсініп, өзге тіл­дің ығына жығылғандардың қара­сы азайғанымен, мемлекеттік қыз­метте әлі де көптеп кездесетінін Ел­басы біліп отыр. Содан да болар, Нұрсұлтан Әбішұлының бір кезде намыс пен жігерді қайрап, «он бес жылда аю да мемлекеттік тілді үйреніп алатын уақыт болды» деп айтқаны әлі есімізде. Осы ойлардың біразын тағы да қайталап еске салудан жалықпай отырған Елбасының ұлттық мәселені есінен шығармайтынын білдіреді. «Әр азамат әуелі туған тілге деген құрмет пен жауап­кер­шілікті өзінен бастауы керек, отбасынан бастауы керек», дей­ді Елбасы. Халықаралық «Қа­зақ тілі» қоғамының да әу бас­тан ұстанған бағыты – осы. Ел­басы мемлекеттік тілді үнемі на­зарында ұстап келеді. Бағыт-бағ­дар сілтеудің ең төте түрі оның «Қазақстанның болашағы – қа­зақ тілінде» деген сөзі болатын. Сондай-ақ, «Қазақ қазақпен қазақша сөйлессін» деген сөзді айтқан да Елбасы. Қадап, қазып айтылған бұл ұсыныстардың қадіріне жете алмасақ, тағы да намыссыздықтың салдары. Үш тұғырлы тіл мәселесін Ел­басы мемлекет дамуындағы ма­ңызды мәселелердің бірі санай­ды. Бұл дұрыс. Алайда, мұны жү­йе­лі, саналы түрде сауатты іске асы­рудың орнына ана тілден асырып, жа­лаулатып жүретін жандар бар. Әри­не, көп тіл білгеннің зияны жоқ. Алайда, қандай жағдайда да туған тіліміз, қазақ тілі өз мәр­те­бесін жоғары ұстауы тиіс деген ұс­та­нымынан танбайды Елбасы. Президенттің мемле­кет­тік іс­тер­ге бай­ла­ныс­ты тол­ғау­ла­рының өзі­­нен ақын­жан­­дылығы бай­қа­лып тұрады. Ол кісі­нің «қа­зақ тілі­­нің қанық бояула­ры – қа­зақ ән­­дерінде» деуі тегін емес. Со­лар­­ды бойға сіңіре жүріп, өлең жол­­­дарын туындататыны мәлім. Қа­з­ағының әніне, күйіне, өнеріне, та­рихы мен кең байтақ жеріне сүй­­сіне көз тастай жүріп: Арайлап таңым, Асқақтап тауым, Ән ойнап көгім, Күй төгіп көлім, Қол жетті, міне, Аңсаған күнге Жасай бер, жаса, Қазағым менің!–деп төгіл­дір­ген Елбасы­ның ана тілін аялай бі­л­етін осы қасиеті халық үшін ту­ған, ел бастайтын көсемдік мі­не­зін танытады. Өмірзақ АЙТБАЙҰЛЫ, академик, Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамының төрағасы