25 жылдан кейін...

«Қайрат» фильмі Петерборда көрсетіледі Осыдан тура ширек ғасыр бұрын режиссурадағы жаңа буын өкілі, жас талант Дәрежан Өмірбаев «Қайрат» атты картина түсірген еді. Өзі де талай киносценарийге арқау болған тоқсаныншы жылдарда шығармашылықпен айналысудың тауқыметін сол кезеңдерге куә болғандар біледі. Бірақ, осыған қарамастан, «Қайрат» фи­льмі режиссерге оның алғашқы жүлдесі – Локарнода өткен кинофестивальдің «Күміс қабылан» мара­патын әкелді. Сонымен қатар, кар­тина Фра­н­ция­да өткен фестивальдің Бас жүлдесін және Түрікменстанда өткен Ха­лықаралық кинофестивальде «Ең үздік көркем бейне» жүлдесін жеңіп алған болатын. Енді, міне, араға 25 жыл салып, алдағы 2 жел­тоқсанда Санкт-Петербордағы V Ха­лық­аралық мәдени форумында сол «Жаңа тол­қынның» өкілі Дәрежан Өмірбаевтың «Қайрат» фильмі көрсетілмек. «Родина» кинотеатрында өтетін көр­сетілім ФИПРЕССИ (Кинобаспасөзінің Халық­ара­лық федерациясы) сыйлығының 70 жылдығына жә­не фильмнің 25 жылдығына орай арнайы ұйым­дас­тырылып отыр. Егемендіктің табалдырығында Ш.Ай­ма­нов атындағы «Қазақфильм» кино­студиясы жә­не «Әлем» шығармашылық бірлестігі бірі­гіп шы­ғар­ған аталмыш фильм үлкен қалаға ке­ліп, өз орнын табуға ұмтылған жас жігіттің өмі­рі туралы баян­дайды. Фильмнің басты тақырыбы – ир­ра­цио­нал­дық болмыс, болжап болмайтын өмір. Үлкен қалаға келген жас жігіт жалғыздықтан айырылу үшін айналасындағылармен тіл табысып, ортаға бейімделуді ойлайды. Ал режиссер өзінің тырнақалды кино­туын­ды­сының 25 жылдан кейін де сұранысқа ие болып жат­қанына қуанышты. Фильмде автобиографиялық көріністер бар. Бұл туынды өтіп бара жатқан жастық шақ пен жалғыздық туралы болатын. – 90-шы жылдардың басында өте қиын болды. Кинотеатрлар бірінен соң бірі жабылып жатты. Өнер саласы жайына қалды. Дегенмен, мемлекет сол кезде кинематографияны жақсы қолдады. Тіпті, «Қайрат» фильмін түсіру үшін бізге пойыз беріп, соның арқасында көптеген қалаларда түсі­рі­лім жүргізуге мүмкіндік алдық. Фи­льм­нің не­гізгі түсірілімдері Қызылорда, Бал­­қаш өңірлерінде өтті. «Қайрат» фильмін тү­­сіру жұмыстарына сол кездегі отандық ки­не­матографияның үздік мамандары – опера­тор Әубәкір Сүлеев пен қоюшы суретші Марат Имамбергенов тартылған еді. Басты рөл­ге актерді ұзақ іздедік. Бір күні автобуста келе жатып, аялдамада түсіп бара жатқан жігітті байқадым. Соңынан ассистентімді жібердім. Кейін оны сынақтан өтуге шақырып, басты рөлге бекіттік, – деп еске алады Дәрежан Өмірбаев. Бүгінгі таңда Дәрежан Өмірбаев көркем фильм­дерге сценарий жазып, Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында болашақ кинотанушылар мен драматургтерге дәріс береді. Одан бөлек, режиссер Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында «Дебют» шығар­ма­шылық бірлестігінде көркемдік жетекші болып қыз­мет атқарып, жастарды кино өнеріне баулып жүр. Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан» АЛМАТЫ