Өмірі оның өнеге

ХХ ғасырдың отызыншы жыл­­­дарында сталиндік зобалаң қазақтың сандаған боздақтары­ның өмірін солдырып, қуғын-сүргінге ұшыратып, халқына қалт­қысыз адал қызмет етіп жүр­ген талайлардың өмірін жал­ма­ғаны тарихтан белгілі. Жазықсыз жапа шегіп, қуғын-сүргінге ұшы­раған елдің біртуар азаматтары Аягөз ауданында да аз емес. Со­лардың бірі Аягөз ауданының тумасы Оразхан Құлсейітов еді. Ол 1906 жылы Мамырсу ауы­лында дүниеге келген. Жаста­йы­нан қоғамдық жұмыстарға белсене араласқан Оразхан ком­­­­­сомол, партия қатарына мү­ше­лікке өтіп, жастарды жақсы істерге тәр­бие­леді. 1927 жылы пар­тияның жол­дамасымен Аягөз өңі­ріне қызмет­ке келген. 1931 жылы ұжымшарға басшылық жа­­­сады. Ол жа­ны жайсаң, тура жолдан тай­май­тын азамат еді. Сол турашыл­ды­ғы кейде өзі­не кесірін тигізіп жа­татын. Көз алдында аштан қыры­лып жатқан халықты көргенде жаны шыр­қы­рап, шолақ белсенділерге «бірер уыс би­дай­ды бер­сеңдер, нелерің кетеді, елді қы­рамысыңдар» деп ашық айта­тын. Сол шыншыл­дығы үшін ұлт­шыл, мемлекет бай­лығын та­лан-тара­ж­ға ұшы­рат­тың деген жаламен ату жа­засына кесіледі. Алайда, заңды білетін сауатты ағамыз өзін қор­ғай алды. Сонда да он жылға сотталып кете барды. Аягөз ауданында жазықсыз жапа шеккендер жүздеп санала­ды. Ерлердің есімі мәңгі ұмы­тылмақ емес. Мұның алдында да Аягөз ауданының бірнеше аза­маттарына құрмет көрсетілген. Аудан әкімі Әнуарбек Мұх­тар­ханов, аудандық ішкі істер бө­лімінің бастығы Шалқар Құнан­бай, АІІ басқармасы бастығының орынбасары Мұқтар Жақыптың ұйтқы болуымен Оразхан Құл­сейітовтің ұзақ жылғы еңбегі ескеріліп, көше атауы берілген бо­латын. Жақында аудан жұрт­шы­­лығы Оразхан Құлсейітовтің ескерткіш мүсінінің және көшенің ашылуына орай мектеп оқушы­­лары, қала тұрғындарының қаты­суымен есте қаларлықтай әдемі кешті өткізді. Көшенің және ескерткіш мү­сінінің ашылуында аудан әкімі Ә. Мұхтарханов сөз алып жинал­ғандарды ел Тәуелсіздігінің 20 жылдығымен құттықтады. «Жи­ырма жылдыққа – жиырма жар­қын іс» акциясы аясында саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алып, Оразхан ағаның еткен жол­дарының кейінгі ұрпаққа үлгі-өнеге болатынын айтты. Аягөз қаласы құлпырып келеді. О. Құлсейітов көшесіне бюджеттен бір тиын да қаржы кеткен жоқ, ол кісінің ұлы, Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық универ­ситетінің бірінші проректоры, техника ғылымдарының докто­ры, профессор Жеңіс Құлсейі­тов­­­тің достары мен туыстары кө­шені жөндеді, ағаш отырғызды. Аудандық ақсақалдар алқа­сының төрағасы Әлібек Сәрсем­бай, еңбек ардагері Қайыртай Қажығұлов, облыстық ішкі істер департаменті кадрлар басқарма­сының бастығы, полковник Қа­­лымбек Құмарғажин, қарияның ұлы Жеңіс Оразханұлы, тағы бас­қалар репрессия құрбан­да­рына деген құрмет ертеңгі бо­лашақтың кепілі екеніне тоқтал­ды. О.Құлсейітов туралы көп деректерді жинап, көмегін тигізген «Мөлдір сана» газетінің редак­торы Б. Шалғымбайдың «Құ­­рыш­тан құйылған құдірет» атты деректі хикаяты негізінде қала­дағы №6 мектептің шәкірттері өлеңнен деректерді тізбелеп шық­ты. Мұның алдында да ішкі істер бөлімінде қызмет еткен азаматтарға көше аты беріліпті. Жиналғандар ескерткішті ашқан соң, Оразхан Құлсейітовтің ру­хы­на бағышталып ас берілді. Түстен кейін «Қозы көрпеш Баян сұлу» мәдениет үйінде «ХХ ғасырдың 20-50-жылдарындағы жеке басқа табыну, оның зар­дап­тары, қазіргі күнгі баға» деген тақырыпта ғылыми конференция өтті. Онда ғылым докторлары  Ғ.Қарасаев пен Е. Григорьев та­ным­дық баяндама жасап, Шығыс Қазақстандағы сая­си қуғын-сүр­гін құрбанда­ры­ның қалай ақтал­ғандары жайлы кеңінен әңгі­ме­леді. Ал №6 мек­тептің ұстазы Жанар Алпыс­баева О. Құлсейі­тов­тің өмірі ту­ра­лы тереңнен тол­ғады. Оның соңы жыр мү­шәй­расына ұласып, ән мен күйге кезек берілді. Оңдасын ЕЛУБАЙ. Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданы.