Мәнсіз баю бір бөлек...

Қай кезде де сананы тұрмыс би­лей­­­тіні Ай туғандай ақиқат. Ән­нің өзі де нан болғанда керек екенін сана­­мыз­ға  құйып өскен ұрпақпыз. Алайда бүгінгінің баласы өлместің күні мен адамша өмір сүрудің ара­жігін ажырата бастады десек те, осы арада айырып алар бір түсінік бар. 

Егемен Қазақстан
12.09.2017 279

Бұрынғы саясаттың салқыны – әлі де баю мен дәулетті болуға адал жолмен ұмтылу ұғымын шатастырамыз. Бұл міндетті түрде әлеуметтік сананың алға жылжуына кедергісін келтіреді.

Айтқандай, бірде нағыз нартәуе­кел­мен туризмге, жылжымайтын мү­­­лік­ке қатысты бизнестің бар­лық қиын­шылықтарынан өтіп, тұр­мыс­­тарын түзеген заңгер жолдас­тарымыздың үйіне барсақ, көңіл күй­лері жоқ. Әң­гімені досымыздың әйелі бастады. Үлкен үй салып жат­­қан. Талғаммен тұрғызылып жат­қан ша­ңырақтары шы­нында да кісі қы­зығатындай еді. Ауылдан аға­йын­да­ры қыдырып келіпті. Үйдің іші құ­рылыстың шаңынан әлі құтыл­ма­ғандықтан күтушілеріне алдымен да­ла­дағы сәкіге дастарқан жайғы­зады. Дастарқан жасап жүрген қыз қонақ­тардың әңгімесін құлағы шалады ғой.

– Адал ақшаға мұндай үй салу мүм­кін емес, – деп мұрындарын шүйі­ріп отырған туысқандардың сө­зі үй иелерінің де құлағына жетеді. Мұ­нан кейін қазанға салынған етті зал­да береміз деп отырған олар қонақ­жайлық ниеттен кілт айнып, келген адам­дарды даладан күтіп жіберіп, осыған налып отыр екен.

Бар болсаң көре алмайтын, жоқ бол­саң бере алмайтын ағайынға бұл сөзді айтқызып отырған да сол баяғы те­ріс түсінік. Өкініштісі де осы, біз­дің қоғамда адал жолмен баюға болады дегенге сенімнің  аздығы... Дос­тарымыздың осы бақуатты күнге жетуі үшін бірде аш, бірде тоқ болғанын, банктен көп несие алып, оны қайтару үшін жылдар бойы жұмыс істегенін, тағысын-тағыларды тізе берудің өзі артық. Ойластырылған ақылмен дәу­летке ие болды. Ешкімнің наласына қалмай-ақ, ақысын жемей қа­тар­ға қосылды. Одан бері де біраз жыл өтті. Сол зәулім үй сатылып, ен­ді олар еш­кімге салық салмай-ақ, қа­рыз ал­май-ақ балаларын әлемнің ең таң­даулы университеттерінде оқытып, басқа да армандарын жүзеге асырып отыр.

Дәулет не үшін керек? Осы үшін емес пе?! Барлық адам материалдық игі­лікке ұмтылады, онсыз өмірдің мәні де жоқ. Алайда тек баю үшін ғана баю – Си­зифтің еңбегі сияқты қызықсыз, еш кеткен болар еді.

Дәулетқұрушылық деген сөздің ­өзі біз­дің дүниетанымға негізделіп алын­ған капитализм дегеннің қазақша тәржімасы ғана. Бір кәсіпті дөңгелетіп, жекеменшік иесі ретінде жылжымайтын мүліктер иесі болып, оны экономикалық айналымға енгізу баяғының лордтары мен графтарындай әлеуметтік мәртебені ұстап тұру үшін де керек.

Дегенмен, саналы адам құр баюдың еш мағынасы жоқ, күйбең тірлік екенін түйсіне алады. Дәулетқұрушылық дү­ние­танымының философиялық мәні осы­ған келіп тіреледі. Белгілі бір биік идеялар үшін баю ғана түбінде сол іске мағына береді, жаңа сапаға алып шығады.

Мәселен, М.Вебердің «Протестант­ская этика и дух капитализма» деген 1905 жылғы еңбегінде ортағасырлық діни сенімі күшті адамдар құдай ал­дында күнәсі кешіріледі-міс деген идеяға сеніп неғұрлым адал ең­бек­пен бай болуға ұмтылды. Нәти­же­сінде адал еңбек сапалы өнім­нің өнді­рілуіне апарып, сапаға не­гіз­дел­ген бә­се­ке институтын қалып­тастырды. Сондықтан, осы күні де, секуля­ри­за­цияның қайнауынан бір өткен неміс хал­қы, діни сана кетсе де, әдет қалмай, сапалы өнімді өндіріп келеді. Қай ұлт «Мерседесті» немістер сияқты жасай алады?

Қазақта: «Бай болайын десе құдайы қаламайды, батыр болайын десе жүре­гі дауаламайды» деген сөз бар. Бұл бір жағынан біздің болмысымыз бен түсі­нігімізде байлықты құдайдың бер­гені, жарылқағаны, оның міндетті түр­де Құдай ісінен алшақтамай жаратылуы талап етіледі. Осындай мәдени һәм жазылмаған императив дәулетті адамдарға мешіт салдыртып отыр.

Ал Батыста бай адам қо­ғам ал­дында өзін міндетті, айыпты сезін­бейді. Бізде екінші бір ықпалды та­мыр-таныс, туысқанның есебінсіз баю мүмкін емес деген таптаурындықтың өзі де бекер қалыптасқан жоқ...

Бірақ замана әбден өзгерді. Бұл мә­селеде атажұртқа оралып жатқан қан­дастарымыздың көзқарасы да, тірлігі де көш ілгері. Көпшілігі ешкімге жал­тақ­тамай, алақан жаймай, қолынан келе­тін кәсіпті жүргізіп отыр.

Не десек те, дәулетқұрушылық мі­нез­дің түбі нәтижелі еңбек ету мәде­ние­тіне алып келеді. Ұл-қызды есі кір­геннен бастап осыған дағдыландыру  тү­бінде өз дәнін береді.

Әйтпесе жұрттың жалған қошеметі үшін қайырсыз баю немесе бай болып көрінуге ұмтылу кімді ұшпаққа шығарыпты?!.

Айнаш ЕСАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.01.2018

«Атамекенім» акциясы бойынша мүгедектерге кәсіп ашуға мүмкіндік бар

16.01.2018

Трамп пен Н.Назарбаевтың кездесуі: Ынтымақтастықтың жаңа сатысы - The Hill

16.01.2018

The Merkle: Қазақстан Президенті G-Global деп аталатын жаһандық криптовалютаны ұсынып отыр

16.01.2018

Жамбыл облысының Жуалы аудандық соты жаңа ғимаратқа көшті

16.01.2018

Қостанай облысында АӨК сүт зауыттарының жұмысын жандандырды

16.01.2018

Атырау тұрғындары жол құрылысын қадағалайды

16.01.2018

ОҚО-да төтенше жағдайлардың алдын алу шаралары талқыланды

16.01.2018

Trend: «Назарбаевтың Трамппен кездесуі Қазақстанның аймақтағы негізгі ойыншы екенін көрсетеді»

16.01.2018

Б.Сағынтаев: Мемлекет басшысының жекешелендіру жүргізу бойынша тапсырмасы 2018 жылы орындалуы тиіс

16.01.2018

Елбасы Жолдауын іске асыру аясында өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың мәртебесі реттелді — Т. Дүйсенова

16.01.2018

Үкіметте Елбасының Жолдауын іске асыру бойынша Жалпыұлттық шаралар жоспарының жобасы мақұлданды

16.01.2018

Қостанайда үздік спортшыларға материалдық қолдау көрсетіледі

16.01.2018

Қостанай облысы әкімінің жаңа орынбасары тағайындалды

16.01.2018

Қазақстанның көмірсутек өндірісі рекордтық көрсеткішке жетті - The Mice Times of Asia

16.01.2018

Атырауда Елбасының Жолдауын талқылауға арналған облыс активінің мәжілісі өтті

16.01.2018

Қостанайда полицейлер 25 жолаушыны үсіп кетуден құтқарды

16.01.2018

Қарсыз қаңтар

16.01.2018

Reuters: 16 қаңтар күні Трамп Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен кездеседі

16.01.2018

Батыс Қазақстанда оқушылар сүйектен, ағаштан кәдесый жасайды

16.01.2018

Әминаның ән әлемі

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Рухсыздық – оқымаудан, тыңдамаудан

Құдірет адамзатты керемет хикметпен, ілтипатпен, мейірбандықпен, көркемдік сұлулығымен қызықтырып, сыңғырлатып жаратқаны мәлім. Ойлау мен қарекет жасау үшін жаралған адамның тұлғасы, таратыңқырап айтқанда, оның қолынан, қиялынан, білімдарлығынан шыққан сәулет, сурет, мүсін, қолөнер, музыка, сөз өнерінің таңғажайып жәдігерлері, телегей-теңіз шынайы жан сырлары, ғылыми-шығар­машылық ғаламат жетістіктері өлшеусіз ғой. 

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Ұжымдық ұстаным

Ұжымдық рух ұлы жеңістерге қол жеткізеді. Қазақ айтады: «Үш адамның басы қосылса – қауым». Қауым­дасқаннан бері адамзат сан түрлі қоғамдық құрылысты өт­кер­ді. Ал қазіргі нарықтық қоғам­ның кілті – табыс. Яғни биік мүдде жолында ұжымдасу және белгілі нәтижеге қол жеткізу.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қазақстанның жаһандық қауіпсіздік бастамалары

Еліміз егемендіктің бастапқы ке­зінде-ақ өңірлік және жаһандық қауіпсіздік Қазақстанның сырт­қы саясатының негізгі басым­дық­тарының бірі болатынын төрт­күл дүниеге жария еткен еді. Содан бері еліміз халық­аралық аренада сол бағытты берік ұстанып, оны бел­сенді түрде жүзеге асырып келеді.

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Жарнамаланғанның бәрі жақсы ма?

Әрине, жарнама – әрқашан өн­діріс пен бизнестің қозғаушы күші болып келе жатқанына ешкім дау айта алмас. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Жаңсақ ойдың жетегінде...

Шетелде іссапарда жүрміз. Қасымызда Сыртқы істер ми­нис­тр­лігінің өкілі Ержан есімді жас жігіт бар. Жүріс-тұрысы, сөйлеген сөзі сондай жатық, сыпайы. Ізетті жігіттің болмысында қалада өскен баланың қалыбы да байқалады. Бір күні екеуміздің орнымыз қатар келіп қалған. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу