Мәнсіз баю бір бөлек...

Қай кезде де сананы тұрмыс би­лей­­­тіні Ай туғандай ақиқат. Ән­нің өзі де нан болғанда керек екенін сана­­мыз­ға  құйып өскен ұрпақпыз. Алайда бүгінгінің баласы өлместің күні мен адамша өмір сүрудің ара­жігін ажырата бастады десек те, осы арада айырып алар бір түсінік бар. 

Егемен Қазақстан
12.09.2017 253

Бұрынғы саясаттың салқыны – әлі де баю мен дәулетті болуға адал жолмен ұмтылу ұғымын шатастырамыз. Бұл міндетті түрде әлеуметтік сананың алға жылжуына кедергісін келтіреді.

Айтқандай, бірде нағыз нартәуе­кел­мен туризмге, жылжымайтын мү­­­лік­ке қатысты бизнестің бар­лық қиын­шылықтарынан өтіп, тұр­мыс­­тарын түзеген заңгер жолдас­тарымыздың үйіне барсақ, көңіл күй­лері жоқ. Әң­гімені досымыздың әйелі бастады. Үлкен үй салып жат­­қан. Талғаммен тұрғызылып жат­қан ша­ңырақтары шы­нында да кісі қы­зығатындай еді. Ауылдан аға­йын­да­ры қыдырып келіпті. Үйдің іші құ­рылыстың шаңынан әлі құтыл­ма­ғандықтан күтушілеріне алдымен да­ла­дағы сәкіге дастарқан жайғы­зады. Дастарқан жасап жүрген қыз қонақ­тардың әңгімесін құлағы шалады ғой.

– Адал ақшаға мұндай үй салу мүм­кін емес, – деп мұрындарын шүйі­ріп отырған туысқандардың сө­зі үй иелерінің де құлағына жетеді. Мұ­нан кейін қазанға салынған етті зал­да береміз деп отырған олар қонақ­жайлық ниеттен кілт айнып, келген адам­дарды даладан күтіп жіберіп, осыған налып отыр екен.

Бар болсаң көре алмайтын, жоқ бол­саң бере алмайтын ағайынға бұл сөзді айтқызып отырған да сол баяғы те­ріс түсінік. Өкініштісі де осы, біз­дің қоғамда адал жолмен баюға болады дегенге сенімнің  аздығы... Дос­тарымыздың осы бақуатты күнге жетуі үшін бірде аш, бірде тоқ болғанын, банктен көп несие алып, оны қайтару үшін жылдар бойы жұмыс істегенін, тағысын-тағыларды тізе берудің өзі артық. Ойластырылған ақылмен дәу­летке ие болды. Ешкімнің наласына қалмай-ақ, ақысын жемей қа­тар­ға қосылды. Одан бері де біраз жыл өтті. Сол зәулім үй сатылып, ен­ді олар еш­кімге салық салмай-ақ, қа­рыз ал­май-ақ балаларын әлемнің ең таң­даулы университеттерінде оқытып, басқа да армандарын жүзеге асырып отыр.

Дәулет не үшін керек? Осы үшін емес пе?! Барлық адам материалдық игі­лікке ұмтылады, онсыз өмірдің мәні де жоқ. Алайда тек баю үшін ғана баю – Си­зифтің еңбегі сияқты қызықсыз, еш кеткен болар еді.

Дәулетқұрушылық деген сөздің ­өзі біз­дің дүниетанымға негізделіп алын­ған капитализм дегеннің қазақша тәржімасы ғана. Бір кәсіпті дөңгелетіп, жекеменшік иесі ретінде жылжымайтын мүліктер иесі болып, оны экономикалық айналымға енгізу баяғының лордтары мен графтарындай әлеуметтік мәртебені ұстап тұру үшін де керек.

Дегенмен, саналы адам құр баюдың еш мағынасы жоқ, күйбең тірлік екенін түйсіне алады. Дәулетқұрушылық дү­ние­танымының философиялық мәні осы­ған келіп тіреледі. Белгілі бір биік идеялар үшін баю ғана түбінде сол іске мағына береді, жаңа сапаға алып шығады.

Мәселен, М.Вебердің «Протестант­ская этика и дух капитализма» деген 1905 жылғы еңбегінде ортағасырлық діни сенімі күшті адамдар құдай ал­дында күнәсі кешіріледі-міс деген идеяға сеніп неғұрлым адал ең­бек­пен бай болуға ұмтылды. Нәти­же­сінде адал еңбек сапалы өнім­нің өнді­рілуіне апарып, сапаға не­гіз­дел­ген бә­се­ке институтын қалып­тастырды. Сондықтан, осы күні де, секуля­ри­за­цияның қайнауынан бір өткен неміс хал­қы, діни сана кетсе де, әдет қалмай, сапалы өнімді өндіріп келеді. Қай ұлт «Мерседесті» немістер сияқты жасай алады?

Қазақта: «Бай болайын десе құдайы қаламайды, батыр болайын десе жүре­гі дауаламайды» деген сөз бар. Бұл бір жағынан біздің болмысымыз бен түсі­нігімізде байлықты құдайдың бер­гені, жарылқағаны, оның міндетті түр­де Құдай ісінен алшақтамай жаратылуы талап етіледі. Осындай мәдени һәм жазылмаған императив дәулетті адамдарға мешіт салдыртып отыр.

Ал Батыста бай адам қо­ғам ал­дында өзін міндетті, айыпты сезін­бейді. Бізде екінші бір ықпалды та­мыр-таныс, туысқанның есебінсіз баю мүмкін емес деген таптаурындықтың өзі де бекер қалыптасқан жоқ...

Бірақ замана әбден өзгерді. Бұл мә­селеде атажұртқа оралып жатқан қан­дастарымыздың көзқарасы да, тірлігі де көш ілгері. Көпшілігі ешкімге жал­тақ­тамай, алақан жаймай, қолынан келе­тін кәсіпті жүргізіп отыр.

Не десек те, дәулетқұрушылық мі­нез­дің түбі нәтижелі еңбек ету мәде­ние­тіне алып келеді. Ұл-қызды есі кір­геннен бастап осыған дағдыландыру  тү­бінде өз дәнін береді.

Әйтпесе жұрттың жалған қошеметі үшін қайырсыз баю немесе бай болып көрінуге ұмтылу кімді ұшпаққа шығарыпты?!.

Айнаш ЕСАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2017

Абаев Қазақстан мен АҚШ президенттерінің телефонмен сөйлесуіне пікір білдірді

21.09.2017

Дәурен Абаев: ИЫҰ саммитінің мәртебесі ЕҚЫҰ саммитінен кем түспейді

21.09.2017

«Цифрлық Қазақстан» бағдарламасының маңызы зор - министр Абаев

21.09.2017

Ұлттық ұланның халықаралық турнирі басталды

21.09.2017

ОҚО-да ЭКСПО-2017 көрмесіне атсалысқан ерікті жастар марапатталды

21.09.2017

Астанада EXPO-2017 көрмесінің 16 «жасыл» жобасы іске асырылмақ

21.09.2017

«Kostanay Invest–2017» инвестициялық форумында 26  меморандумға қол қойылды

21.09.2017

Келер жылы мектеп бағдарламасына қоғам және дінтану сабағы енгізілуі мүмкін

21.09.2017

Қазақстанда қалайы өндіруге салық мөлшері азайтылмақ

21.09.2017

Біртанов МӘМС бойынша жиын өткізді

21.09.2017

Чемпиондар лигасының 2019 жылғы финалы Мадридте өтетін болды

21.09.2017

Жас журналистерге арналған жоба іске қосылды

21.09.2017

Студенттерге елордадағы хостелдерден жеңілдік ұсынылды

21.09.2017

«Zhangyru» корпоративтік оқыту» жобасына іріктеу басталды

21.09.2017

ЭКСПО-2017 Маңғыстау облысына қуатты серпін берді - Е.Тоғжанов

21.09.2017

Отбасылық еңбек өтілі 100 жылдан асқан ұстаздар марапатталды

21.09.2017

Құл-Мұхаммедтің төрағалығымен партиялық тыңдау өтті

21.09.2017

Мемхатшы әлеуметтік қамсыздандыру мәселесін талқылады

21.09.2017

Астана әуежайындағы автотұрақ бағасы арзандайды

21.09.2017

Сағынтаев экономика мәселелері жөніндегі Сараптама кеңесінің кезекті отырысын өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қайрат ӘБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан»

Сапасыз білім сан соқтырады

Спортшылардың «спорттық ғұ­мы­ры» қамшының сабындай қыс­қа. Жұрттың бәрі Головкиндей отыз­дың жуан ортасында жай оғындай жар­қылдап жүрмейді. Жасы келіп, күш-қуаты кемігенде боксшы қолғабын, фут­­болшы бутсысын шегеге іледі. Иә,­­ талай жылғы серігімен қош ай­­­тыс­қан ардагер спортшының қай-­қайсысы болса да «Әрі қарай не­ істеймін?» деген тағдыршешті сұрақ­қа түбі бір маңдай тірейді. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Өрелі өрен іздеймін

Халқымыз  «Ұлың өссе ұлық­ты­мен, қызың өссе қылықтымен ауылдас бол» деп бекер айтпаған. Өйткені, жа­ңа көктеп келе жатқан жас шыбық қа­тарына қарап бой түзейді, бір-бі­рінің ойын байытады немесе кері әсерімен қисық, қыңыр болып өсуіне де әсерін тигізеді. Қанатты сөз осындайларды көріп ой түйгеннен туса керек.

Ғалым ОМАРХАН, «Егемен Қазақстан»

Такси мен «тәбет»

Астанадағы автобустардың қыз­мет көрсету сапасы жайлы мақала шық­қан­нан кейін («Қоғамдық көлік және жолаушы мәдениеті», «Егемен Қазақ­стан», 7 қыркүйек, 2017 жыл) бірнеше оқырман хабарласып, «Так­сист болып бір-екі күн жұмыс істеп көріңізші, біраз мәселеге қанығар едіңіз» деп ой тастады. 

Жанат МОМЫНҚҰЛОВ, Сарапшы

Қазақстанның миссиясы айқын

Еліміздің сыртқы әлемдегі абы­рой-атағы мен халықаралық бе­делі жүзеге асырылып жатқан ірі­ бас­тамалар мен кең ауқымды іс-шаралардан көрініс тауып, өзі­нің тиісті бағасын алып отыр. 

Нәзира РАХМАНҚЫЗЫ, кинотанушы

Рухани айналымға түспеген фильмдер

Кино туралы сөз қозғалса, жұрттың назары әсіресе тарихи-биографиялық, комедиялық фильмдерге көбірек ауатыны белгілі. Қоғамдық пікір негізінен осы екеуінің айналасында өрбіп жатады. Қазіргі біздің жағдайы­мыз да дәл осындай. Оның себебі түсі­нік­ті ғой.  

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу