Мәнсіз баю бір бөлек...

Қай кезде де сананы тұрмыс би­лей­­­тіні Ай туғандай ақиқат. Ән­нің өзі де нан болғанда керек екенін сана­­мыз­ға  құйып өскен ұрпақпыз. Алайда бүгінгінің баласы өлместің күні мен адамша өмір сүрудің ара­жігін ажырата бастады десек те, осы арада айырып алар бір түсінік бар. 

Егемен Қазақстан
12.09.2017 291

Бұрынғы саясаттың салқыны – әлі де баю мен дәулетті болуға адал жолмен ұмтылу ұғымын шатастырамыз. Бұл міндетті түрде әлеуметтік сананың алға жылжуына кедергісін келтіреді.

Айтқандай, бірде нағыз нартәуе­кел­мен туризмге, жылжымайтын мү­­­лік­ке қатысты бизнестің бар­лық қиын­шылықтарынан өтіп, тұр­мыс­­тарын түзеген заңгер жолдас­тарымыздың үйіне барсақ, көңіл күй­лері жоқ. Әң­гімені досымыздың әйелі бастады. Үлкен үй салып жат­­қан. Талғаммен тұрғызылып жат­қан ша­ңырақтары шы­нында да кісі қы­зығатындай еді. Ауылдан аға­йын­да­ры қыдырып келіпті. Үйдің іші құ­рылыстың шаңынан әлі құтыл­ма­ғандықтан күтушілеріне алдымен да­ла­дағы сәкіге дастарқан жайғы­зады. Дастарқан жасап жүрген қыз қонақ­тардың әңгімесін құлағы шалады ғой.

– Адал ақшаға мұндай үй салу мүм­кін емес, – деп мұрындарын шүйі­ріп отырған туысқандардың сө­зі үй иелерінің де құлағына жетеді. Мұ­нан кейін қазанға салынған етті зал­да береміз деп отырған олар қонақ­жайлық ниеттен кілт айнып, келген адам­дарды даладан күтіп жіберіп, осыған налып отыр екен.

Бар болсаң көре алмайтын, жоқ бол­саң бере алмайтын ағайынға бұл сөзді айтқызып отырған да сол баяғы те­ріс түсінік. Өкініштісі де осы, біз­дің қоғамда адал жолмен баюға болады дегенге сенімнің  аздығы... Дос­тарымыздың осы бақуатты күнге жетуі үшін бірде аш, бірде тоқ болғанын, банктен көп несие алып, оны қайтару үшін жылдар бойы жұмыс істегенін, тағысын-тағыларды тізе берудің өзі артық. Ойластырылған ақылмен дәу­летке ие болды. Ешкімнің наласына қалмай-ақ, ақысын жемей қа­тар­ға қосылды. Одан бері де біраз жыл өтті. Сол зәулім үй сатылып, ен­ді олар еш­кімге салық салмай-ақ, қа­рыз ал­май-ақ балаларын әлемнің ең таң­даулы университеттерінде оқытып, басқа да армандарын жүзеге асырып отыр.

Дәулет не үшін керек? Осы үшін емес пе?! Барлық адам материалдық игі­лікке ұмтылады, онсыз өмірдің мәні де жоқ. Алайда тек баю үшін ғана баю – Си­зифтің еңбегі сияқты қызықсыз, еш кеткен болар еді.

Дәулетқұрушылық деген сөздің ­өзі біз­дің дүниетанымға негізделіп алын­ған капитализм дегеннің қазақша тәржімасы ғана. Бір кәсіпті дөңгелетіп, жекеменшік иесі ретінде жылжымайтын мүліктер иесі болып, оны экономикалық айналымға енгізу баяғының лордтары мен графтарындай әлеуметтік мәртебені ұстап тұру үшін де керек.

Дегенмен, саналы адам құр баюдың еш мағынасы жоқ, күйбең тірлік екенін түйсіне алады. Дәулетқұрушылық дү­ние­танымының философиялық мәні осы­ған келіп тіреледі. Белгілі бір биік идеялар үшін баю ғана түбінде сол іске мағына береді, жаңа сапаға алып шығады.

Мәселен, М.Вебердің «Протестант­ская этика и дух капитализма» деген 1905 жылғы еңбегінде ортағасырлық діни сенімі күшті адамдар құдай ал­дында күнәсі кешіріледі-міс деген идеяға сеніп неғұрлым адал ең­бек­пен бай болуға ұмтылды. Нәти­же­сінде адал еңбек сапалы өнім­нің өнді­рілуіне апарып, сапаға не­гіз­дел­ген бә­се­ке институтын қалып­тастырды. Сондықтан, осы күні де, секуля­ри­за­цияның қайнауынан бір өткен неміс хал­қы, діни сана кетсе де, әдет қалмай, сапалы өнімді өндіріп келеді. Қай ұлт «Мерседесті» немістер сияқты жасай алады?

Қазақта: «Бай болайын десе құдайы қаламайды, батыр болайын десе жүре­гі дауаламайды» деген сөз бар. Бұл бір жағынан біздің болмысымыз бен түсі­нігімізде байлықты құдайдың бер­гені, жарылқағаны, оның міндетті түр­де Құдай ісінен алшақтамай жаратылуы талап етіледі. Осындай мәдени һәм жазылмаған императив дәулетті адамдарға мешіт салдыртып отыр.

Ал Батыста бай адам қо­ғам ал­дында өзін міндетті, айыпты сезін­бейді. Бізде екінші бір ықпалды та­мыр-таныс, туысқанның есебінсіз баю мүмкін емес деген таптаурындықтың өзі де бекер қалыптасқан жоқ...

Бірақ замана әбден өзгерді. Бұл мә­селеде атажұртқа оралып жатқан қан­дастарымыздың көзқарасы да, тірлігі де көш ілгері. Көпшілігі ешкімге жал­тақ­тамай, алақан жаймай, қолынан келе­тін кәсіпті жүргізіп отыр.

Не десек те, дәулетқұрушылық мі­нез­дің түбі нәтижелі еңбек ету мәде­ние­тіне алып келеді. Ұл-қызды есі кір­геннен бастап осыған дағдыландыру  тү­бінде өз дәнін береді.

Әйтпесе жұрттың жалған қошеметі үшін қайырсыз баю немесе бай болып көрінуге ұмтылу кімді ұшпаққа шығарыпты?!.

Айнаш ЕСАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.07.2018

МҰЗ ҮСТІНДЕГІ ШОҚ ЖҰЛДЫЗ...(ДЕНИС ТЕНГЕ АРНАЛАДЫ)

20.07.2018

Қоғамдық даму вице-министрі тағайындалды

20.07.2018

Үкімет басшысы Бәсекеге қабілеттілік жөніндегі сараптама кеңесінің отырысын өткізді

20.07.2018

Шымбұлақта ІІІ Халықаралық тау және спорт фестивалі басталды

20.07.2018

Әлемдегі ең ауқатты командалар қайсы?

20.07.2018

Мектеп түлектері ауылдастарына ойын алаңын сыйға тартты

20.07.2018

Токио Олимпиадасының бағдарламасы бекітілді

20.07.2018

Астанада «Ұлы Дала рухы» фестивалі аясында іріктеу сындары жалғасады

20.07.2018

Елбасы Денис Теннің қазасын қатты күйзеліспен қабылдаған

20.07.2018

Семейде  «Күміс сиқыры» атты  көрме ашылды

20.07.2018

Бердібек Сапарбаев мәжіліс депутаттарымен кездесті

20.07.2018

Астанада қазақ күресінен Азия чемпионаты өтеді

20.07.2018

Елбасы Денис Теннің өліміне байланысты қылмысты бақылауда ұстауды тапсырды

20.07.2018

Шымкентте «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағын дамыту мәселелері талқыланды

20.07.2018

Денис Теннің өліміне қатысты екінші күдікті іздестіріліп жатыр

20.07.2018

Гомерден қалған мұра

20.07.2018

Көкшетауда көшпелі көрменің тұсаукесері өтті

20.07.2018

«Астана» – келесі кезеңде

20.07.2018

Астанада ертеңнен бастап жолақы 180 теңге болады

20.07.2018

Суға түскенде сақтық керек

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Атақ қымбат па, абырой қымбат па?

Бүгінде қандай жолмен келсе де атақ үшін есі кете, есерлене қимылд­ай­ты­ны­мыз­ды бәрі біледі. Айта­лық, жуырдағы бір мереке күндерінде орден сатылыпты. Бұл орденнің атауы қандай дерсіз – «Қазақстанның құрметті азаматы».

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ауыл шаруашылығын цифрландыру болашақтың баламасыз жолы

Әлем елдерінде қазіргі уақытта ауыл шаруашылығын цифрландыру қарқынды түрде жүріп жатыр. Уақыт өткен сайын бұл салада неше түрлі жаңа технологиялар пайда болып, олар жедел түрде өндіріске ен­гізілуде. Мәселен, Еуропадағы компания­лар енді егістік жағдайын зерттеумен ай­на­лысатын дрондарды да шығара бас­тады. Бұл машиналар фермерлердің егіс шы­ғымдылығын алдын ала болжап бі­лу­леріне жағдай туғызуда. Осы үдеріс ке­ңі­нен қанат жая келе, бүкіл ел бойынша әрбір егіс алқабының шығымдылығын күні бұрын анықтау мүмкіндігі пайда болатын көрінеді. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Аяқдоп аламаны аяқталды

Әлем чемпионаты – тағатсыздана күткен футбол тойы еді. Енді барлығы аяқталып, той тарқасымен біз де алған әсерімізбен бөлісе кетсек. Бұл біріншілік несімен есте қалмақ?

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Биографиялық фильмдердің бәсі биік болуы тиіс

Кейінгі кезде «Еуразия бірінші арнасынан» әйгілі кеңестік манекенші-модель, сән әлемінде «Кремльдің ең әдемі қаруы» және «Кеңестік Софи Лорен» атанған Регина Збарская туралы сериа­л көрсетіліп жатыр. Былай қарасаңыз, сән әлемінің кіндігі саналған Парижді тәнті еткен өмірі жұмбаққа толы сұлудың сол кездегі кеңестік қасаң қағидаларға сыймаған ғұмырын өзгеше қырынан бейнелеген қарапайым, бірақ кемел түсірілген Ресейдің кезекті киноөнімдерінің бірі. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Халық әнінің тоналу тарихы

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Бо­лашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағ­дарламалық мақаласында, жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды», деді. Елдің ұлттық-рухани тамыры дегеніміз не? Ол ха­лықты сан ғасырдан бері адастырмай, алып келе жатқан салт-дәстүрі, фольклоры, әні мен жыры. Осылардың ішінде әннің ұлт руханияты үшін орны айрықша. Дана Абай атамыз, «Ұйықтап жатқан жүрек­ті ән оятар, Үннің тәтті оралған мәні оятар» дегенді бекер айтқан жоқ.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу