Шаманизм – табиғатпен тұтастық

Венгрия және Қазақстан Республикалары арасында дипломатиялық қатынастың орнағанына 25 жыл толған мерейлі меже қарсаңында, Венгрия елшілігі мен Түркі академиясы халықаралық ұйымы (TWESCO) бірлесе отырып, мажар ғалымы, танымал этнограф, профессор Михай Хоппалдың шаманизм-бақсылық жайлы ұзақ жыл зерттеген еңбегінің нәтижесінде түсірілген фотоларды жинақтап «Шамандар және жора-рәсімдер» атты көрме ұйымдастырды. 

Егемен Қазақстан
13.10.2017 2994

Шаман немесе шаманизм ұғымы бүгінгі таңда Алтай-Саян халықтарының ескі та­ным-дәстүрі мен наным-се­німіне негізделген ұғым ре­тінде белгілі. Бұл тақырыпты алғашқы болып ХІХ ғасырда зерттеген ғалымдардың бірі Шоқан Уәлиханов: «Шамандық дегеніміз – әлемдік дүниені сүю, табиғатқа деген шексіз махаббат және рухты қастерлеу» деген екен.

Ал өткен ғасырда еуро­па­лықтар тарапынан шамантануға зор үлес қосқан адам – мажар этнографы Диосеги Вилмош. Бұл оқымысты 1972 жылы 50 жа­сында дүниеден өткен соң, оның ісін шәкірті Михай Хоппал жалғастырған. М.Хоппал мырза күллі Еуразия даласын кезіп, көне шаманизмнің бүгінгі көзі тірі бақсыларымен кездесіп, олардың салт-жоралғыларды орындау барысын суретке түсіріп, деректі фильм жасаған. Ұзақ жылғы із­деністің арқасында 2015 жылы ғалымның «Шаманы – Культуры – Знаки» атты кітабы жарық көрді. Қазіргі таңда Венгрияда ағылшын тілінде «Шаман» атты журнал да шығады.

Сонымен жоғарыдағы мәдени шараны ашып, сөз сөйлеген Түркі академиясы халықаралық ұйымының басшысы Дархан Қыдырәлі, Алтайдан бас­тау алған дала өркениетінің бағ­зыдағы көрінісі шамандық пен бақсылықта біздің де ежелгі дәстүр-ғұрпымыз сіңірілгенін, сон­дықтан да жоғарыдағы көр­менің маңызы қазіргі Елба­сы­мыздың рухани жаңғыру кон­цепциясымен үндестік тауып тұрғанына тоқталып, Ұлы Дала өркениетінің Еуропадағы өкілі мажар бауырларымыз осындай келелі іске мұрындық болумен қатар, Түркі академия­сы сияқты халықаралық беделді құры­лымға бақылаушы мүше болып отырғанына үлкен риза­шылығын білдірді.

Көрменің тұсаукесер рәсімі үстінде жиналған көпшілікке өтіп жатқан шараның маңызы жайлы толымды ой айтқан филология ғылымдарының докторы, түркі һәм алтайтанушы ғалым Әділ Ахметов, Алтайдан басталып, Дунайда аяқталатын Ұлы Дала өркениетінің бір саласы шамандық-бақсылықтың фотокөрме ретінде баяндалуы түркілік жаңғыртудың бір тетігі десе, антрополог-академик Оразақ Смағұлов күллі түр­кі тектестердің бас қосу мақ­сатында тәуелсіз Қазақ елінің атқарып отырған игі ісіне, бүгінгі мажарлық бауырлардың үлес қосып отырғаны қуантады, дегенге тоқталды.

Сонымен қатар көрменің ашылу салтанатына Сыртқы істер министрлігі Жалпыазиялық ынтымақтастық департаментінің директоры Ә.Бақаев, Моңғо­лия­ның Қазақстандағы Төтен­ше және өкілетті елшісі Лувсан Баттулга, Жапонияның Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Исиро Кавабата бастаған басқа да елшілік өкілдері қатысты.

Маңызды жиынның со­ңында Венгрияның Қазақ­стандағы Төтенше жә­не өкілетті елшісі Андраш Ба­рани Түр­кі академия­сы халықаралық ұйы­­мының басшысы, «Егемен Қазақстан» респуб­ликалық газеті» акцио­нерлік қоғамы Бас­­­­қарма төрағасы Дархан Қы­дырәліге еларалық мәдени бай­ланысты нығайтып, түркі-мажар ұланы Иштван Қоңырдың мұрасын насихаттауға қосқан үлесі үшін Мажарстан прези­дентінің жарлығымен жоғары мемлекеттік марапат – «Ры­цар­лық крест» орденін салтанатты түрде табыс етті.

 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

 

Суреттерді түсірген

Ерлан ОМАР,

«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.06.2018

Мемлекет басшысының тапсырмасымен Б.Сағынтаев пен Ә.Жақсыбеков Түркістан облысының әкімін таныстырды

20.06.2018

Астанада робот техникасы бойынша ұлттық біріншілік басталды

20.06.2018

ҰБТ нəтижелерін Telegram-нан көруге болады

20.06.2018

Қазақстан азаматтары үшін Шенген визасының құны 80 еуроға дейін қымбаттауы мүмкін

20.06.2018

Ғ. Әбдірахымов Шымкент қаласының әкімі қызметіне тағайындалды

20.06.2018

Жансейіт Түймебаев Түркістан облысының әкімі болып тағайындалды

20.06.2018

Сенаторлар Президент бастамасын іске асыру барысын талқылады

20.06.2018

Астанада тамақ қалдықтарын тыңайтқышқа айналдырмақ

20.06.2018

Солтүстік Қазақстанда А.Винокуров атындағы халықаралық жарыс өтті

20.06.2018

Түркістаннан тарту» бағдарламасы «Түркия үні» радиосы арқылы тыңдаушыларға жол тартты

20.06.2018

Мақтаралда арнайы комиссия құрамы ҰБТ өтетін нысанды қабылдап алды

20.06.2018

Ұлттық кітапханадағы залға көрнекті ғалым Өмірзақ Сұлтанғазиннің есімі берілді

20.06.2018

Жұмат Әнесұлының шығармашылығы

20.06.2018

Қармақшылық мектеп бітіруші түлектер ҰБТ тапсыруды бастады

20.06.2018

Маңғыстауда «Мирас» кеңесінің отырысы өтті

20.06.2018

Маңғыстауда медицина мекемелерінің қызмет көрсету сапасы тексерілді

20.06.2018

Маңғыстаулық екі мемлекеттік қызметші республикалық байқауда топ жарды

20.06.2018

Қостанайда Астана күндері өтіп жатыр

20.06.2018

Кен алыбының жобасы салалық «Алтын Гефест» байқауында үздік деп танылды

20.06.2018

Қазақстан мен Өзбекстан бизнес-омбудсмендері келісімге қол қойды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Астық шығымы неге артпайды?

Кейінгі жылдары еліміздің егін шаруашылығы саласына келіп жатқан жаңа технологиялардың нәтижесінде мұндағы еңбек өнімділігінің өсе бас­тағаны белгілі. 

Дархан ҚЫДЫРӘЛІ, «Егемен Қазақстан»

Түркістан – тамырластық тұғыры

Түркістан екі дүние есігі ғой, Түркістан ер түріктің бесігі ғой, Тамаша Түркістандай жерде туған, Түріктің Тәңірі берген несібі ғой!

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әр қазаққа қажет ұстаным

Қазіргі өмір барысына ой жіберіп қараған кезде ақыл-ойымыздың тереңдігіне малданып, сезімтал аңғарғыштығымызды артықшылыққа балайтын жөніміз бар ма? Аға ұрпақ санатына қосылған ендігінің ақсақалы біздер қазақ сөзіне әкелген жаңалығымыз, яғни бейнелі тіркес­теріміз кәне дегенге кесімді жауап беру қиын-ау. Ұлғайыңқы тартқан осынау шағымызда қазақ қарияларының сөз саптау мәдениетін жиі-жиі еске алып, жадыда жаңғыртуға тырысатын дертке шалдықтық. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Арайланған, абаттанған Астанам!

Махамбет «Еділдің бойы ен тоғай, ел қондырсам деп едім» деп жалынды жырына қосқандай, бүгінде еңсесі биіктеген елорда көз алдымызда қанатын жайып, өсіп-өркендеп, сары даланың сәніне сән қосқан керім қалаға айналғаны анық.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Ән мен күйдің бұлағы – Астананың құрағы 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу