Қазақстан • 10 Қаңтар, 2018

Тегіне тартқан талантты суретші Сұлтан Иляев

1219 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Шығармалары шуаққа толы осынау суретшіге бейнелеу өнері қанмен дарыған. Әулетімен бейнелеу өнеріне қызмет еткен Сұлтан Иляев еліміздегі танымал суретші, оюларды оқудың маманы Ғани Иляевтің ұлы ғана емес, оның өнерін де жалғастырған мұрагері.   

 

Тегіне тартқан талантты суретші Сұлтан Иляев

Танымал отбасында дүниеге келген суретшіге өмірлік жолы мен шығармашылық бастауы үшін осының өзі де жеткілікті сияқты көрінгенімен,  бейнелеу өнерінің бүгінгі бел баласы өз өрнегін іздеді. Бұл суретшінің еңбектері отбасында дүниеге келген суретшіге супрематизм мен реализм арасындағы алтын арқау.

Шымқаланың мизам шақта­рын мәңгілікке сыйлаған Сұл­тан Иляев біраз жыл оңтүс­тік қаланың бас суретшісі ре­тінде Суретшілер одағының об­лыстық филиалын басқарды. Оған қоса қалалық дизайн бас­қармасында шаһардың кел­бетін жасауға ерен үлесін қосып жүрген адам. 

Осыдан қырық жыл бұ­рын Шымкент мемлекеттік педагогикалық институтының көркем-графика факультетінен түлеп ұшқан талант иесі өзін осы салаға арнап келе­ді. Еңбегі де елеусіз емес. Қазақстанның мәдениет қайраткері де, еңбек сіңірген қайраткері де атанған. Ең бастысы, ортасы оны мықты суретші ретінде мойындайды. 

Алайда суретші үшін ма­ңыздысы, өзінің шығар­ма­шылық әлемі, яғни жан бұл­қынысы буырқанған бояулар­дың астасып,  кенеп бетінде салтанат құрғаны. 

Бірден айту керек, Сұлтан Иляевтің туындылары басқа пла­нетадан түскендей, бөгде бір әлем. Суретші өзін симво­лдық тотемдерді түптеп зерттеуші, халықтық нышан­дарды бояудың тілімен парық­таушы деп есептесе де, оның шығармашылық шешім­дері тосын.

Мәселен, оның туындылары кәдуілгі, жауабы дайын, көзге таныс кескіндер емес. Оның көрмелерінде аялдаған адам, суретші не айтқысы келді, бұл бояулардың астарын­да не барын сөзсіз іздейді. Әрі күрделі, әрі қарапайым туын­дылар толайым бір ға­рыштық жүйе сияқты әсер қал­дыратынын байқамау мүмкін емес. Қарама-қай­шылыққа толы шығармалар толғануды қажет етеді. 

Соған қарамастан, сурет­шінің еңбектерінде ұлттық де­коративтік-қолданбалы өнер­дің белгілері серіктес­тігінен жа­ңылмайды. Этно­мәдени си­патқа ие мінез Иляев­тің бар­лық жұ­мыстарында бар. 

Өнертанушылар да өз тара­пынан суретші шығар­маларының басты тұжырымы – қасаң шеңберді бұзып, қара­пайым адамдар байқай бер­мейтін әлемге, кез келген кес­кінге жаңа күй сыйлауымен дараланатынын мойындайды. Сұлтан Иляевтің жұмыстары – тұнық түстер мен қанық бояу­лар­дың патшалығы. 

Кімде-кім суретшінің  әкесі Ғани Иляевтің қолтаңбасымен таныс болса, бейнелеу өнері қанында бар генетикалық құ­былыс, яғни талант та тек қуа­лайтынын түсінер. 

Айнаш ЕСАЛИ,
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ