Қыруар қазына қараусыз жатыр

Елбасы Н.Назарбаев өзінің 2018 жыл­дың 10 қаңтарындағы «Төртінші өнер­кәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жол­дауында шағын және орта бизнес­тің қатысуымен тұрмыстық қатты қалдық­тарды осы заманғы әдістермен жою және оларды қайта өңдеу туралы тапсыр­ма берді. Қазір тау-кен өндірісі кәсіп­орындарының мыңдаған тонналық қал­дықтары қоршаған ортаның экологиясына ауыр зардабын тигізуде. Елбасы осы про­блемаларды шешу үшін де нақты тап­сырма бергені анық.

Егемен Қазақстан
12.02.2018 448
2

Инвестициялар және даму министр­лігінің деректеріне жүгінсек, қазір елі­мізде 1370 техногендік минералды қал­дықтар (ТМҚ) нысандары бар. Олардың біразы мемлекеттің меншігінде.

Тау-кен өндірісі мен металлургиялық кәсіпорындар да елімізде 40 млрд тоннадай техногендік қалдықтар бар екенін айтып, оларды қайта өңдеудің қажеттілігін көрсетіп, дабыл қағуда. Олардың көбі жер қойнауын пайдаланушылардың контрактіге алған аумақтарында жатыр.

Осы техногендік-минералдық қалдық­тар ел экономикасының дамуына зор үлес қоса алады, өйткені олардың құрамында өте бағалы және сирек кездесетін металдар бар. Осы заманғы технологияда оларды тазартып алудың әдістері жеткілікті.

Кәсіпкерлермен кездесулерде бізге осы мәселе туралы жиі айтылды. Қайта өңдеу өндірісіне мүмкіндік туса мыңдаған жаңа және қосымша жұмыс орындары да ашылар еді.

Мәжілістің қоржынына түскен «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» жаңа Кодекстің жобасын жұмыс тобында қарағанда да осы мәселе көтерілді. Қалдықтардың көлемі жыл сайын артып, қауіпті деңгейге жетіп қалғаны да сөз болды.

Біздің елімізде техногендік-минерал­дық қалдықтарды өңдеуге ниет еткен компаниялар да бар. Алайда олардың ТМҚ-ға қол жеткізу құқы жоқ. «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Заңның 13-бабы бойынша қалдықтардың бәрі келісімшарттың мерзімі аяқталғанша жер қойнауын пайдаланушының иелігінде болады. Осының өзі миллиондаған тонна қалдықтың ондаған жылдар бойы пайдаланылмай, экономикалық айналысқа енгізілмей, тау-тау болып үйіліп жатуы­на және экологиялық зиян туғызуға соқ­тырып отыр. Жер қойнауын пайдаланушылар ТМҚ көлемі туралы есеп беруге тиісті еді, алайда ашық ақпарат көздерінде олардың ақпараттары жоқ. Ал уәкілетті органымыз бұл мәселені тек бақылап, тым-тырс жатыр.

Міне, осы мәселелерді айтып, Мәжі­лістегі «Ақ жол» демократиялық партия­сының фракциясы атынан жуырда Инвес­тициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбектің атына депутаттық сауал жолдап, мына мәселелер туралы ақпарат­тар беруін өтіндік:

1. Әрбір аймақ, кен орны және меншік иелері бойынша ТМҚ көлемі туралы;

2. Мемлекет пен меншік иелеріндегі ТМҚ көлемдерін қайта өңдеу бойынша жасалған жұмыс жоспары;

3. Жер қойнауын пайдаланушы­лар­дың ТМҚ-дағы пайдалы заттарды алуы бойын­ша келісімшарттағы міндеттерді орындауы;

4. Жиналған техногендік қалдықтарды өңдеуге ынталандыру мақсатымен мәсе­лені қайта қарау.

Дания ЕСПАЕВА,

Мәжіліс депутаты

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

18.02.2019

Орал қатты қалдықты өңдеуге кірісті

18.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» «Адмиралдан» ұтылды

18.02.2019

Семейде математикадан аймақтық олимпиада өтті

18.02.2019

Шымкентте өртеніп жатқан үйден сәбилерді аман алып қалған жас батыр марапатталды

18.02.2019

Семейде татар халқы  «Самавыр янында» бас қосты

18.02.2019

Жетісу кәсіпкерлері көшелерді  жарықтандыруға кіріседі

18.02.2019

Мәскеуде Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің кезекті отырысы өтеді

18.02.2019

Жапония мен Түрікменстан өкілдері кездесті

18.02.2019

Баку қаласында Каспий теңізі мәселелері жөнінде отырыс өтеді

18.02.2019

Алматыда 120 көшеге энергия үнемдейтін жарықдиодты жарықтандыру орнатылады

18.02.2019

Астана-Қарағанды тас жолы қатты бұрқасын салдарынан жабылды

18.02.2019

Алматы облысында 365 күнде 365 кәсіпкерден өтініш қабылданды

18.02.2019

Атақты дизайнер қиын жағдайға тап болған әйелдерге 50 киім үлгісін сыйлайды

18.02.2019

2018 жылы қызылшамен ауырғандар саны өскен

18.02.2019

«Батыс» өңірлік қолбасшылығының әскери бөлімдері дабыл бойынша көтерілді

18.02.2019

Ақтаулық ата-аналар Оксфордтық курсты оқыды

18.02.2019

Қостанай ювеналдық сотында «Отбасы бөлмесі» ашылды

18.02.2019

Донецк қаласында бірнеше жарылыс болды

18.02.2019

Үндістан үкіметі Эверестің биіктігін қайта өлшемек

18.02.2019

Қазақстанда қанша қасқыр бар?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу