Қыруар қазына қараусыз жатыр

Елбасы Н.Назарбаев өзінің 2018 жыл­дың 10 қаңтарындағы «Төртінші өнер­кәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Жол­дауында шағын және орта бизнес­тің қатысуымен тұрмыстық қатты қалдық­тарды осы заманғы әдістермен жою және оларды қайта өңдеу туралы тапсыр­ма берді. Қазір тау-кен өндірісі кәсіп­орындарының мыңдаған тонналық қал­дықтары қоршаған ортаның экологиясына ауыр зардабын тигізуде. Елбасы осы про­блемаларды шешу үшін де нақты тап­сырма бергені анық.

Егемен Қазақстан
12.02.2018 385
2

Инвестициялар және даму министр­лігінің деректеріне жүгінсек, қазір елі­мізде 1370 техногендік минералды қал­дықтар (ТМҚ) нысандары бар. Олардың біразы мемлекеттің меншігінде.

Тау-кен өндірісі мен металлургиялық кәсіпорындар да елімізде 40 млрд тоннадай техногендік қалдықтар бар екенін айтып, оларды қайта өңдеудің қажеттілігін көрсетіп, дабыл қағуда. Олардың көбі жер қойнауын пайдаланушылардың контрактіге алған аумақтарында жатыр.

Осы техногендік-минералдық қалдық­тар ел экономикасының дамуына зор үлес қоса алады, өйткені олардың құрамында өте бағалы және сирек кездесетін металдар бар. Осы заманғы технологияда оларды тазартып алудың әдістері жеткілікті.

Кәсіпкерлермен кездесулерде бізге осы мәселе туралы жиі айтылды. Қайта өңдеу өндірісіне мүмкіндік туса мыңдаған жаңа және қосымша жұмыс орындары да ашылар еді.

Мәжілістің қоржынына түскен «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» жаңа Кодекстің жобасын жұмыс тобында қарағанда да осы мәселе көтерілді. Қалдықтардың көлемі жыл сайын артып, қауіпті деңгейге жетіп қалғаны да сөз болды.

Біздің елімізде техногендік-минерал­дық қалдықтарды өңдеуге ниет еткен компаниялар да бар. Алайда олардың ТМҚ-ға қол жеткізу құқы жоқ. «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Заңның 13-бабы бойынша қалдықтардың бәрі келісімшарттың мерзімі аяқталғанша жер қойнауын пайдаланушының иелігінде болады. Осының өзі миллиондаған тонна қалдықтың ондаған жылдар бойы пайдаланылмай, экономикалық айналысқа енгізілмей, тау-тау болып үйіліп жатуы­на және экологиялық зиян туғызуға соқ­тырып отыр. Жер қойнауын пайдаланушылар ТМҚ көлемі туралы есеп беруге тиісті еді, алайда ашық ақпарат көздерінде олардың ақпараттары жоқ. Ал уәкілетті органымыз бұл мәселені тек бақылап, тым-тырс жатыр.

Міне, осы мәселелерді айтып, Мәжі­лістегі «Ақ жол» демократиялық партия­сының фракциясы атынан жуырда Инвес­тициялар және даму министрі Жеңіс Қасымбектің атына депутаттық сауал жолдап, мына мәселелер туралы ақпарат­тар беруін өтіндік:

1. Әрбір аймақ, кен орны және меншік иелері бойынша ТМҚ көлемі туралы;

2. Мемлекет пен меншік иелеріндегі ТМҚ көлемдерін қайта өңдеу бойынша жасалған жұмыс жоспары;

3. Жер қойнауын пайдаланушы­лар­дың ТМҚ-дағы пайдалы заттарды алуы бойын­ша келісімшарттағы міндеттерді орындауы;

4. Жиналған техногендік қалдықтарды өңдеуге ынталандыру мақсатымен мәсе­лені қайта қарау.

Дания ЕСПАЕВА,

Мәжіліс депутаты

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.10.2018

Хәлің қалай, халық театры?

23.10.2018

Севильдік шаштараз шаш қимайды...

23.10.2018

Петропавлда сұйытылған газ жетіспейді

23.10.2018

Залесский: «Қазақ даласының өмірі»

23.10.2018

Жаңа құжат туризм секторына серпін бере ме?

23.10.2018

Жолдау-2018: Мамандар бастамаға қолдау көрсетуде

23.10.2018

Жолдауда айтылған өзекті мәселелер сөз болды

23.10.2018

Жаңа міндеттер жүктейді

23.10.2018

Балалар жылы жастар жылына жалғасады

23.10.2018

Қазақстанда еңбек кітапшасы алынып тасталады

23.10.2018

Павлодарға «Қайсар» келіп, «Ертісті» жеңіп кетті

23.10.2018

Ономастикадағы отарсыздану ойландырады

23.10.2018

Ортағасырлық қалалар әлемдік мәдениетке үлес қосты

23.10.2018

Қ. Әбдірахманов Қырғызстанның жаңа СІМ басшысын құттықтады

23.10.2018

Жолдау жете түсіндірілуде

23.10.2018

Қоғам қайраткері Талғат Кеңесбаев дүниеден өтті

23.10.2018

Жарқын бастамалар жалғасады

23.10.2018

Қоян өсірген бала

23.10.2018

Шетелдік БАҚ: Елбасының Финляндия мен Бельгия мемлекеттеріне ресми сапары

23.10.2018

Сауда-экономикалық байланыстарға серпін береді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Tulǵalardy mansuqtaýda qandaı maqsat bar?

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bola­shaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵ­darlamalyq maqalasy – halyq tarapynan úl­ken qoldaý tapqan, kópshiliktiń yqylasy zor bolǵan bastama. Baǵdarlamanyń arqasynda hal­qymyzdyń mol rýhanı murasy qaıta jańǵyryp, tarıhymyz túgendeldi. Osy jobanyń aıasynda tól ádebıetimiz ben mádenıetimizdiń shetelderde nasıhattalýy, sheteldiń túrli saladaǵy eń mazmundy kitaptarynyń aǵylshynshadan tikeleı qazaq­shaǵa aýdarylyp, qalyń oqyrmanǵa tabystalýy da buryn-sońdy bolmaǵan is.

Дидар Амантай,

Kınoádebıet

Teginde, ult ádebıeti men qazaq kıno­sy arasynda, sonaý Sháken Aımanov, Májıt Begalın, Sultan Qojyqov, Abdolla Qarsaqbaev zamanynan beri qalyptasqan ónegeli dástúr, jaqsy qarym-qatynas, tyǵyz baılanys búginde óz jalǵasyn taýyp otyr.

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу