Рухани жаңғыру: Кемел білімнің көкжиегін ашқан кезең

Елбасының қазақ қоғамына ерекше серпіліс әкеліп, рухани сілкініс тудырған «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласының жарияланғанына бір жыл толды. Осы уақыт ішінде бағдарламадағы іргелі жобалар бойынша ауқымды жұмыстар жүзеге асты. 

Егемен Қазақстан
13.04.2018 3787
2

Атап айтатын болсақ, «Туған жер», «Киелі жерлердің географиясы» және «100 жаңа есім» жобалары сәтті жүргізілуде. Осы жобаларды іске асыру барысында әлеуметтік инфрақұрылым дамытылуда, мәдениет ескерткіштері қалпына келтірілді. Қазақ тілінің жаңа әліпбиін қолданысқа енгізу бойынша нақты қадам жасалды. Осындай маңызды бастаманың тағы бірі – «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасы бойынша аударылған алғашқы 18 кітап кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен көпшілікке таныстырылды. 

Алқалы жиынға белгілі қоғам қайраткерлері, зиялы қа­уым өкілдері, жоғары оқу орын­дарының басшылары мен жас ғалымдар, депутаттар мен министрлер қатысты. Шараны Білім және ғылым министрі Ерлан Сағадиев жүргізіп отырды. Елбасы жиынды ашып берген соң, Е.Сағадиев «Болашаққа бағ­дар: рухани жаңғыру» бағдар­ламасының негізінде көптеген жүйелі жұмыстар атқарылғанын, соның ішінде ең маңызды жобаларының бірі – «Жаңа гума­ни­тар­лық білім. 100 жаңа оқулық»  аясында 18 кітаптың жарық­қа шыққанын баяндады. Бұдан соң Ұлттық аударма бюро­сының директоры Рауан Кенже­ханұлы жобаны жүзеге асырудың жай-жапсарына кеңінен тоқталды. 

Ұлттық аударма бюросы былтыр Елбасының тапсырмасы бо­йынша «Жаңа гуманитарлық білім. Қазақ тіліндегі 100 жаңа оқулық» жобасын іске асыру мақсатында құрылған болатын. Бюро директоры бұл жобаның маңыздылығына тоқталып, бір жыл ішінде қандай жұмыс атқарылғанын айта келе, алдыңғы кезекте жарық көр­ген 18 оқулықты таныстырды. Атап айтқанда Дерек Джонс­тонның «Философияның қыс­қаша тарихы: Сократтан Дер­ри­даға дейін», Энтони Джон мен Пат­рик Кеннидің «Батыс фи­­ло­со­фиясының жаңа тарихы, Ан­­тика философиясы» (4 томдық, І том) және «Батыс фи­ло­со­фиясының жаңа тарихы, Орта ғасыр» (4 том­дық, ІІ том), Ре­ми Хесстің «Ф­и­ло­софияның таң­­дау­лы 25 кітабы», Дэвид Брин­керхофтың «Әлеуметтану не­гіздері», Джорди Ритцердің «Әлеу­меттану теориясы», Элиот Аронсонның «Көпке ұмтылған жалғыз: әлеуметтік психологияға кіріспе», Дуэйн П.Шульц пен Сидней Еллен Шульц­тің «Қа­зіргі психология тарихы», Дэвид Майерстің «Әлеуметтік психо­логия», Грегори Мэнкью мен Марк П.Тейлордың «Эко­но­микс», Дональд Ф.Куратконың «Кә­сіп­керлік: теория, процесс, прак­тика», Рикки В.Гриф­финнің «Менеджмент», Карен Армс­тронгтің «Иудаизм, Хрис­тиан­дық пен Исламдағы 4000 жылдық ізденіс: Құдайтану бая­ны», Виктория Фромкин, Ро­берт Родман, Нина Хаймстің «Тіл біліміне кіріспе», Светлана Тер-Минасованың «Тіл және мәдениетаралық коммуника­ция», Алан Барнардтің «Антро­по­логия тарихы мен теориясы», Клаус Швабтың «Төртінші индус­триялық революция» деген оқу­лықтары қазақ тіліне аударылған. 

Шарада Л.Н.Гу­милев атын­дағы ЕҰУ ректоры Ерлан Сы­дықов, «Қазақстан» РТРК» АҚ басқарма төрағасы Ер­лан Қа­рин, І.Жансүгіров атын­­дағы Жетісу мемлекеттік уни­вер­­си­те­тінің шет тілдері мен аудар­ма кафедрасының меңгеру­шісі Айымжан Рыскиева, «Қа­зақ­стан-2050» жалпыұлттық қоз­ғалы­­сы кеңесінің төрағасы Мұх­тар Манкеев сөз сөйледі. 

Жиынды Елбасы өзі қоры­тын­дылады. Президент «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» ат­ты бағдарламалық мақала қазақ­стандықтар тарапынан кең қол­дауға ие болғанын айтып, оның жекелеген бағыттары бойынша атқарылған жұмыстардың нәти­желеріне тоқталды.

«Барлық өңір «Туған жер», «Киелі жерлердің географиясы» және «100 жаңа есім» жобаларына атсалысып жатыр. Бір жыл ішінде меценаттар қаражаты есебінен әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға ондаған миллиард теңге бөлінді. 700-ден астам мә­де­ниет ескерткіштері жөнделіп, қай­та қалпына келтірілді. Жүз­де­ген ғылыми экспедициялар ұйым­дастырылды», деді Президент.

Нұрсұлтан Назарбаев қазақ тілінің жаңа әліпбиін талқылау үдерісі біртұтас қоғамымыздың кемелденгенін танытатын тарихи қадамға айналғанын атап өтті.

Мемлекет басшысы рухани жаңғыру аясындағы жұмыстардың маңыздылығына тоқталып, «100 жаңа оқулық» жо­ба­сының жас ұрпаққа білім беру ісіндегі рөлі зор екенін айт­ты. «Жастарымыз жоғары ғы­лы­ми стандарттарға сәйкес білім алуы тиіс. Сондықтан біз 800 кітаптан тұратын үздік оқу­лықтардың ауқымды тізімін әзірледік. Ұлттық аударма бюросы құрылып, жұмысына кірісті. Біз бүгін алғашқы 18 кітаптың таныстырылымына жиналып отырмыз», деді Елбасы.

Мемлекет басшысы бұл шара­ның бүкіл әлеуметтік-гума­ни­тарлық сала үшін маңызды екенін айтып, оның бірқатар ерекшеліктерін атап өтті. «Бүгінгі алғашқы зияткерлік транш АҚШ, Ресей, Ұлыбритания, Франция және Швейцария сияқты алдыңғы қатарлы елдердің ең үздік ғылыми еңбектерін қамтиды. Бұл кітаптармен танысуға мүмкіндік алған жастарымыз көп емес», деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Мемлекет басшысы ұсынылған кітаптар қазақ тіліне түпнұсқадан аударылғанын айрықша атап өтті. Ал бүгінгі іс-шара рухани жаң­ғыру бағдарламасының жаңа кезең­ін бастайтынын айтты. «Бұл – ау­қымды энциклопедиялық ізде­ніс арқылы адамзат дамуы­ның көкжиегіне жол ашатын кезең. Бүгінде зияткерлік даму үде­рісінен туындаған тың серпіннің арқасында рухани революция бас­тау алып келеді», деді Президент.
Нұрсұлтан Назарбаев, сондай-ақ қазіргі жағдайда әлемнің дамуы кө­біне инженерлік ғылымның әле­у­е­тімен анықталатынына назар ау­дарып, озық технологияларды пай­даланудың мақсаттарын ұғы­ну маңызды екендігін тілге тиек етті.

«Ғылыми таным – заманауи ұлттың бәсекеге қабілетті бо­луының басты шарты. Жаңа оқу­лықтар білімнің нағыз энци­к­лопедиясы болып саналады. Бүгінде оқу әдісі ғана емес, сон­дай-ақ оның мазмұны да маңыз­ды. Осыған орай «Рухани жаң­ғыру» бағдарламасы бес жылға арналған жалпыұлттық білім беру ісін жүзеге асыруға мүмкіндік береді», деді Мемлекет басшысы.

Елбасы әлемдік тәжірибеде мұндай кешенді бағдарламаның іске асырылуы сирек кездесетінін атап өтті. «Жаңа оқулықтар – экс­клюзивті гуманитарлық кітап­хана. Бұл оқулықтар көпшілік үшін кітап түрінде, электронды онлайн нұсқасында және үздік лекторлардың ашық дәрістерінің видеотекасы сияқты үш формат­та қолжетімді болмақ. Кітап­тар латын қарпінде басып шыға­рылғаннан кейін, оларды шетелде тұратын жастарымыз да оқи алатын болады», деді Президент.

Нұрсұлтан Назарбаев жобаны іске асырудың арқа­сында Қазақстанда аударма ісінің жа­ңа мәдениеті қалып­тас­қа­­нын атап өтті. Бұдан бөлек, Қазақ­стан Президенті еліміз бен қоға­мы­мыздың бәсеке­ге қабі­летті­лігін арттыру факторы­ның маңыз­ды­лығы жөнінде айтты.

«Рухани жаңғыру» бағ­дар­ламасы жастарымыздың бола­шағы үшін іске асырылуда. Осы орайда, өскелең ұрпақтың оны жүзеге асыруға белсенді түр­де атсалысқаны аса маңызды. Біз бүгін тәуелсіздік жылдары қа­лып­­тасқан ғылыми-кадрлық әлеу­еті­міздің зор екеніне тағы да көз жет­кіздік», деді Мемлекет бас­шысы.

Елбасы үштілділік қағидатын сақтаудың маңыздылығына тоқ­талып, биыл бірнеше шетелдік оқулықты орыс тіліне де аудару мәселесін қарастыруды тапсырды. Қорытындысында Қазақстан Үкіметі мен Ұлттық аударма бюросына бірқатар нақты тапсырма берді.

«Біріншіден, 2018 жылға жоспарланған 30 кітаптың әрі қарай сапалы аударылуын және басылып шығуын қамтамасыз ету керек. Қаржыландыру уақ­ты­лы әрі толық бөлінуге тиіс. Ке­лесі жылы аударылады деп жоспарланған оқулықтар өз уақы­тында іріктеліп, талдаудан өт­кізілуі керек. Екіншіден, бұл оқу­лықтарды білім беру үде­рі­сіне тиімді түрде енгізу – ма­ңыз­ды міндеттердің бірі. Осы оқу­лық­тар бойынша оқытылатын пәндер жаңа оқу жылының білім беру бағдарламаларына енгізілуі қажет. Үшіншіден, ғылыми тәжі­рибеде қолданылатын барлық тер­миндерді жүйелендіріп, гума­нитарлық және экономикалық лек­сиканың жаңа түсіндірме сөздігін шығаруды тапсырамын», деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Сонымен қатар Президент уәкілетті мемлекеттік орган мен Қазақстан Үкіметі тарапы­нан жоба­ның сапалы жүзеге асы­ры­луына тиісті бақылау жасау­ды тап­сырды. «Төртіншіден, оқулықтар кәдімгі кітаптар сияқты басылып шығуы керек. Сонымен қатар онлайн білім беру ісін дамыту қажет. Қазір дамы­ған елдерде виртуалды универси­теттер бар. «Қазақстанның ашық университеті» жан-жақты қол­дау табуы керек. Ашық лекция­лар видеотекаларының және со­лар­дың негізінде дайындалатын оқулықтардың сапасын қа­да­ғалауға ерекше назар аудару қажет. Бесіншіден, «100 жа­ңа оқулық» жобасы ғылыми ау­дар­ма мектептерін дамыту ісін­де маңызды рөл атқарады. Сон­дықтан аударма саласын­да тәжірибенің, білімнің және кә­сі­би дағдының жүйелі да­­­муын қамтамасыз ету керек», де­ді Мем­лекет басшысы.

Динара БІТІК,
«Егемен Қазақстан»

 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.09.2018

Тіл ықылассыз істі емес, періште көңілді ұнатады

23.09.2018

«Әкім Тарази шығармашылығының феномені» халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы өтті

23.09.2018

Қостанайда екі полицей жол бойында әйелді ажалдан аман алып қалды

23.09.2018

Павлодарға Дүниежүзілік Украиндар конгресінің президенті Евгений Чолий келді

23.09.2018

Балалар Евровидениесінде еліміздің намысын Даниэла Төлешова қорғайтын болды

23.09.2018

Энтони Джошуа ресейлік боксшы Александр Поветкинді жеңді

23.09.2018

Астанада ТҚО объектілерді қорғаудың цифрлық басқару жүйесі ұсынылды

23.09.2018

Екібастұзда алғашқы STEM-зертханасы ашылды

23.09.2018

Маңғыстауда VI Халық спорты ойындары басталды

23.09.2018

Астаналықтар заң мәселесі бойынша тегін кеңес алды

23.09.2018

Ақтауда триатлоннан Қазақстан Кубогының финалы басталды

22.09.2018

Жалпықалалық сенбілікте 9 мыңнан астам ағаш егілді

22.09.2018

Мақтаарал ауданында «Жасыл ел» жастардың еңбек жасақтары жұмысын бастады

22.09.2018

«Балалар Евровидениесі» байқауының жеңімпазы анықталмақ

22.09.2018

Халықаралық «Ясауитану-2018» байқауы өз мәресіне жетті

22.09.2018

Елбасы елорданың қала құрылысын игеру жоспарымен танысты

22.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

22.09.2018

Елбасы Чан Дай Куангтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты

22.09.2018

Жаңа Жібек жолы: Алматы

22.09.2018

Катонқарағай ауданы тұрғынының сібір жарасынан көз жұмғаны расталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу