Сергей Сиротин. «Бардодағы Линкольн»

Америкалық жазушы Джордж Сон­дерс қысқа әңгімелердің ше­бері ретінде көпке белгілі. Әң­гімелер жинағы америкалық әдеби сыйлықтардың біразын еншілеген болатын. Енді, міне, тұңғыш романы – «Бардодағы Линкольн». 

Егемен Қазақстан
20.04.2018 2727
2

Ро­ман өте сәтті шығып, ағылшын тіл­ді әдебиетке арналған беделді Бу­кер сыйлығының 2017 жыл­ғы лауреаты атанды. Кей оқыр­мандар бұл шығарманы тарихи та­қырыпқа арналған деп ойлауы мүмкін. Бұл жаңсақтық бо­лар еді. Бірақ автор идеясы та­ри­хи эпизодтан туған. 1862 жылдың ақпанында азаматтық со­ғыстың жүріп жатқанына бір жыл болғанда АҚШ президенті Авраам Линкольннің ұлы Уилли ойда жоқта сүзек ауруынан көз жұмады. Президенттің қайғыдан қабырғасы қайысқан шақ. Ұлын жер қойнына тапсырғаннан кейін Линкольн баласының қабіріне келіп, ұзақ уақыт сырласатын әдет табады. Әкенің осы уақытта шеккен ой азабын Сондерс оқырманға жеткізуге тырысқан. Дегенмен бұл роман тарихи тақырыптағы шығарма емес. Постмодернистік, абсурдтық, сюрреалистік туынды десек дұрыс болар еді. Өйткені оқиғаның бәрі қабірдің басында, дүниеден озған жандардың рухы мекендейтін жерде (бардода) өтеді. (Бардо – мұсылмандардың барзах әлемі ұғымына жақын – аудармашы). Уилли де бардоға түседі. Оның айналасындағы кейіп­керлер: өмірін жақсылық іс­теумен өткізді дейтін шіркеу қыз­меткері, үстіне ауыр тақтай құ­лаған баспаханашы, өзіне қол сал­ған күнәһар және жазушы әр­түрлі деңгейде суреттеген он­даған рух бар. Алғашқы үшеуі Уил­лиге бір көзқараспен қарайды – оған көмектескілері келеді. Жын­дар­ды қуып, Уилли әкесі келген­де­ ұзағырақ сырласқандарын қалайды. Олар бардо мен шын өмірдің арасында байланыс барына сенеді. 

Сондерстің қиялы өте бай. Өлім­нен кейінгі метафизиканы қатты суреттемей, оның феноменологиясына терең үңіледі. Оның кітабынан өлімнен кейін сені не күтіп тұрғанын елестетіп көресің. Оның кейіпкерлері адам қалпында қалған, мына өмір­дегі істеріне қандай жаза кесіл­геніне алаңдап, әртүрлі се­зім­дер­ді кешеді. Сондерстің көп ке­йіпкерлері мына өмірден зор­лық көріп өткендер. Олар қайта тірі­ліп, азаптаушылардан кегін алғысы келеді. Кейбіреу өмірде көп қайғы көрмей, армандарына жетпей кеткендер. Олар өмірді дұрыс пайдаланбағандарына өкінеді. Уилли Линкольн – сондай адам. Бардо будда дініндегі ұғым болғанымен, романда хрис­тиан дінінен алған элементтер көп. 

Романда шекспирлік шу мен қаһар бар. Бардо тұрғындары б­іріне-бірі әлденені дәлелдеп, дауласып жатады. Әркім өзінің түкке тұрмайтын өмірін үлгі етіп көрсеткілері келеді. Олар үшін өмір­дің де мәні жоқ. 

Кітап кейіпкерлердің репликаларына сүйенген. Пьесадағы секілді. Шын өмірдің кезеңдері, азамат­тық соғыс кезіндегі жағдай­лар қабір басындағы диалогтарға сый­ған. Оған сенуге бола ма? Иә деп те, жоқ деп те жауап беруге бо­лады. Бұл постмодернистік көз­қарастарға тән әдіс. Бір жағынан диалогтар біркелкі. 

«Бардодағы Линкольн» – эксперимантальды роман, АҚШ пре­зидентінің жан азабын жеткі­зуге тырысады. Екінші жағынан шек­сіз фантазияның галльюцина­торы. Шартты түрде жанрын «ин­тел­лектуалды визионерлік та­рихи фантастика» деуге болады. Сондерс weird fiction-ның шебері. Дегенмен Букер сияқ­ты консервативті сыйлықты экспе­рименттік романға бергені бізге қызық көрінді.

Сергей Сиротин

Аударған 
Білім Арықбай
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.10.2018

Мектеп түлектері жарты жыл бұрын оқуға түсе алады

16.10.2018

Маңғыстау облысы 2018 жылға 464 миллиард теңге инвестиция тартуды жоспарлап отыр

16.10.2018

Қазақстан Ардагерлер кеңесі Бурабайда бас қосты

16.10.2018

Спорттың жекпе-жек түрлері бойынша конфедерация кубогының іріктеу туры өтті

16.10.2018

Кашемирді күтіп киіңіз

16.10.2018

Қыз-келіншектерді маммологке тегін тексерілуге шақырады

16.10.2018

Жасанды сұлулық жан азабына айналмасын

16.10.2018

Балеттің балғын болашағы

16.10.2018

Кенен Әзірбаев атындағы Жамбыл облыстық филармониясына елу жыл толды

16.10.2018

Сауытбек Ұсаұлының «Ақбөпе» әні туралы

16.10.2018

Зылиха апай (әңгіме)

16.10.2018

Зиялы қауым өкілдері Жолдауға пікір білдірді

16.10.2018

Жерге жаңаша көзқарас пен қатаң бақылау қажет

16.10.2018

Қостанай облысында өнімді өңдеу секторы 53 проценттен асты

16.10.2018

Қазақстандық қамту: отандық өнімнің өрісі неге тар?

16.10.2018

Юлия Путинцева жарысты жеңіспен бастады

16.10.2018

Арман Сейітмамыт: Кино әлеміне «Ел Арнаны» барынша етене жақындастыру керек

16.10.2018

Павлодар облысында отырғызылған ағаштардың 70 пайызы өспей қалған

16.10.2018

Съезд – нақты іске көшудің мысалы

16.10.2018

Түркістан еңбек күші бар, бірқатар салаларды дамытуға қолайлы облыс

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу