Сергей Сиротин. «Бардодағы Линкольн»

Америкалық жазушы Джордж Сон­дерс қысқа әңгімелердің ше­бері ретінде көпке белгілі. Әң­гімелер жинағы америкалық әдеби сыйлықтардың біразын еншілеген болатын. Енді, міне, тұңғыш романы – «Бардодағы Линкольн». 

Егемен Қазақстан
20.04.2018 2625

Ро­ман өте сәтті шығып, ағылшын тіл­ді әдебиетке арналған беделді Бу­кер сыйлығының 2017 жыл­ғы лауреаты атанды. Кей оқыр­мандар бұл шығарманы тарихи та­қырыпқа арналған деп ойлауы мүмкін. Бұл жаңсақтық бо­лар еді. Бірақ автор идеясы та­ри­хи эпизодтан туған. 1862 жылдың ақпанында азаматтық со­ғыстың жүріп жатқанына бір жыл болғанда АҚШ президенті Авраам Линкольннің ұлы Уилли ойда жоқта сүзек ауруынан көз жұмады. Президенттің қайғыдан қабырғасы қайысқан шақ. Ұлын жер қойнына тапсырғаннан кейін Линкольн баласының қабіріне келіп, ұзақ уақыт сырласатын әдет табады. Әкенің осы уақытта шеккен ой азабын Сондерс оқырманға жеткізуге тырысқан. Дегенмен бұл роман тарихи тақырыптағы шығарма емес. Постмодернистік, абсурдтық, сюрреалистік туынды десек дұрыс болар еді. Өйткені оқиғаның бәрі қабірдің басында, дүниеден озған жандардың рухы мекендейтін жерде (бардода) өтеді. (Бардо – мұсылмандардың барзах әлемі ұғымына жақын – аудармашы). Уилли де бардоға түседі. Оның айналасындағы кейіп­керлер: өмірін жақсылық іс­теумен өткізді дейтін шіркеу қыз­меткері, үстіне ауыр тақтай құ­лаған баспаханашы, өзіне қол сал­ған күнәһар және жазушы әр­түрлі деңгейде суреттеген он­даған рух бар. Алғашқы үшеуі Уил­лиге бір көзқараспен қарайды – оған көмектескілері келеді. Жын­дар­ды қуып, Уилли әкесі келген­де­ ұзағырақ сырласқандарын қалайды. Олар бардо мен шын өмірдің арасында байланыс барына сенеді. 

Сондерстің қиялы өте бай. Өлім­нен кейінгі метафизиканы қатты суреттемей, оның феноменологиясына терең үңіледі. Оның кітабынан өлімнен кейін сені не күтіп тұрғанын елестетіп көресің. Оның кейіпкерлері адам қалпында қалған, мына өмір­дегі істеріне қандай жаза кесіл­геніне алаңдап, әртүрлі се­зім­дер­ді кешеді. Сондерстің көп ке­йіпкерлері мына өмірден зор­лық көріп өткендер. Олар қайта тірі­ліп, азаптаушылардан кегін алғысы келеді. Кейбіреу өмірде көп қайғы көрмей, армандарына жетпей кеткендер. Олар өмірді дұрыс пайдаланбағандарына өкінеді. Уилли Линкольн – сондай адам. Бардо будда дініндегі ұғым болғанымен, романда хрис­тиан дінінен алған элементтер көп. 

Романда шекспирлік шу мен қаһар бар. Бардо тұрғындары б­іріне-бірі әлденені дәлелдеп, дауласып жатады. Әркім өзінің түкке тұрмайтын өмірін үлгі етіп көрсеткілері келеді. Олар үшін өмір­дің де мәні жоқ. 

Кітап кейіпкерлердің репликаларына сүйенген. Пьесадағы секілді. Шын өмірдің кезеңдері, азамат­тық соғыс кезіндегі жағдай­лар қабір басындағы диалогтарға сый­ған. Оған сенуге бола ма? Иә деп те, жоқ деп те жауап беруге бо­лады. Бұл постмодернистік көз­қарастарға тән әдіс. Бір жағынан диалогтар біркелкі. 

«Бардодағы Линкольн» – эксперимантальды роман, АҚШ пре­зидентінің жан азабын жеткі­зуге тырысады. Екінші жағынан шек­сіз фантазияның галльюцина­торы. Шартты түрде жанрын «ин­тел­лектуалды визионерлік та­рихи фантастика» деуге болады. Сондерс weird fiction-ның шебері. Дегенмен Букер сияқ­ты консервативті сыйлықты экспе­рименттік романға бергені бізге қызық көрінді.

Сергей Сиротин

Аударған 
Білім Арықбай
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Жазықсыз атылған жампоз

15.08.2018

Астананың білім беру мекемелерінің 45 басшысы тәртіптік жазаға тартылды

15.08.2018

Қарулы күштерінің сержанты ер-азаматқа лайық батылдық жасады

15.08.2018

Атыраудағы «КасХим» жылына 27 млн полипропилен мен полиэтилен шығарады

15.08.2018

Керекулік өрендер жазды ойдағыдай өткізуде

15.08.2018

Алексей Цой жеке қабылдауына жазылған азаматтармен кездесу өткізді

15.08.2018

Жамбыл филармониясына Кенен есімі берілді

15.08.2018

«ҚАЗБАТ» батальоны АҚШ-тың «Дала қыраны-2018» бітімгерлік оқу-жаттығуларына қаты­суда

15.08.2018

Нарынқолдағы застава

15.08.2018

Заң кінәлі ме, балл кінәлі ме?

15.08.2018

Солтүстік Қазақстанда 48 полиция қызметкері баспаналы болды

15.08.2018

Физика пәнін ағылшын тілінде меңгерудің тиімділігі

15.08.2018

Алматы облысында жаңадан салынған 9 мектеп оқушыларға есік ашады

15.08.2018

Қапшағайдағы тамыз кездесуі

15.08.2018

Ақылбек ШПИКПАЕВ: Өзгеріс уақыты келді

15.08.2018

Қызылжар ауданындағы 13 ауылға сапалы ауыз су жетті

15.08.2018

Дәурен ҚАРАБАЕВ: Артықшылықты акцияларды кері сатып алу – акция ұстаушылар үшін де, компания үшін де тартымды нұсқа

15.08.2018

Мәлік Отарбаевтың «Бір қайыры бар дүние» кітабының тұсакесері өтті

15.08.2018

Алматыда қалай баспаналы болуға балады?

15.08.2018

Анасын сағынғандар оқитын кітап

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу