Түркістан облысы: Зиялы қауым не дейді?

Егемен Қазақстан
21.06.2018 1801
2

М. ЕРМАН:  Өңірдің әлеуеті зор

Шымкентке республикалық маңызы бар қала мәртебесін беру және Түркістан облысын құру тек Қазақстанның ғана емес, сонымен бірге Орталық Азия өңірінің экономикалық мүд­десі үшін жұмыс істеуге мүм­­кіндік береді. Егер біз Шымкент пен жаңадан құрыл­ған Түркістан облысының әлеуе­тін қарастыратын болсақ, нені байқаймыз? Біріншіден, Шым­кентте және облыста өте ірі өнеркәсіп және білім бе­ру нысандары шоғырланған. 90-шы жылдары Мемлекет бас­шысының бастамасымен Түркістанда Халық­ара­лық қа­зақ-түрік универ­си­тетінің құ­рылғанын еске алсақ та жет­кілікті. Бүгінде бұл универси­тет Қазақстанның жоғары оқу орындары рейтингінде лайықты орынға ие болып отыр.

Көптеген студенттер, оның ішінде шетелдіктер де білім алып жатыр. Сонымен қатар Оңтүстік Қазақстан облы­сы­ның аумағы арқылы «Ба­тыс Еуропа – Батыс Қытай» жаңа заманауи дәлізі салынды. Бұ­ған қоса, газ тарту мәселесі де шешіліп, өңірде ауыл ша­руа­шылығы, шағын бизнес қар­қынды дами түсуде. Қазіргі уа­қытта Түркістанда түрлі нысан­дар салу бойынша жос­пар әзірленуде.

Мұхтар ЕРМАН,

Мәжіліс депутаты

*****

М. КЕМЕЛ: Дер кезінде қабылданған тамаша шешім

Түркістан қаласына облыс орталығы мәрте­бесін беру және аймақты Түркістан облысы деп атау өте тамаша әрі дер кезінде қабылданған шешім деп санаймын.

Бұл миллионнан аса халқы бар қала өз бетінше жеке өмір сүрсін, қалғандары да біртіндеп жетіліп кетер деген сынды жай ғана жеңіл мақсатпен жасалған жаңалық емес. Бұл – одан әлдеқайда ауқымды, үлкен мақсатты көз­деген шешім. Түркістан ежелден Ұлы Жібек жолының бойында жатқан қала, киелі шаһар. Дегенмен, бұл жаңалық тек осы оймен, сыр­тқы форма үшін жасалды деп ойламаймын. Оңтүс­тік­тегі көршіміз Өзбекстанда аса ауқымды жұ­мыстар басталып, ірі-ірі жобалар қолға алынып ж­атыр. Көрші мемлекетпен қатарласып, біздің ше­кара бойында жатқан облыс та одан әрі қарқынды түрде дамуға тиіс. Оған мүмкіндігі, әлеуеті жеткілікті. Осы жағынан алғанда, бұл жаңа­лық біздің еліміз үшін, жаңа атауға ие болған облыс үшін тиімді болады деп ойлаймын. Сондықтан Түркістанның облыс орталығы бол­ға­нына қуаныштымыз, әрі қарай жан-жақты дами беретініне сенеміз.

Шымкенттің де бұрынғы биігі аласармай, бұрынғы бағасы кемімей, одан әрі дами түседі. Бұл өңірдің халқы еңбекқор, саудаға бейім, бәсекелестікке қабілетті. Облыс орталығы ауысты деп өкініп жатпағанына сенімдімін. Әрине, аздаған қиындықтар болуы мүмкін. Мәселен, Мақтаарал ауданынан Шымкентке дейінгі қашықтық бұрын 200 шақырым болса, енді жаңа облыс орталығы Түркістанмен арада 400 шақырым жол жатыр. Орталықтан қашықтай түскені сәл қиындық туғызғанымен, оған да біртіндеп бейімделіп кетеді.

Мырзагелді КЕМЕЛ,

экономика ғылымдарының докторы

*****

Қ. АЙТАХАНОВ: Демографиялық өсімге ықпал етеді

Елбасымыз жаңа облысты «Түркістан» деп атау арқы­лы аса маңызды тарихи ше­шім қабылдады. Өйткені «Түркіс­тан» ұғымы күллі түр­кі дүниесіне ортақ рухани һәм қас­терлі есім. Нұрсұлтан Әбіш­ұлы Назарбаев бұған дейін бұл қа­ла­ны халқымыздың рухани аста­насы деп үнемі айтатын Тіп­ті сонау 90-жылдардың ба­сын­да Түркістан шаһарын же­ке мәртебесі бар орталыққа айнал­ыру жөнінде де пікір өрбіген-тін.

Бұл орайда Мемлекет басшысы ұзақ ойланып, әбден иі қанып, пісіп-жетілген сәтті қалт жібермей шешім қабылдады. Өйткені көнеден келе жатқан арысы түркі дүниесіне, берісі қазақ хандарына астана болған бұл шаһардың кейінгі ұрпақ үшін, қазіргі еліміздің саяси ұстанымына айналған жаңғырудың іс жүзіндегі кө­рінісі үшін аса маңызы бар. Расын айтқанда, біздің рухани қай­нарымыз – Түркістан. Егер бұл мекен қадірлі-қасиетті болма­са ұлтымыздың ұлылары Есім хан, Абылай ханнан бас­тап, бұл жерді өздеріне мәң­гі­лік мекені ретінде таңдамас еді. Бұл бір.

Екіншіден, аталмыш ше­шім­нің экономикалық та қа­жет­тілігі бар. Түркістан өлке­сі жылы райлы, адамдар өмір сүруге қолайлы. Сол себеп­ті, онда орта және шағын биз­нес­ті дамыту арқылы елдің әл-ауқатын жақсартуға болады. Әрі қарай сабақтай айт­сам, эко­номика жақсарса, халық­тың демографиялық өсімі арта­ды, тұрмысы жақсарады. Де­мек, бұл қазақ қоғамы үшін – эко­номикалық, саяси, рухани үш­жақты пайдасы бар шешім.

Қуаныш АЙТАХАНОВ,

қоғам қайраткері

*****

Ғ. ЕСІМ: Шымкенттің өрісі кеңейді

Біз өркендеп келе жатқан елміз. Сондықтан бізге дәл осындай өте маңызды шешімдер қажет. Өйткені елімізде дәл бүгінгі заман ағымына сәйкес ірі мегаполис қалалар пайда болды. Әлемдік экономика тарихына назар салсақ, елдің әл-ауқатын көтеретін осы ірі қалалар. Бұл шаһарлардың басты ерекшелігі – әкімшілік-құ­рылымдық орталықтан тыс болуы тиіс. Себебі мегаполис­тер өзін-өзі қамтамасыз етіп қана қоймай, рес­публика бюд­жетіне донор бола алады. Бұл ғаламдық тәжірибе.

Мысалы, өткен 90-жылдары ел көлеміндегі барлық қалалар, яғни әкімшілік орта­лықтары нарық желіне шай­қа­лып, дағдарысқа ұшыраған тұста, Алматы былқ еткен жоқ. Себебі бұл қаланың донорлық мүмкіндігі болды, яки өзін-өзі асырай алды. Осындай мегаполистер қатарына соңғы жылдары Астана және Шымкент қаласы енді.

Осы орайда, бүгінгі қа­был­данған шешімі арқылы Елбасы болашақта донорлық мү­м­кін­дікке ие тағы бір құрылымды жасай алды. Одан кейін бұл ше­шімнің мен үшін рухани маңызы – жаңа аймақтың Түр­кістан облысы деп аталуы және оның орталығы қазақтың күллі ұлы­ларына мәңгілік мекен бол­ған Түркістан қаласының таңдалуы.

Ендігі бір мәселе – бола­шақ­та бой көтеруі тиіс жаңа қала нағыз қазақы стандартын сақтаған мазмұн, әрі ежелгі түркілік мәдениеттің жаңа замандағы келбетіне сай жаңғыртылса деген ниет бар.

Ғарифолла ЕСІМ,

академик

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2019

Рүстем Құрманов «ҚазАгро» басқарма төрағасы лауазымынан босатылды

21.02.2019

Н.Нығматулин Аустрия Парламенті Ұлттық Кеңесінің Төрағасы В.Соботкамен кездесті

21.02.2019

Ресми бөлім(21.01.2019)

21.02.2019

Қазақстандық мектеп оқушылары 2020 жылы Қытайда өтетін Дүниежүзілік гимназиадаға қатысады

21.02.2019

Омыртқа қарсаңындағы оғаш әңгіме

21.02.2019

Пушкин портреттері

21.02.2019

Мүмкіндігі шектеулілерге – шексіз көмек

21.02.2019

Smart-өмір – елді цифрландыру

21.02.2019

Қазақстан экспортшыларына ҚХР, БАӘ және Иран нарықтарына шығу жеңілдейді

21.02.2019

Сенаторлар «Дактилоскопиялық және геномдық тіркеу туралы» Заңды іске асыру мәселелерін талқылады

21.02.2019

Жас таланттар жарқылы

21.02.2019

Барыстың плей-оффтағы қарсыласы анықталды

21.02.2019

Tyıym men tıyn

21.02.2019

«7-20-25» бағдарламасы шеңберінде қарыз беруге 5 446 өтініш мақұлданды

21.02.2019

«Қолғабыс» – арнаулы көмек көрсетуді көздейтін жоба

21.02.2019

Қостанай облысында Бірыңғай жиынтық төлем жинала бастады

21.02.2019

2018 жылы Қазақстанда 775524 жеңіл автомобиль тіркелген

21.02.2019

Пәтер алғысы келетіндерге пайдалы ақпарат

21.02.2019

Тауар импортын 14%-ға дейін азайту жоспарлануда – Жеңіс Қасымбек

21.02.2019

Шетелдердегі тәжірибе қандай?

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Tyıym men tıyn

Toı-toımalaqta tún jamylyp óner kórsetetin kámelettik jasqa tolmaǵan, ómirleri aq paraqtaı taza, kóńilderi aq bulaqtaı móldir kishkentaılarymyzdy jasyna laıyqsyz kıindirip, boıandyryp kópshiliktiń aldynda shyǵarý, án saldyrý – qý aqshaǵa qunyqtyryp qoıǵan ata-analarynyń kinásinen. 

Бақытгүл САЛЫХОВА, педагогика ғылымдарының кандидаты

Qorqynyshty mıkroplastık

О́tken aptada Eýropalyq odaq úkimeti óndirýshilerge mıkroplastıktiń barlyq túrin óz ónimderinde qoldanýǵa tyıym salǵanyn estigen bolarsyzdar. Mıkroplastıktiń ne ekenin bilesiz be? Osyǵan deıin kóp mán bermeppiz. Sóıtse mıkroplastık − sıntetıkalyq polımerlerdiń kishkentaı bólikteri, bul kóptegen zattyń quramyna kiredi: kúndelikti kıetin kıimimizde de, kir jýatyn untaqta da, saǵyzda da bar eken.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Jeti jarǵy» jıen jaıly ne deıdi?

Qarǵa tamyrly qazaqta jıenmin dese qolq etpes jan joq shyǵar, sirá. Tipti, naǵashyǵa aıtar oıyn «tuzdyqtap» jiberse de, basynan sóz asyrmas nebir adýyn minezdiniń ózi jıen ǵoı, aıta beredi» dep kúlip, bas shaıqaǵannan artyqqa barmaıdy.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Rýh jaıly áńgime

Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу