Орынбордан Астанаға дейін

Егемен Қазақстан
09.07.2018 5709
2

1920 жылы 26 тамызда Бүкіл­ресейлік ОАК мен РКФСР ХКК «Қырғыз (қазақ) автоно­миялы со­циа­листік кеңес рес­публикасын құ­ру туралы» Декрет қабылдады. Он­да Орынбор губернаторлығы мен Орынбор қаласы ҚазАКСР құрамына қосылып, Орынбор қаласы Қазақстан астанасы болды. 1925 жылы Орталық Азия­дағы ұлттық-аумақтық межелеуден соң, Түркістан АКСР-нің құ­ра­мында болып келген Сырдария және Жетісу облыс­тары, сондай-ақ Қа­рақалпақ автономиялық облысы Қазақ автономиялық рес­пуб­ликасы құрамына енді. Осы­ған орай Қазатком сессиясы (қыркүйек, 1924) ел астанасын Ташкентке ауыстыру, оған рұқсат етілмеген жағдайда Шымкентке көшіру жайында қаулы алды. Алайда Мәскеудің араласуымен, респуб-
лика астанасы Ақмешітке ауыстырылады. Сол жылғы 15 – 19 сә­уірде Ақмешітте өткен Кеңес­тер­дің Бүкілқазақстандық V съезі халқымыздың орысша «киргиз» деп аталуын «қазақ», «Киргиз АКСР-і» атау­ын «Қа­зақ АКСР-і» деп өз­гер­ту, ал рес­публика астанасы Ақ­мешіт қа­­ласының атауын Қы­зыл­­ор­да деп атау туралы қаулы қа­был­дады.

1925 жылдың көктемі мен жазында мемлекеттік бас­қа­ру орган­дары Сыр бойына кө­ші­ріл­ді. Қызылорда 1929 жылы ма­мыр айына дейін Қазақ АКСР-і астанасы болды.

Сыр бойының эконо­ми­кал­ық жә­не табиғи жағдайы қо­лайсыз де­­­генді желеу еткен Ф.И. Го­ло­ще­­кин басқар­ған БК(б)П Қазақ өл­келік ко­ми­теті ел астанасын Қы­­зыл­ордадан Алматыға ауыс­ты­руды жөн деп тапты. Қазақ АКСР-і орталығының Алма­тыға көшірілуі жөніндегі ше­шімді РКФСР ОАК мен ХКК мақұлдады (1927 ж. 30 мамыр). Ел астанасының Сыр өңірінен Жетісуға ауысуына Түркістан-Сібір темір жолының іске қо­сылуы да әс­ер етті. Бас қала бол­ған жылдары Алматы мил­лионнан астам тұрғыны бар, жан-жақты дамыған әсем қа­лаға айналды. Алматы 1997 жыл­ға дейін Қазақстанның аста­­насы болды.

1991 жылы Қазақстан тәуел­­сізд­ікке қол жеткізгеннен кейін астананы елдің оңтүстік-шы­ғысынан рес­публиканың ор­талығы бөлігіне көшіру мәсе­лесі көтерілді. Қазақстан Рес­пуб­ликасының Пре­зиденті Н.Ә.Назарбаевтың тапсырма­сы бойынша мемлекеттің жаңа аста­насын орналастыруға оң­тай­лы қаланы анықтау мақ­са­тымен республиканың бүкіл аумағы мұқият зерттелді. Тал­дау қорытындылары барлық нұс­қалардың ішінен ең қо­лай­лы­сы Ақ­мола қаласы екен­ді­гін көрсетті. Бұл қаланың орна­ласқан орны сәу­летшілік тұрғысынан кез келген жо­баны жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Республиканың Жоғарғы Кеңесі ел Президентінің айқын дәлелдерімен келісіп, оның астананы Ақмолаға көшіру ту­ралы ұсынысын мақұлдады. 1995 жылы 15 қыркүйекте Қазақстан Рес­публикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан Рес­пуб­ликасының астанасы туралы» Заң күші бар Жарлығы жария­ланды. 1997 жылы 20 қазанда Президент Н.Ә.Назарбаев Қазақстанның жа­ңа астанасы Ақмола қаласы бол­ға­нын ресми түрде жариялады. 1997 жылы 8 қарашада Қазақстан Республикасының мем­лекеттік рәміздері мен Президент байрағын Алматыдан Ақмола қа­ла­сына шы­ғарып салудың салтанатты рәсімі өтті. 1998 жылы 6 мамыр күні Пре­зидент Жарлығымен Ақмола ­ аты Астана болып аталды.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.03.2019

Асқар Мамин Талдықорғандағы құрылыс нысандарымен танысты

23.03.2019

Шекарашылар заң бұзушылардың жолын кесті

23.03.2019

Президент: Жастарға арналған кадрлық бағдарлама дайындалады

23.03.2019

Имидждік іс-шараларды азайту қажет – Қ.Тоқаев

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкент қаласының даму жоспарымен танысты

23.03.2019

Шымкентте жаңа медициналық орталық ашылды

23.03.2019

The Star: Назарбаев елде тұрақтылық пен келісім орната білді

23.03.2019

Астаналық балалар «Мұзбалақ» фильмін тегін көре алады

23.03.2019

Премьер-Министр «Қорғас — Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағын аралады

23.03.2019

Президент алғашқы сапарын неліктен Түркістаннан бастағанын түсіндірді

23.03.2019

Мемлекет басшысы Шымкенттегі «Азала текстиль» фабрикасын аралады

23.03.2019

Полицейлер Петропавл тұрғындары үшін наурыз көже мен бауырсақ әзірледі

23.03.2019

Шекарашылар бірнеше заң бұзушылықтың алдын алды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Шымкент қаласының әкімшілік-іскерлік орталығына барды

23.03.2019

Мемлекеттік шекараны бұзып өтпек болған адам ұсталды

23.03.2019

Анар Жайылғанова:  Астананың атауын өзгерту процедурасы заңға сай жүргізіліп жатыр

23.03.2019

Атырау халқы ерлікпен қаза тапқан полицейді соңғы сапарға шығарып салды

23.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев жұмыс сапарымен Шымкентке барды

23.03.2019

Димаш әлем жұртшылығын аузына қаратты

23.03.2019

Павлодарда үздік ұлттық киімдер анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу