Ханшалар киген қасаба

Батыс Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану музейінің қоры көне жәдігерге өте бай. Солардың бірі – қазақ арулары киген бас киім түрі қасаба.  

Егемен Қазақстан
18.07.2018 3585
2

– Бұл жәдігердің музей қорына қалай, кімнен түскендігі туралы мәлімет жоқ. Бірақ қордағы 130 мыңнан астам құнды заттардың ішіндегі ең көне жәдігердің бірі – осы қасаба, – дейді Батыс Қазақстан облыс­тық тарихи-өлкетану музейі қор бөлі­мінің меңгерушісі Гүлзада Бақты­байқызы.

Музей қорында сақталған бұл көнетоз қасабаның тұрпаты дөңгелек, желкесіне қарай ойыңқылау келген, дөңгелек тақияға ұқсас етiп пiшiлген, желкесiне қарай кішкене бiрте-бiрте ойыңқы түскен құламасы бар. Айдыны, қиылысқан жерi зерлi жiптермен кестеленiп, гүл тәрізді, өсімдік бейнелі өрнектер түскен. Құламасына шашақ тағылған. «Шашақтың көп тағылуы «ұрпағы көбейсiн» деген игi тiлекті білдіреді», дейді музей қызметкері. Қасабаның маңдай тұсына дөңгелек тиын­дар тiзiлген. Айта кететін жайт, зер жіптерімен оюлатып төбесін тұтас, жандары түгел қолмен тігілген. Астары қызыл мақпал матамен көмкерілген. Жалпы, бұл бас киім туралы «Көне түркі (қыпшақ) бас киімнің негізгі элементтерін бойына сіңірген қасаба атауы «алтын зерлі» деген мағына береді», деп жазған екен белгілі этнограф ғалым Өзбекәлі Жәнібеков.

Қасаба көбіне төре, сұлтан қыздары киетін бас киім саналған. Осындай қаса­баны Жәңгір ханның сүйікті зайыбы Фа­тима ханымның суретінен де көруге болады.

Қасабаны кейде қалыңдық үйлену тойына, сәукеленің орнына да киген екен. Тойдан кейін үкісіз, желексіз, ойынқысының сыртына жаулық салып жүрген немесе басына орамалдың үстінен киген. Баскиімнің үлгісіне қарай қалыңдыққа арнайы алқа, білезік, сырға, жүзік, бұрымға тағатын шолпы, бұрымының қолаңына ілетін қоза сырға, қамзолдың сыртынан буынатын белдік, аяққа киетін мәнерлі кебіс дайындалатын болған.

«Құлпырған қыздың ажарын аша түсетін қасаба асқан ұқыптылығымен, зерлі тігіспен, басқа да әртүрлі моншақтармен, күміс теңге, маржан тастармен де әше­кейлеген», дейді бұл ерекше жәдігер туралы Батыс Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану музейі қор бөлімінің меңгерушісі Гүлзада Бақтыбайқызы.

Қазбек ҚҰТТЫМҰРАТҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

ОРАЛ

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

16.10.2018

Станимир Стоилов: Бір ойынды жеңдік деп желпінбейміз

16.10.2018

Кольдо Альварес: Қазақстан бізден бір бас жоғары екен

16.10.2018

Машина жасау саласында меморандумға қол қойылды

16.10.2018

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев ресми сапармен Финляндия Республикасына келді

16.10.2018

Қарағандылық оқушылар халықаралық чемпионатта жеңіске жетті

16.10.2018

С.Стоилов: Қазақстанда ұлттық құрамаға лайық шабуылшы жоқ (видео)

16.10.2018

Маңызды қадамдар атап көрсетілді

16.10.2018

Семейде «Екі жұлдыз» байқауы өтті

16.10.2018

Тарбағатайда 4 мың басқа арналған бордақылау алаңы ашылады

16.10.2018

Әскери борышын өтеген сарбаздар туған жерлеріне оралуда

16.10.2018

Қазақстан және Литва жан-жақты ынтымақтастықты кеңейтуге ниетті

16.10.2018

Cенаторлар университеттегі цифрлық хабты аралады

16.10.2018

Қайрат Әбдірахманов дипломатиялық қызмет жүйесін жетілдіру туралы айтты

16.10.2018

Туризм саласының маманы жоқ

16.10.2018

Сенаторлар Ақ Жайық өңіріне келді

16.10.2018

Қаңтар–қыркүйек айларында ЖІӨ өсімі 4,1% жетті — ҰЭМ

16.10.2018

Тоғыз айдың қорытындысы бойынша өнеркәсіптік өндіріс көлемі 4,8%-ға ұлғайды — ҚР ИДМ

16.10.2018

Жекешелендірудің кешенді жоспарын орындау: 444 нысан сатылды

16.10.2018

Қармақшы - елдік пен ерлік мекені

16.10.2018

Маңғыстауда теміржол вокзалында мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің жәрмеңкесі өткізілді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу