Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

Егемен Қазақстан
06.12.2018 2207
3

Bul oraıda aqparat salasynyń mamandary birneshe faktordy mysal retinde keltirgen. Birinshiden, telearnalar reıtıńniń tómendeýine halyqtyń sheteldik telearnalarǵa qoljetimdiligi áser etip otyr. Respýblıka turǵyndarynyń 77 paıyzy sheteldik telearnalarǵa qosylǵan. Ekinshi sebep – keń jolaqty ınternet. Halyqtyń 49 paıyzynyń keń jolaqty ınternetke enip, ózine qajetti aqparattardy alýǵa múmkindikteri bar. Osy taqyrypqa qatysty taǵy aıta keterlik jaıt, orystildi aýdıtorıanyń 54 paıyzy, qazaqtildi aýdıtorıanyń 12 paıyzy sheteldik telehabarlardy qaraǵandy unatady eken.

Bıyl nebári qazaq tilinde habar taratatyn úsh baǵdarlamanyń ǵana TOP-20-ǵa enýi de kóp jaıdan habar berse kerek.

Al endi otandyq telearnalardy nelikten az qaraımyz degen saýalǵa keler bolsaq, bul jerde joǵaryda keltirilgen medıa salasy mamandarynyń pikirlerimen kelisýge týra keledi. Iаǵnı qazaqstandyq telearnalar túgeldeı derlik (qazaqtildisi de, orystildisi de) serıaldar men konsertter kórsetýden árige bara bermeıdi. Jańalyqtar jaǵdaıyna keler bolsaq, bizdiń telearnalar, nege ekenin qaıdam, elimizde kún saıyn, saǵat saıyn ótip jatatyn túrli deńgeılerdegi jınalystardy jańalyq dep túsinedi. Ár mekemeniń ishki sharýasy bolyp tabylatyn jınalys qaı zamannan beri jańalyq bolyp edi?

Medıaquryltaıda aıtylǵandaı, reıtıńderiniń tómendegenine qaramastan jarnamalyq qarjynyń 90 paıyzyn telearnalar paıdalanady eken. Sonymen birge telearna búdjetiniń eleýli bóligi serıaldar satyp alýǵa jumsalatyny da belgili bolyp otyr. 

Budan shyǵatyn qorytyndy bireý. BAQ-tar búgingi tańda ózderiniń kórermenderi men oqyrmandarynyń suranystaryn zerttemeıdi. Qazirgi ýaqytta aqyly jáne spýtnıktik televıdenıe men ınternettiń keńinen taralýyna baılanysty aqparat kózderiniń kóp ekenin, qazaqstandyqtardyń qalaǵan telearnasyna nemese ınternet saıtqa aýysyp ketýge múmkindigi bar ekenin eskermeıdi. Bir sózben aıtqanda, aýdıtorıa úshin kúrespeıdi. Shynaıy básekelestik joq. 

2017 jyly halyqtyń 64 paıyzynyń teledıdar qaraıtyny, 39 paıyzynyń ınternet aqtaratyny, 7 paıyzynyń radıo habarlar tyńdaıtyny, 6 paıyzynyń baspa basylymdaryn oqıtyny anyqtalǵan. Bul jerde teledıdar qaraýdan ózge ermegi joq aýyldyqtar esebinen birqatar kórsetkish joǵaryraq (sonyń ózinde 64 paıyz tym az) bolyp tur. Al iri qalalardaǵy jaǵdaıǵa keler bolsaq kórsetkish aıtarlyqtaı ózgeredi. Munda halyqtyń 49 paıyzynyń ǵana teledıdar qaraıtyny, 35 paıyzynyń ınternetke qosylatyny, 14 paıyzynyń radıo tyńdaıtyny, 2 paıyzynyń gazet-jýrnaldar oqıtyny belgili bolǵan. Baıqap otyrǵanymyzdaı, teledıdar qaraýshylar qatary qala halqynyń jartysyna da jetpeı tur. Al radıo tyńdaýshylardyń arta túsýin sirá, kóshelerde órip júrgen avtokólikterdegi radıqabyldaǵyshtardyń kóptigimen túsindirgen jón sıaqty. Paıyzdyq kórsetkishi ózge aqparat quraldarynan áldeqaıda joǵary bolǵanyna qaramastan biz nelikten teledıdarǵa erekshe shúıligip otyrmyz? О́ıtkeni teledıdardy halyqtyń 100 paıyzy qaraýǵa tıis. Sebebi ol ári buqaralyq aqparat quraly, ári teatr, ári sırk, ári konsert zaly, ári kınoteatr, ári saıahat, ıaǵnı onda bári de bar. Ár úıde teledıdardyń únemi qosýly turatyny da sondyqtan. Oǵan jarnamanyń da qajeti joq, kópshiliktiń kóńilinen shyǵatyn baǵdarlamalar kórsetse bolǵany. О́zge buqaralyq aqparat quraldarymen salystyrǵanda osyndaı artyqshylyqtary bola tura reıtıńniń quldyraýyna jol berý telearnalar habarynyń sapasyzdyǵyn, tartymsyzdyǵyn kórsetse kerek.

Osy oraıda eskere ketetin taǵy bir jaıt bar. Qazaqtildi telearnalar reıtıń anyqtaǵanda ádildik joq, is júzinde bizdiń reıtıńimiz orystildi arnalardan tómen emes degen ókpe-naz aıtyp jatady. О́zim bul pikirge tolyq qosylamyn. Shynymen de elimizdegi orystildi telearnalardyń (gazetterdiń de) ozyp turǵany shamaly. Sondyqtan qazaqstandyq BAQ-tardyń atyna qandaı da bir syn aıtylyp jatsa, ony barlyǵyna berilgen ortaq baǵa dep qabyldaǵan jón. 
Memlekettik tapsyrys esebinen azdy-kópti aqsha alyp kún kórip otyrǵan telearnalardyń kóńil kúılerin túsinýge de bolady. Olar erteńi úshin onsha alańdaı qoımaıdy. Al endi, óz kúnderin ózderi kórip jatqan komersıalyq telearnalarǵa ne joryq?!. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.02.2019

Дәрігерлер балаларды көңілді бимен оятты

17.02.2019

Алакөл ауданында көпбалалы отбасыларға пәтер берілді

17.02.2019

Қазақстан дзюдошылары Еуропа кубогінен екі медаль жеңіп алды

17.02.2019

Жансель Дениз Turkish Open турнирінде жеңімпаз атанды

17.02.2019

Елена Круглыхина могулшылар алдындағы басты міндетті атады

17.02.2019

17 ақпанға арналған ауа райы болжамы

16.02.2019

ҚХЛ: «Барыс» биыл «Авангардтан» төртінші мәрте жеңілді

16.02.2019

Сапарбаев: Бірде бір бала назарсыз әрі қамқорсыз қалмауы керек

16.02.2019

Головкин былғары қолғабын шегеге іле ме?

16.02.2019

Астана қаласы мен үш облыста ауа райына байланысты ескерту жарияланды

16.02.2019

Қарағандыда NASА кездесу өткізді

16.02.2019

БҚО-да көп балалы отбасылар мәселесін шешуге қосымша 500 млн теңге бөлінеді

16.02.2019

Қарағандыда полицияның 200 қызметкері волейбол ойнады

16.02.2019

Қарағанды облысында мектеп жабылып қалды

16.02.2019

Демалыс күндері боран соғып, жауын-шашын болады

16.02.2019

Оралда радиатор зауыты ашылады

16.02.2019

Баянауылда аудандық қысқы спартакиада өтті

16.02.2019

Биыл Батыс Қазақстан облысында 5 жатақхана құрылысы басталады

16.02.2019

Батыс Қазақстан облысында өңір басшысының есебі басталды

16.02.2019

Павлодар облысының әкімі жаңа орынбасарларын таныстырды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Elorda: kósheler, avtobýstar, aıaldamalar

Astana jyl sanap ósip keledi. Bir kezderi oblys ortalyǵy bolǵan shaǵyn ǵana qala az ýaqyttyń ishinde elimizdegi iri shaharlardyń qataryna qosyldy. Munyń bári qarqyndy júrgizilgen qurylys jumystarynyń nátıjesinde júzege asyp otyr. Ras, qazir 2000 jyldardyń basyndaǵydaı ekpin joq. Degenmen áli de bolsa jańa ǵımarattar men turǵyn úıler turǵyzý isinde alǵa basý bar. Bas qala, jańadan turǵyzylyp jatqan elorda bolǵandyqtan, qurylys jumystarynyń jalǵasa beretinine kúmán joq.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Oqıǵalar uǵymdy bolsa ıgi

Tildiń túıtkili qansha aıtsaq ta tarqamaıtyn boldy. Burynǵydaı eshkim zorlamasa da, eshkim tizege salmasa da, ana tilimizde sóıleıik dep urandap jatsaq ta, halqymyzdyń qalada turatyn negizgi bóligi únemi orys tilin qoldanýǵa beıil turatyny qynjyltady. Úlkender túgili qazaqsha oqıtyn balalarymyzdyń ózi orysshany tez qabyldaıdy. Qazaqsha oılanǵansha oryssha jyp etkizip jaýap bere qoıady. Eshkimdi kinálamaı, eshkimdi qaralamaı osynyń sebebin taǵy bir izdep kórelikshi...

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdikke bala ǵana kináli me?

Sońǵy kezderi mektep oqýshylarynyń arasynda sotqarlyq órship barady. Teledıdardan kórip, áleýmettik jeliden oqyp otyrǵanda, olar mundaı qatygezdikke qalaı bardy degen saýal kókeıdi tebendeı tesip, oıdy oıran etedi. 

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Keleli istiń paidasy

Búginde ár kólikke tirkelip beriletin memlekettik nómirlerdiń deni jappaı satylymǵa shyǵaryldy. Olar birkelki sandar men úılesimdi áripter tizbeginen quralǵandyqtan birden kóz tartady. Ony halyq arasynda «ádemi nómirler» deıdi. Atalǵan nómirlerdi alýǵa júrgizýshiler de yntyq. Ásirese qymbat kólik ıeleri úshin sándi nómirdi taǵý, ózine bir artyqshylyqty beretindeı kóredi. Endeshe bul nómirlerdi satylymǵa shyǵarǵannan kim utyp jatyr dep oılaımyz?

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Qumar oıynnyń quryǵy uzyn

«Aıdalada altyn bar» dese, soǵan birinshi qandastarymyz baratyn shyǵar dep oılaıtyn halge jettik. Bulaı deýimizge qoǵamda qordalanyp qalǵan, ordalanyp alǵan máseleler mysal bola alady. Sonyń biri – báske aqsha tigý, ıaǵnı býkmekerlik keńselerdiń keleńsiz kásibi bolyp tur. Jalpy, ózi jarymaı otyrǵan jannyń «úıde otyryp ońaı aqsha tabý jolyn úıretemin» degenine erip kete beretin ańqaý bolatynyna ekenine búginde kózimiz ábden jetti. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу